
遍知贝玛嘎波大师教言集PK82དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་རྣམ་བཤད་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།
11-1
༄༅། །དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་རྣམ་བཤད་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ།
༄། །ཀླད་ཀྱི་དོན།
༄༅། །དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་རྣམ་བཤད་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ༄༅། །དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་རྣམ་བཤད། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་
བ། རྗེ་བཙུན་ངག་དབང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་ཞབས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །གང་གིས་ངན་སོང་ལམ་ནི་ཟློག་ནས་བདེ་འགྲོའི་བདེ་ལ་སྦྱར་བ་དང་། །གང་གིས་འཁོར་བའི་འཇིགས་པས་སྐྱོ་ནས་ཞི་ཚོལ་ཞི་
བར་དབུགས་དབྱུང་དང་། །གང་གིས་མྱ་ངན་འདས་ལྷུང་དམན་བཞག་ཉིད་བྱོན་ཉིད་དུ་ཀུན་ཁྲིད་པ། །གང་གིས་བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་ལྷ་ཡི་ལྷ་ལ་ཕྱག་བགྱིའོ། །འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་ཟབ་མོའི་སྐབས་
ཕྱེ་བར། །ཀླུ་སྒྲུབ་མཐའ་བྲལ་ལྟ་བའི་མཚོ་བཅས་པ། །མ་ཕམ་རྒྱ་ཆེན་གངས་རིར་སྤྱོད་ལས་ཀླུང་། །ཐོགས་མེད་འབབ་པས་ཕྱོགས་ཀུན་སྣུམ་བྱས་ཤིང་། །གསང་བདག་སྤྲིན་གྱི་ཉམས་ལེན་བྱིན་རླབས་ཆར། །མཆོག་གཟིགས་
རྣམ་གཉིས་དུས་བབ་གུང་ཁེབས་པས། །ཨ་ཏི་ཤ་ལུགས་རྒྱལ་བའི་མྱུ་གུ་ཡི། །འབྱུང་གནས་ཆེན་པོར་བྱས་སྙམ་དགའ་བས་བསྟོད། །བསོད་ནམས་ཚོགས་ཆེན་ལས་བྱུང་བའི། །སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་རིན་ཆེན་ནི། །འཛམ་
གླིང་མཛེས་པའི་རྒྱན་དམ་པ། །སྒམ་པོ་པ་ཞེས་གྲགས་པར་འདུད། །གཞན་གཞུང་རྒྱུ་སྐར་སྡེ་མདུན་ཁེངས་རྒྱས་མུན། །འཆར་ཁའི་གདོང་དུའང་སྡོད་ཚུགས་མི་སྲིད་པ། །ཆོས་བཞིའི་ལེགས་བཤད་འོད་ཟེར་འབུམ་མང་ཅན། །
11-2
ཤཱནྟིའི་རིར་བྱོན་སྟོན་ལ་པད་དཀར་གུས། ། འདིར་གང་བཤད་པར་བྱ་ན་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་འཆད་ཚུལ་ཆོས་བཞིས་ལེགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་དེའོ། །དེ་ལ་ཀླད་
ཀྱི་དོན། གཞུང་གི་དོན་རྣམ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། སྡོམ་དང་དམ་ཚིག་གུས་སེམས་མ་ཉམས་ཤིང་། །ཞེས་ཕྱག་བྱར་འོས་པ་ནི། གཞི་སྡོམ་པ་གསུམ་ལ་གནས་པ། བར་དུ་དམ་ཚིག་གི་སེལ་
མེད་པ། སྔ་མ་སྔ་མ་ལ་ཕྱི་མ་ཕྱི་མ་གུས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ། ལུང་དང་རྟོགས་པ་བྱིན་རླབས་བརྒྱུད་པར་ལྡན། ལུང་ནི་རྒྱ་ཆེན་སྤྱོད་པའི་ཕྱོགས། རྟོགས་པས་ནི་ཟབ་མོ་ལྟ་
བའི་ཕྱོགས། བྱིན་རླབས་ཀྱིས་ཉམས་ལེན་བྱིན་རླབས་ཏེ་བརྒྱུད་པ་གསུམ་དང་ལྡན་པ་བསྟན་ལ། དེ་གང་གི་ལུགས་སོ་སྙམ་ན། ཇོ་བོའི་བཀའ་བརྒྱུད་ཅེས་གསུངས་ཏེ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་ནས་བརྒྱུད་པ་
བཀའ་གདམས་ངག་ཏུ་སྨྲ་བ་འདི་དག་གོ །དེ་ལས་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱི་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་གཟུང་བ་བྱེ་བྲག་ཏུ་འབྱེད་པར་བླ་མ་དམ་པ་ལ་ཞེས་བྱུང་། དེ་དག་ལ་གུས་པ་
ཁ་ཙམ་མ་ཡིན་པས་རྐང་གི་ཁོང་དང་སྙིང་གི་དཀྱིལ་ནས་འདུད་ཅེས་གསུངས་ཏེ་མི་ཕྱེད་པའི་དད་པ་མངའ་བ་དེས་བཏུད་པ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུའོ། །
༄། །དགོས་དོན་དང་། བསྡུས་དོན།
གཉིས་པ་ལ། དགོས་དོན། བསྡུས་དོན། 
11-3
ཚིག་དོན་གསུམ་ལས། དགོས་པའི་དོན་ནི། ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་བརྗོད་བྱར་བྱེད་པ་ཡི། །སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་འདི། །དུས་གསུམ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་སྟེ། །ཞེས་པས་བསྟན་ཏེ། འདིའི་
བརྗོད་བྱ་ནི་གནས་སྐབས་ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་པ་སྟོན་པ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་རིམ། དེ་རྗོད་པར་བྱེད་པ་ནི། དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་གི་ཚོགས་སོ།

遍知贝玛嘎波大师教言集PK82《达波之四法详解：昼现三士道》
11-1
达波之四法详解：昼现三士道
开头部分
达波之四法详解：昼现三士道。达波之四法详解：昼现三士道。顶礼至尊阿旺确吉嘉波足下！
以何遮止恶趣道路，令入善趣安乐，
以何厌离轮回恐怖，寻求寂静，得解脱，
以何超越沉溺于涅槃之下劣状态，引领众生至正觉，
以何成为我等师尊，向天中之天顶礼。
文殊揭示甚深之处，
龙树离边见海，
弥勒广大雪山行，涌现
无碍之流滋润十方，
密主如云修持加持雨，
殊胜见解双证时机成熟覆盖，
阿底峡传承佛陀幼苗，
大源由此成，心怀喜悦赞叹。
由广大福德资粮所生，
众生之宝，
庄严瞻部洲之殊胜饰，
向名为岗波巴者顶礼。
他论如星宿集光散发黑暗，
黎明之前亦不可能坚持，
四法妙说千万道光芒，
向降临寂静山之导师白莲敬礼。
此处所要阐述的，是以四法完美确立的三士道殊胜宝鬘之教授。其中，开头部分及正文分为两部分。
11-2
首先，"戒律誓言恭敬心未损"，所应礼敬者：基于三戒而住，中无誓言之过失，前前对后后具足圆满恭敬，即具足教传、证悟、加持之传承。教传是广大行为方面，证悟是甚深见地方面，加持是修持加持，具足这三种传承。若问这是谁的传统，称为"觉沃传承"，即从觉沃杰拉耶齐（尊主一尊）传下，称为噶当口传的这些人。特别指出护持法王的殊胜导师，向"上师圣者"致敬。对他们的恭敬不仅仅是表面的，而是从腿骨深处、心的中央顶礼，表明具有不可分割的信心之人所致的敬意。
目的和摘要
第二部分包括目的、摘要和词义三方面。关于目的："以三士道次第为主题，涵盖一切乘，此乃三世圣者之正道"，这表明本文的主题是阶段性地教授各种乘法的三士道次第，其表达方式是阐述这一内容的文集。
11-3
[文中继续阐述目的和内容]


 །བརྗོད་བྱ་དང་རྗོད་བྱེད་ཕན་ཚུན་དུ་འབྲེལ་
བ་སོགས་འབྲེལ་པ། དགོས་པ་གདུལ་བྱའི་མོས་པ་དང་བསྟུན་ནས་ཐེག་པ་སོ་སོའི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པ། ཉིང་དགོས་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མཐར་ཐུག་ཐེག་ཆེན་དུ་འབབ་ཅིང་གཞོལ་བས་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་
སོ། །དེའི་ཕྱིར། ཐེག་པ་སྣ་ཚོགས་ཐབས་ཚུལ་གྱིས། །འགྲོ་བའི་དོན་ལ་རྟོག་པ་པོ། །དང་། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་ངེས་འབྱུང་ལ། །ཐེག་པ་གཅིག་གི་འབྲས་བུར་གནས། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་
ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ཐར་པ་ཞེས་བྱ་གཅིག་པུ་ཉིད། །མང་པོ་དམིགས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཁྱོད་ཀྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་གསུངས་པ། །སེམས་ཅན་གཞུག་པའི་ཆེད་དུ་ལགས། །ཞེས་གསལ་བར་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ།། །། གཉིས་པ་
བསྡུས་དོན་ནི། ཆོས་བཞིས་རྒྱས་བཤད་དེ་དག་རེ་རེའང་། །ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པ་གསུམ་གྱིས་ཉམས་སུ་བླང་། །ཞེས་བཤད་བྱ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་དུ་གཞོག་པ་ཡང་གདུལ་བྱའི་དབྱེ་བས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་ལས། 
11-4
གང་ཞིག་ཐབས་ནི་གང་དག་གིས། །འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཙམ་དག་ལ། །རང་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བྱེད་པས། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་ཐ་མར་ཤེས། །སྲིད་པའི་བདེ་ལ་རྒྱབ་ཕྱོགས་ཤིང་། །སྡིག་པའི་ལས་ལས་ལྡོག་
བདག་ཉིད། །གང་ཞིག་རང་ཞི་ཙམ་དོན་གཉེར། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་འབྲིང་ཞེས་བྱ། །རང་རྒྱུད་གཏོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྱིས། །གང་ཞིག་གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །ཡང་དག་ཟད་པར་ཀུན་ནས་འདོད། །སྐྱེས་བུ་དེ་
ནི་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱ་བའི་གང་ཟག་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་
དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་ཅན་དང་། རིགས་མེད་པའི་གང་ཟག་གོ །དེ་ལ་རིགས་ཅན་གསུམ་ནི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱའོ། །རིགས་མེད་པའི་གང་ཟག་ཀྱང་ལྷ་དང་མིའི་བདེ་འགྲོར་ཡོངས་
སུ་སྨིན་པར་བྱའོ་ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའང་དེ་ཉིད་དུ། ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ནི་དཔེར་ན་འབྲས་སྨིན་པར་གྱུར་ན་བརྡོལ་བར་འོས་པ་དང་། འབྲས་བུ་སྨིན་ནས་ནང་ཀུན་
ཏུ་ཟ་བར་འོས་པའི་དུས་ན་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་བཞིན་དུ། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ས་བོན་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བརྟེན་པ་དང་ལྡན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བར་ནུས་པ་དང་། 
11-5
རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་རྙེད་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་དང་། དེའི་རབ་
དབྱེ་ཡང་དེ་ཉིད་དུ། མདོར་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་དང་། ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པའོ། །དེ་ལ་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་སྨིན་
པ་ནི། ཚེ་དང་མདོག་དང་རིགས་དང་དབང་ཕྱུག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཚིག་བཙུན་པ་དང་། དབང་ཆེ་བར་གྲགས་པ་དང་། མིར་གྱུར་པ་དང་། རིག་པའི་གནས་རྣམས་ལ་མཁས་པའོ། །དགེ་བའི་རྩ་བ་
ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི། གང་རང་བཞིན་གྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བ་ལས་ན། རང་བཞིན་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་སེམས་མི་འཇུག་ཅིང་། སྒྲིབ་པ་ཆུང་བ་དང་། རྟོག་པ་ཉུང་བ་
དང་། དྲང་ཞིང་མཐུན་པར་འཛིན་པ་ཡིན་ནོ། །ཤེས་པ་ཡོངས་སུ་སྨིན་པ་ནི། དྲན་པ་དང་ལྡན་པ། ཡིད་གཞུངས་པ་དང་ལྡན་པ། ལེགས་པར་སྨྲས་པ་དང་ཉེས་པར་སྨྲས་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་དོན་
ཀུན་ཤེས་པར་ནུས་ཤིང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་རང་གི་སེམས་ལ་ཡོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པའོ།

直译
所诠与能诠相互关联等关系。目的是随顺所化众生之意乐，引导至各乘果位。究竟目的是一切最终趋入大乘，归向圆满佛果。因此，"以各种乘法方便，思虑众生之利益"，以及"三乘决定出离，安住一乘之果"的说法，如同圣者龙树论师所明确宣说："解脱称为唯一，不应观为多种。您所宣说三乘，是为引导众生。"
第二，摘要部分："以四法详解的每一项，都应通过见、修、行三者实修"，将所化众生引入三士道，是根据所化众生的不同分类。如《菩提道灯论》中说：
"任何人以何方便，仅为自身追求世间之乐，当知此人为下士。
背离世间之乐，远离罪业，仅求自身寂灭者，此人称为中士。
由自相续所感痛苦，而欲彻底灭尽一切他人痛苦，此人是为最胜士。"
在《无尽慧经》注中说："应当成熟的补特伽罗有四种：声闻种姓者、独觉种姓者、佛种姓者和无种姓补特伽罗。其中三种姓者应当成熟于三乘。无种姓补特伽罗则应成熟于天人善趣。"关于成熟的本质，同一论中说："成熟的本质，例如稻谷成熟时堪能裂开，果实成熟后适于食用的时期称为'完全成熟'。同样，由于反复依靠善法种子，能够断除烦恼障和所知障，获得随顺的身心堪能性，具有断除烦恼障和所知障的能力，这称为'成熟的本质'。"
11-4
其分类也在同论中："总之有三种：诸根成熟、善根成熟和智慧成熟。其中，诸根成熟是：寿命、色泽、种姓和财富圆满，言语尊贵，大权威名声，得人身，精通各种学问。善根成熟是：天生烦恼轻微，天生不趋向罪恶不善法，障碍轻微，分别少，正直随顺。智慧成熟是：具足正念，心意端直，能够了知善说与恶说法义，以俱生智慧有能力清除自心中的烦恼。"
11-5
[继续前面的内容]诸根成熟是：寿命、色泽、种姓和财富圆满，言语尊贵，大权威名声，得人身，精通各种学问。善根成熟是：天生烦恼轻微，天生不趋向罪恶不善法，障碍轻微，分别少，正直随顺。智慧成熟是：具足正念，心意端直，能够了知善说与恶说法义，以俱生智慧有能力清除自心中的烦恼。


 །ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཐེག་པ་གསུམ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་གང་ཟག་རྣམས་སོ་སོའི་ཐེག་པའི་ཆོས་རྣམས་དང་པོ་ཉན་པ་དང་། 
11-6
དེ་ནས་བསམ་པ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་སོགས་པའི་རིམ་པས་ཁད་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་དང་། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤོང་དུ་བཙུད་དེ་རང་རང་གི་འབྲས་བུ་ལ་འགོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་དག་གི་
ལམ་ཡང་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གང་གསུངས་པ་དེ་ཡིན་ནོ། ། འོ་ན་འདིར་གང་ཟག་བཞིར་བཤད་པས་སྐྱེས་བུ་བཞིའི་ལམ་དུ་སོང་བ་མ་ཡིན་ནམ་སྙམ་ན། རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ནི།
ཕར་ཕྱིན་ལས། ཉན་ཐོས་དང་དེའི་ཕྱོགས་སུ་བསླན་པ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱང་སྟེ་ཞེས་འབྱུང་བས་དེ་གཉིས་ཀ་རང་ཉིད་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འདོད་པ་མཚུངས་པས་གཅིག་ཏུ་མཛད་
དོ། །མདོ་སྡེ་རྒྱན་ནས་རིགས་ཆད་དུ་གསུངས་པ་ནི་འདིར་ངན་འགྲོར་གཞོལ་བར་བཤད་པ་དང་གནད་གཅིག་སྟེ། རེ་ཞིག་ཐར་པའི་ལམ་དུ་བཀྲིར་མི་བཏུབ་པས་སོ། །ཕུགས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱ་
བའི་སྐལ་པ་ཅན་ཡིན་པས་གཏན་དུ་རིགས་ཆད་པ་ནི་མི་སྲིད་དོ། །འདིར་རིགས་མེད་དུ་གསུངས་པ་ནི་གཞན་ལས་མ་ངེས་པའི་རིགས་སུ་གསུངས་པ་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དོན་ལ་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའོ། །
དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་དུ་གྲུབ་ནས། དེ་ཆོས་བཞིས་བཤད་པའི་ཚུལ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལ་ཆོས་བཞི་ནི། ཆོས་ཆོས་སུ་འགྲོ་བ། ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ། ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ། འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བའོ། །
11-7
སྤྱིར་ཆོས་ཀྱི་སྒྲའི་དོན་ནི། རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པ་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ལ། འདིར་དེའི་ནང་ཚན། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལུགས་བཟང་པོ་སྟེ། དེ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པ་དང་། ལུགས་ངན་པ་
ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ཆོས་མིན་ལ་སྤྱོད་པར་གྲགས་པས་སོ། །དེ་ཆོས་སུ་འགྲོ་བའི་ཆོས་ནི། དེ་སྤྱད་པས་ཐར་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བར་འགྱུར་པ་ལ་བྱ་བ་སྟེ། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པར། མི་ཡི་
ཆོས་ལུགས་ལེགས་སྤྱད་ན། །ལྷ་ཡུལ་བགྲོད་པ་ཐག་མི་རིང་། །ལྷ་དང་མི་ཡི་ཐེམ་སྐས་ལ། །འཛེགས་ན་ཐར་པ་གམ་ན་འདུག །ཞེས་པས་སོ། །ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ཞེས་པའི་ཆོས་ནི། ཉན་རང་
གི་ཉམས་ལེན། དེ་དག་ཀུན་འབྱུང་གི་གཉེན་པོར་འགྱུར་བས་ཏེ། དེ་བསྒོམས་པས་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ལམ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེར་བགྲོད་པའི་ལམ་
སྟེ། ཐར་པ་ཆ་མཐུན་ནས་བརྩམས་ཏེ་མི་སློབ་པར་གྱུར་གྱི་བར་དུའོ། །སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་ལ་ཅི་ཙམ་འབད་ཀྱང་ལམ་དེར་འཇུག་མི་ནུས། འོན་ཀྱང་དེས་ལམ་དེ་སྐྱེར་རུང་བའི་སྐལ་བ་
ཅན་དུ་བྱས་ནས་གདོད་ལམ་དེ་ལ་འཇུག་དགོས་སོ། །ཞེས་ཤེས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་ཡང་ངོ་། །ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ་ཞེས་པའི་ལམ་ནི་སྤྱིར་ཐེག་ཆེན། དེར་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་སུ་ཡོད་པའི་རྒྱུའི་ཐེག་པའི་ཉམས་ལེན་ནོ། །
11-8
དེས་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཚེར་མ་འབྱིན་པ་བཞིན་དུ་དྲུང་ནས་འབྱིན་གྱི། ཉན་རང་གི་ལམ་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་འམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མུན་པ་འཇོམ་གྱི། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་
འམ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པའི་མུན་པ་སྤོང་མི་ནུས་པས་དེ་དག་ལམ་ཡིན་ཀྱང་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་སུ་བྱང་ཆུབ་པ་དེ་ཡང་
རེ་ཞིག་ངལ་གསོ་བ་ཙམ་ཡིན་གྱི། མཐར་ཐེག་ཆེན་གྱི་ཉམས་ལེན་ལ་ངེས་པར་འཇུག་དགོས་སོ། །མཛོད་འགྲེལ་ལས། ཀུན་ལ་མུན་པ་བཅོམ་པར་ནི་འདོད་མོད་ཀྱི། གཏན་ནས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སོགས་
ཀྱིས་སོ།

直译
使其成熟的方法是：对三乘种姓的补特伽罗，首先使其听闻各自乘法，
11-6
然后思维、修习等，以次第逐渐导向断除烦恼障和所知障，最终安立于各自的果位。如是所说，所谓使其成熟的道路，即是此处所说的内容。
那么，此处说明四种补特伽罗，是否应成为四士道？对此，独觉种姓，如《般若经》所说："声闻及其方面的独觉"，这两者都同样希求自身寂静界中涅槃，故合为一类。《经庄严论》中所说的"断种姓"与此处所说的"趋向恶趣"是同一要义，因为暂时不适合引导入解脱道。从究竟而言，一切众生皆具成佛的潜能，因此永远断种是不可能的。此处所说的"无种姓"，即是他处所说的"不定种姓"，实际上就是下士。
如此确立三士道后，如何用四法解释呢？四法是：法趋入法，法趋入道，道消除迷乱，迷乱显现为智慧。
11-7
一般而言，"法"（dharma）的含义是"持自性"，此处是其中一部分，指世间的善良传统。奉行此者称为"行持法"，奉行恶劣传统者称为"行持非法"。所谓"趋入法之法"，是指通过实践使自身成为解脱之器，如《智慧百论》所说："若善行人类法规，前往天界路不远；攀登人天之阶梯，解脱就在咫尺间。"所谓"法趋入道"中的法，是指声闻、独觉的修持，因为这些成为集谛的对治，通过修习这些，断除痛苦而趋入涅槃。道是指趋向那涅槃的道路，从解脱品类开始直至无学位。下士道无论如何努力都无法进入该道，但可以使自己成为适合产生该道的根器，然后才能进入该道，为了使人了知此理。所谓"道消除迷乱"中的道，一般是指大乘，其中分因乘与果乘两种，这里是指因乘的修持。
11-8
它能像拔除刺一样从根本上拔除一切迷乱。而声闻、独觉之道只能降伏烦恼障或有烦恼的黑暗，不能断除所知障或无烦恼的黑暗，因此虽为道但不能消除迷乱。因此，成就声闻或独觉菩提也只是暂时休息而已，最终必须进入大乘修持。如《俱舍释》所说："虽然希望对一切击败黑暗，但并非完全根除"等。
;


 །འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བས་ནི་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་བཤད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་སྔ་མས་ནི་འཁྲུལ་པ་དང་མ་འཁྲུལ་པ་གཉིས་སུ་ཕྱེ་ནས་མ་འཁྲུལ་པ་གཉེན་པོ། དེས་འཁྲུལ་
པ་ཐམས་ཅད་འཇོམས་པར་འདོད་ལ། དེ་ཡང་འཁྲུལ་པའི་དུས་ན་མ་འཁྲུལ་པ་དངོས་སུ་མ་བྱུང་ལ་མ་འཁྲུལ་པའི་དུས་འཁྲུལ་པ་དངོས་སུ་མེད། དེའི་ས་བོན་ཡོད་པས་ས་བོན་ལ་གནོད་པ་
བསྐྱལ་བས་དེས་འཁྲུལ་པ་སྐྱེད་མི་ནུས། དེ་ལ་དེས་དེ་བཅོམ་ཞེས་བཞག་པས་རྒྱུ་ལམ་དུ་བྱེད་པའམ་སྤང་བྱ་སྤོང་བའི་ལམ་ཟེར། ཕྱི་མས་ནི་འཁྲུལ་བ་བདོ་ཙ་ན་དེ་རང་བཞིན་ཤེས་ནས་འཁྲུལ་མེད་དུ་གཏན་ལ་ཕེབ་པས་ཡེ་ཤེས་སུ་ཤར་བ་ཏེ། 
11-9
ཐག་པ་སྦྲུལ་དུ་གཟུང་བདོ་བའི་དུས་ཐག་པར་མཐོང་བ་དང་སྦྲུལ་འཛིན་གར་སོང་མེད་པ་དུས་མཉམ་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་འདི་ལ་འཁྲུལ་པ་སྤང་རྒྱུ་མེད། གཉེན་པོ་ལོགས་སུ་རྟེན་རྒྱུ་མེད་པས་
རང་བཞིན་ཡོངས་ཤེས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱས། རྒྱུ་འབྲས་ལྷུན་གྲུབ་ཏུ་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་འབྲས་བུའི་ཐེག་པའོ། །དེ་གཉིས་ཀ་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་སྟེ། སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་རང་ལ་དབང་པོ་རྣོ་བ་དང་
ཆེས་རྣོ་བའི་ཁྱད་པར་ལ་ལྟོས་ནས་སོ། །དེ་དག་རིམ་པ་བཞིན་འཇིག་རྟེན་ལྷ་མིའི་ཐེག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ། ཐེག་པའི་སྒྲའི་དོན་
ནི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་སྒོ་ནས་བཞག་པ་སྟེ། རྒྱུའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདིས་བགྲོད་པས་ཐེག་པ་དེ་ཡང་བྱང་ཆུབ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་སྒྲུབ་པ་དང་བཅས་པ། འབྲས་བུའི་དབང་དུ་
བྱས་ནས་འདིར་བགྲོད་པས་ཐེག་པ་སྟེ། མྱ་ངན་ལས་འདའ་བ་རྣམ་པ་གསུམ། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ཚེ་འདིས་འགྲོ་བའི་ཐེག་པར་བཞག་པ་ནི་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་དང་མི་
གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་གཉིས་སོ། །འདིར་འགྲོ་བ་ནི་ལྷ་མིའོ། །འོ་ན་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་བཅུས་ཀྱང་ངན་འགྲོར་འཕེན་པར་བྱེད་པས། ཐེག་པའི་སྒྲར་རུང་ན་ཅིའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཐེག་པར་དེ་མ་བསྡུས་ཞེ་ན། 
11-10
འདིར་ཐེག་པའི་དོན་ནི། རྒྱུས་བདེ་བ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། འབྲས་བུའི་ཚེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་པའི་སྣོད་དུ་རུང་བས་བྱེད་ཀྱི། དེ་དག་ནི་དེ་ལས་ལྡོག་པས་ཐེག་པར་མི་རུང་བ་
ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་བཞི་པོ་དེ་རེ་རེའང་ལྟ་སྒོམ་སྤྱོད་པའི་ལམ་སྲང་དུ་སྲིལ་གྱིས་བཅུག་ནས་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་། དཔེར་ན་ལྟ་བ་མིག་
རྒྱང་དང་འདྲ་བ་ཡིན། སྒོམ་པ་གོམ་པ་དོར་བ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། སྤྱོད་པ་སྐྱེལ་མ་དང་འདྲ་བ་ཡིན། འབྲས་བུ་འདོད་པར་སོན་པ་དང་འདྲ་བ་ཡིན་པས་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་པ་
ཅིག་བྱུང་ན་སྒོམ་པ་གོལ་འགྲིབ་ཀྱི་མཐར་ལྷུང་མི་སྲིད། སྒོམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་ཅིག་བྱུང་ན་སྤྱོད་པ་དེའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་ངེས་པ་ཡིན་པས་རྣམ་པར་དག་པ་ཅིག་ཀ་འོང་བ་ཡིན།
དེ་བྱུང་ན་རྒྱུ་ཚོགས་གྲངས་ཚང་བས་འབྲས་བུ་གང་བསྒྲུབས་བར་ཆད་མེད་པར་འབྱུང་ངེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་འདི་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་བྱམས་པའི་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་ལས། ངན་འགྲོའི་ལམ་
ནི་ཟློག་བགྱིད་ཅིང་། །མཐོ་རིས་ལམ་ནི་རབ་སྟོན་ལ། །རྒ་ཤི་མེད་པར་འདྲེན་བགྱིད་པའི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །ཞེས་གསུངས། དོན་འདི་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་རྣམས་སུ་རྒྱས་པར་བཞུགས་ཀྱང་། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་ཅིག་བོད་དུ་ཕེབས། 
11-11
ལྷ་བྱང་ཆུབ་འོད་ཀྱིས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་ངོར་བྱང་ཆུབ་ལམ་སྒྲོན་མཛད་མན་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་རིམ་དུ་གྲགས་པའི་སྙིང་པོ་ཁོལ་དུ་ཕྱུང་བ་འདི་བྱུང་བ་ཡིན། ལམ་རིམ་དེར་དང་པོ་
གཉིས་མདོ་ཙམ། ཕྱི་མ་རྒྱས་པར་བཤད་པས་དེང་སང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་ཞིག་བཤད་ནས་དེ་སྐྱེས་བུ་གསུམ་ཀའི་ལམ་རིམ་དུ་འདོད་པ་མང་སྟེ་བགད་མོའི་གནས་སོ།

直译
"迷乱显现为智慧"是指果乘的解释。前者是将迷乱与非迷乱分为两类，把非迷乱视为对治，认为它能降伏一切迷乱。然而，在迷乱时非迷乱并未实际生起，在非迷乱时迷乱又不实际存在，只有其种子存在，因此通过对种子施加损害，使其无法产生迷乱。将这种情况称为"以此摧毁彼"，故称为将因作为道或断除所断的道路。后者则是在迷乱出现时，了知其自性，确立为无迷之状态，从而显现为智慧，
11-9
就像认错绳子为蛇时，看见是绳子的同时蛇执着也同时消失一样。因此，这里没有需要断除的迷乱，也没有需要另外依靠的对治，所以称为"完全了知自性"，由于因果自然成就，故称为"果乘"。
这两者都是大士道，取决于大士自身利根与极利根的差别。这些依次被称为世间天人乘、声闻与独觉乘和佛乘。"乘"(yāna)的含义是从因与果的角度建立的：从因的角度说，以此前进故称为乘，即发三种菩提心及其修持；从果的角度说，前往此处故称为乘，即三种涅槃。下士乘被确立为今生所趋之乘，包括趋向福德的有为法和趋向不动的有为法两种。此处所趋是指天与人。若问：杀生等十不善业也能投生恶趣，若称之为"乘"是否合适？为何不将其纳入世间乘？
11-10
此处"乘"的含义是：因能产生安乐，果时能成为领悟圣谛的器皿，而这些不善业则与之相反，因此不适合称为"乘"。
这四法每一项都需要将见、修、行融入修道并加以实践。其原因是：例如，见解如同眺望的视线，修行如同迈步，行为如同护送，果如同抵达所欲之处。因此，若生起清净的见解，修行就不可能落入偏邪；若生起清净的修行，行为必定随之而来，因此必定生起清净；若此生起，因缘具足，所成就的果必定无障碍生起。
这样的道路，如薄伽梵弥勒前世的愿文所说："遮止恶趣道路，广示善趣之道，引导至无老死，顶礼菩提心。"虽然此义在大论中有详细阐述，但尊主一尊来到西藏，
11-11
应天菩提光的请求撰著《菩提道灯论》，从中提炼出被称为"三士道次第"的精髓。在那《道次第》中，前两者略述，后者详述，因此现在有人讲一个大乘道次第，却认为它是所有三士的道次第，这很可笑。


 །ལམ་རིམ་ཕྱི་མ་
འབའ་ཞིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུས་བསྟན་བཅོས་ཐར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་མཛད། གསུམ་ཀ་སྟོན་པ་ལ་ལམ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་འདི་མཛད་ཅིང་རྒྱས་
བཤད་ཕལ་ཆེ་ཚོགས་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ལས་འཐོན། དེ་ལ་སྒོམ་པ་ཆེན་པོས་འགྲེལ་པ་ཉུང་ངུ་། ཕག་གྲུས་ཐེག་ཆེན་ལམ་རིམ་དེ་དག་ལ་བསྟེན་ནས་ལྷོ་ལ་ཡག་པ་བྱང་ཆུབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་
ཆོས་བཞི་རྩ་འགྲེལ་ཆེ་བ་ཞིག་མཛད་པས་དེང་སང་གི་བཀའ་རྒྱུད་པ་བྱིང་། དེ་ཆོས་བཞིའི་གཞུང་ལུགས་འདིའི་རྩ་བར་འཛིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ལེགས་པ་དང་ནོར་
ཆ་མི་སྲིད། ཐེག་པ་མཐོ་དམན་གྱི་རིམ་པ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གདུལ་བྱའི་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ་ཡིན། དབང་པོ་དམན་པ་ལ་མངོན་མཐོའི་ཐེག་པ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་དེ་ལ་བདེ་ཡང་དེ་ཁ་བདེ། 
11-12
ལེགས་ཀྱང་དེ་ཁ་ལེགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་གཉིས་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་རང་གི་གྲུབ་མཐའི་ཁ་བཟུང་ནས་གཞན་ལ་སྨད་དུ་མི་བཏུབ། སྨད་ན་ཉེས་དམིགས་ཆེ། མདོ་དང་བསྟུན་ན་
ཆོས་སྤོང་གི་ལས་གསོག །རྒྱུད་སྡེ་དང་བསྟུན་ན་རང་ངམ་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སྨད་པའི་ཉེས་པའང་འོང་། འོ་ན་གྲུབ་མཐའ་གོང་མས་འོག་མ་སུན་ཕྱུང་བ་ཡང་དེར་མི་ཐལ་ལམ་ཞེ་ན།
དེ་ཐེག་པ་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་གོང་མ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཁར་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།། །།
༄། །ཚིག་དོན་ལ། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ་སྐབས་དང་པོ།
གསུམ་པ་ཚིག་དོན་ལ། ཆོས་
ཆོས་སུ་འགྲོ་བ། ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ། ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ། འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བ་བཞི་ལས་དང་པོ་ལ། འདིས་འགྲོ་བ་ལྷ་མིའི་ཆོས་ལུགས། འདིར་བགྲོད་པ་མངོན་མཐོའི་ཐེག་པ་
བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ། ལས་འབྲས་སྒོམ་པ། དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་གི་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཡང་དག་ལྟ་བ། དེ་ཡང་ལས་དང་ལས་
ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལས་ཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་ཡང་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་དག་གིས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། 
11-13
དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། སྦྱིན་མེད་མཆོད་སྦྱིན་ཡོད་མིན་དང་། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །དགེ་སྦྱོང་
བྲམ་ཟེ་ལྷ་རྣམས་མེད། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་དང་། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ལེགས་སྤྱད་དང་། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡོད་མིན་ཞེས། །བྱ་བ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཆེན་
པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མེད་པ་པོ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཡོད་པ་པོ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། ལས་འབྲས་སྒོམ། ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་
དང་། བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཏེ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཚེ་རབས་
གཞན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གཏི་མུག་པས་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པས་རྨོངས་པར་གྱུར་བ་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ལོངས་
སྤྱོད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་ལྟ་བས་སྲིད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། 
11-14
ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་ཚན་ངན་སོང་
གསུམ་དུ་སྐྱེའོ།

 །ལམ་རིམ་ཕྱི་མ་
འབའ་ཞིག་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུས་བསྟན་བཅོས་ཐར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་མཛད། གསུམ་ཀ་སྟོན་པ་ལ་ལམ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་འདི་མཛད་ཅིང་རྒྱས་
བཤད་ཕལ་ཆེ་ཚོགས་ཆོས་སུ་གསུངས་པ་ལས་འཐོན། དེ་ལ་སྒོམ་པ་ཆེན་པོས་འགྲེལ་པ་ཉུང་ངུ་། ཕག་གྲུས་ཐེག་ཆེན་ལམ་རིམ་དེ་དག་ལ་བསྟེན་ནས་ལྷོ་ལ་ཡག་པ་བྱང་ཆུབ་དངོས་གྲུབ་ཀྱིས་
ཆོས་བཞི་རྩ་འགྲེལ་ཆེ་བ་ཞིག་མཛད་པས་དེང་སང་གི་བཀའ་རྒྱུད་པ་བྱིང་། དེ་ཆོས་བཞིའི་གཞུང་ལུགས་འདིའི་རྩ་བར་འཛིན་ནོ། །དེས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ལ་མི་ལེགས་པ་དང་ནོར་
ཆ་མི་སྲིད། ཐེག་པ་མཐོ་དམན་གྱི་རིམ་པ་བྱུང་བ་ཐམས་ཅད་གདུལ་བྱའི་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་གསུངས་པ་ཡིན། དབང་པོ་དམན་པ་ལ་མངོན་མཐོའི་ཐེག་པ་བསྟན་པའི་དུས་སུ་དེ་ལ་བདེ་ཡང་དེ་ཁ་བདེ། 
11-12
ལེགས་ཀྱང་དེ་ཁ་ལེགས་པ་ཡིན། དེ་བཞིན་ཉན་རང་ཐེག་ཆེན་གཉིས་ལ་ཡང་མཚུངས་པས་རང་གི་གྲུབ་མཐའི་ཁ་བཟུང་ནས་གཞན་ལ་སྨད་དུ་མི་བཏུབ། སྨད་ན་ཉེས་དམིགས་ཆེ། མདོ་དང་བསྟུན་ན་
ཆོས་སྤོང་གི་ལས་གསོག །རྒྱུད་སྡེ་དང་བསྟུན་ན་རང་ངམ་གཞན་གྱི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སྨད་པའི་ཉེས་པའང་འོང་། འོ་ན་གྲུབ་མཐའ་གོང་མས་འོག་མ་སུན་ཕྱུང་བ་ཡང་དེར་མི་ཐལ་ལམ་ཞེ་ན།
དེ་ཐེག་པ་འོག་མ་ལ་གནས་པའི་གང་ཟག་དེ་གོང་མ་ལ་འཇུག་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པས་དེ་ལྟ་བུ་ཉེས་པ་མེད་པའི་ཁར་ལེགས་པར་བྱས་པ་ཡིན་ནོ།། །།
༄། །ཚིག་དོན་ལ། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ་སྐབས་དང་པོ།
གསུམ་པ་ཚིག་དོན་ལ། ཆོས་
ཆོས་སུ་འགྲོ་བ། ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ། ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ། འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བ་བཞི་ལས་དང་པོ་ལ། འདིས་འགྲོ་བ་ལྷ་མིའི་ཆོས་ལུགས། འདིར་བགྲོད་པ་མངོན་མཐོའི་ཐེག་པ་
བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ། ལས་འབྲས་སྒོམ་པ། དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་གི་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། ཡང་དག་ལྟ་བ། དེ་ཡང་ལས་དང་ལས་
ཀྱི་འབྲས་བུ་དང་དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པར་ལྟ་བ་སྟེ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ལས་ཟློག་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པ་དང་། དེ་ཡང་ཚུ་རོལ་མཐོང་བ་དག་གིས་ཡིན་པས་འཇིག་རྟེན་པ་སྟེ། 
11-13
དེའི་ཕྱིར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། སློབ་དཔོན་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། སྦྱིན་མེད་མཆོད་སྦྱིན་ཡོད་མིན་དང་། །འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་ཡོད་མིན་ཞིང་། །དགེ་སྦྱོང་
བྲམ་ཟེ་ལྷ་རྣམས་མེད། །རྫོགས་སངས་རྒྱས་དང་དགྲ་བཅོམ་དང་། །རང་སངས་རྒྱས་དང་ལེགས་སྤྱད་དང་། །ཉེས་པར་སྤྱད་པ་ཡོད་མིན་ཞེས། །བྱ་བ་ལོག་པར་རྟོག་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་སློབ་དཔོན་ཆེན་
པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མེད་པ་པོ་ནི་ངན་འགྲོར་འགྲོ། །ཡོད་པ་པོ་ནི་བདེ་འགྲོར་འགྲོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་ནི། ལས་འབྲས་སྒོམ། ལས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་
དང་། བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི། མི་གཡོ་བར་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ཏེ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཚེ་རབས་
གཞན་དུ་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལ་གཏི་མུག་པས་མེད་པར་ལྟ་བ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པས་རྨོངས་པར་གྱུར་བ་སྲིད་པ་དང་སྲིད་པའི་ལོངས་
སྤྱོད་ལ་ཡོན་ཏན་དུ་ལྟ་ཞིང་བདེ་བར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམས་ནི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་དོ། །མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་རོ་ལ་ཆགས་པར་ལྟ་བས་སྲིད་པ་དང་ལྟ་བ་དང་། 
11-14
ང་རྒྱལ་ཤས་ཆེ་བའི་བསམ་གཏན་རྣམས་ནི་མི་གཡོ་བའི་ལས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཞེས་སོ། །འབྲས་བུ་ནི་བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ནང་ཚན་ངན་སོང་
གསུམ་དུ་སྐྱེའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
后续传承详解
下面将详尽地解释后续传承：
朱拉乌德年轻法王(月光童子)撰写了《解脱宝严论》，专门广泛地阐述了后续道次第。三者教导的《胜道宝鬘》是他所著，大部分详细解释都出自集体教法。对此，大修行者作了简略的注释。帕竹依据这些大乘道次第，南方雅巴•菩提悉地造了一部大型的《四法根本与注释》，如今的噶举派普遍以此为基础。因此，他们将此四法教义系统视为根本。
所以，佛陀所说的法绝不可能有不良之处或错误。所有出现的高低乘次第，都是根据所化众生根器层次而宣说的。对于根器低劣者宣说增上生乘时，于他们而言那就是安乐、那就是善妙。同样，声闻乘和大乘也是如此，因此不应坚持自宗观点而贬低他宗。若贬低他宗则过患极大：依据经典，会积累谤法业；依据密续，也会产生贬低自他宗派的过失。
那么，若上宗驳斥下宗，是否也会有此过失呢？
这是为了使安住于下乘的人进入上乘，不仅无过，反而是善行。
第一部分：略述小士道
关于文义：
分为四个方面：法成为法、法成为道、道消除迷误、迷误现为智慧。
第一方面包括：此中所行的人天法道和此处所趋的增上生乘的解释两部分。
第一部分又分为：世间正见、修持业果、行善断恶三方面。
第一点是正见，即相信业及业果、三宝、四谛等的存在，为了对治邪见而称为"正见"，又因为这是现世可见的，所以称为"世间的"，因此称为"世间正见"。
什么是邪见？如师长马鸣所说：
"无布施无供养，不存在来世，无沙门婆罗门，无诸天众，无佛陀阿罗汉，无独觉，无善业恶业"，这样的想法就是邪见。
因此，伟大导师龙树说："持无见者堕恶道，持有见者生善趣。"
第二点是修持业果。业有三种：不善业行、善业行、不动业行。如《无尽慧经》注释中说："那些喜欢造作恶业，对来世业果愚痴而持无见的人，是造作不善业者。被无明蒙蔽，视轮回和轮回享受为功德并认为是快乐的人，是造作善业者。由于无明缘故，贪著禅定之味，以有见、我慢为主的禅修者，是造作不动业者。"
其果报是：通过不善业道，转生于欲界中的三恶趣。


 །བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས་ཀྱིས་གཙོ་བོར་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་མིར་རོ། །མི་གཡོ་བས་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཁམས་སུ། ཕྱི་མ་འདི་ལ་མི་གཡོ་བ་ཞེས་པའང་། དེ་དག་གི་
ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་མཚན་ཉིད་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པར་མི་ནུས་པས་མི་གཡོ་བ་ཞེས་སམ། ཡང་ན་ལས་གཞན་གཉིས་ཀྱི་འབྲས་བུ་རྐྱེན་གྱིས་གཞན་དུ་འགྱུར་བ་ཡོད་པ་
ལྟར་འདི་ལ་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཡོ་བ་མེད་པས་སོ། །བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས་གང་ཞེ་ན་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་ལམ་ལུས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སྲོག་གཅོད་པ་དང་མ་བྱིན་
པར་ལེན་པ་དང་། ལོག་པར་གཡེམ་པ་གསུམ། ངག་གི་སྒོ་ནས་རྫུན་ཚིག་དང་། ཕྲ་མ་དང་། ཚིག་རྩུབ་དང་། ངག་འཁྱལ་བ་བཞི། ཡིད་ཀྱིས་སྒོ་ནས། ལོག་པར་ལྟ་བ། བརྣབ་སེམས། གནོད་སེམས་གསུམ་སྟེ་
བཅུའོ། །དེ་ལ་སྲོག་གཅོད་ནི། གཞི་སེམས་ཅན་ཡིན་པ། དེར་འདུ་ཤེས་པ། གསོད་པར་བསམ་པ། སྦྱོར་བ་བྱས་པ། དེ་ཉིད་ཀྱི་ཚེ་འམ་གཞན་གྱི་ཚེ་ཤི་བ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔ་ཚང་བ། མ་ཤི་བར་འགྱོད་ན་ན་སྨད། 
11-15
མྱོས་པ་དང་། སེམས་འཁྲུགས་པ་དང་། ཚོར་བས་གཟིར་བ་ཉེས་མེད་དོ། །མ་བྱིན་ལེན་ནི། གཞན་གྱི་ཡིན་པ། གཞན་གྱིས་བདག་གིར་བྱས་པ། གཞན་གྱི་ཡིན་པར་འདུ་ཤེས་པ། བརྐུ་བར་བསམ་པ། བརྐུ་
བའི་སྦྱོར་བ་ལ་ཞུགས་པ། གནས་ནས་སྤགས་པ་སྟེ་ཡན་ལག་དྲུག་ཚང་བའོ། །ན་སྨད་དང་ཉེས་མེད་འདྲ། ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི། ཡུལ་མ་ཡིན་པ། དུས་མ་ཡིན་པ། ཡན་ལག་མ་ཡིན་པ།
བགྲོད་བྱ་མ་ཡིན་པ་བཞི། དེ་དག་གང་རུང་ལ་དེར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། འཁྲིག་པའི་སྦྱོར་བ་བྱས་པ་དང་། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཚོར་བ་མྱོང་བ་གསུམ་སྟེ་ཡན་ལག་བདུན་དང་ལྡན་པ། དེ་
ལ་ཡུལ་མ་ཡིན་པ་ནི། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། དམ་ཆོས་མཆོད་རྟེན་སྐུ་གཟུགས་དང་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་བཞུགས་གནས་སོགས། །མཁན་པོ་དང་ནི་སློབ་དཔོན་དང་། །ཕ་མ་དྲུང་ན་གནས་པ་
ནི། །ཡུལ་མིན་དེ་རུ་མི་བྱའོ། །དང་། ཟླ་མཚན་འཛག་དང་སྦྲུམ་མ་དང་། །བུ་ཆུང་དང་བཅས་མི་མོས་དང་། །སྡུག་བསྔལ་ཡིད་མི་བདེ་སོགས་དང་། །ཡན་ལག་བརྒྱད་གནས་དུས་མིན་ཡིན། །དང་། ཡན་ལག་མ་
ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། །ཁ་དང་བཤང་ལམ་བྱིན་པ་དང་། །བརླ་བསྡམས་ལག་པས་བསྐྱོད་པ་ཡིན། །དང་། གཞན་གཟུང་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་མཚན་ལྡན། །རིགས་ཀྱིས་བསྲུངས་དང་རྒྱལ་མོར་གནས། །གཞན་གྱིས་བླངས་དང་སྨད་འཚོང་དང་། །
11-16
ཉེ་དུ་དག་དང་འབྲེལ་བ་ནི། །དེ་དག་བགྲོད་བྱ་མིན་པ་ཡིན། །རྣམ་པ་དེ་དག་རྣམས་ལ་ནི། །རང་གི་ཆུང་མ་བརྟེན་པ་ཡང་། །འདོད་ལོག་སྤྱོད་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་སོ། ། རྫུན་དུ་
སྨྲ་བ་ནི། གཞི་གོ་ཞིང་རིག་པར་འགྱུར་བའི་མདུན་དུ། དངོས་པོ་མི་བདེན་པ། འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་བ། རྫུན་དུ་སྨྲས་པ། དེས་གོ་ཞིང་རིག་པ་སྟེ་ཡན་ལག་ལྔའོ། །གཞན་དག་དབྱེ་ཕྱིར་ཕྲ་མ་
ཡིན། །དེ་ལ་ཚིག་རྩུབ་གང་ཞེ་ན། །གཞན་གྱི་གནད་བསྣུན་བྱེད་པ་ཡི། །ཡིད་དུ་མི་འོང་ཚིག་སྨྲ་ཡིན། །དེ་ལ་འཁྱལ་པ་གང་ཞེ་ན། །འདོད་པས་ཉེ་བར་བླང་བ་དང་། །ཆགས་པ་ཡིས་ནི་
ཉེར་བསྐྱེད་ནས། །འབྲེལ་མེད་སྨྲ་བ་འཁྱལ་པ་ཡིན། །དེ་ལ་བརྣབ་སེམས་གང་ཞེ་ན། །གཞན་གྱི་ནོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ། །མཆོག་ཏུ་མངོན་པར་ཆགས་པ་ཡིན། །གནོད་སེམས་ཞེས་བྱ་གང་ཞེ་ན། །སེམས་ཅན་
རྣམས་ལ་སྡང་བ་ཡིས། །བརྡེག་དང་འཆིང་དང་གསོད་པ་སྟེ། །དེ་དག་སེམས་ཅན་ལ་བྱེད་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་ནི་སྔར་བཤད་པ་ཉིད་དོ།

业果详解
通过善业，主要投生为欲界的天人。通过不动业，则投生于色界和无色界。这后者之所以称为"不动业"，是因为这些业具有一心专注的特性，不会被分别妄念之风所动摇，故称"不动业"。或者，与其他两种业的果报可能因缘故而改变不同，此业的异熟果报不会动摇，故称"不动"。
什么是不善业？即十不善业道：通过身体的杀生、不与取和邪淫三种；通过语言的妄语、离间语、粗恶语和绮语四种；通过意的邪见、贪心和害心三种，共十种。
其中，杀生具备五个要素：对象是有情，认知为有情，有杀害的意图，实施行为，当时或之后死亡。如果未死而后悔，则为轻罪。醉酒、心乱、被痛苦折磨时所为，则无罪。
不与取具备六个要素：属于他人，被他人视为己有，认知为他人所有，有偷盗意图，进行偷盗行为，从原处移走。轻罪与无罪情况同前。
邪淫具备七个要素：不适宜的对象、不适宜的时间、不适宜的身体部位、不适宜的交媾对象，对这些的认知，实施性行为，以及体验相应的感受。
关于不适宜的对象，大师马鸣说："正法、佛塔、佛像，菩萨住处等，亲教师和阿阇黎，父母面前，皆为不适宜处，不应在那里行淫。月经期间、怀孕的女子，带着小孩的女子，不情愿者，痛苦不乐等人，守持八戒时皆为不适时。不适宜的部位是什么？口、肛门、手掌，以及用大腿夹住手摩擦。持有法幢的他人妻子，受族姓保护者，王后，被他人娶者，妓女，亲戚等，这些都是不适宜交媾对象。在这些情况下，即使与自己妻子行为，也成为邪淫。"
妄语具备五个要素：对象是能听懂并理解的对方，内容不真实，意识改变，说谎，对方理解。
离间语是为了分裂他人而说。粗恶语是什么？说伤害他人要害，不悦耳的言语即是粗恶语。绮语是什么？由欲望驱使，由贪欲生起，说无关之语即是绮语。
贪心是什么？对他人财富和享受极度贪著。害心是什么？由于对众生的嗔恨，而殴打、捆绑、杀害他们，这就是对众生施行的害心。邪见即前文所述。


 །དེ་དག་ལ་ལྕི་བ་ནི། ཕ་ཡང་ཡིན། རང་སངས་
རྒྱས་ཀྱང་ཡིན་པ་བསད་ན་སྲོག་གཅོད་ཀྱི་ནང་ན་ལྕི། དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་དཀོར་འཕྲོག་པ་མ་བྱིན་ལེན་གྱི། མ་ཡང་ཡིན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་ཡིན་པ་ལ་ཉལ་པོ་བྱས་ན་ལོག་གཡེམ་གྱི། 
11-17
དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ལ་སྐུར་འདེབས་རྫུན་གྱི། དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེན་ཕྲ་མའི། འཕགས་པ་རྣམས་ལ་མི་སྙན་པ་བརྗོད་པ་ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས། ཆོས་འདོད་པ་རྣམས་གཡེང་བར་བྱེད་པ་འཁྱལ་པའི། ཡང་དག་པར་
སོང་བ་དང་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་རྙེད་པ་འཕྲོག་པར་སེམས་པ་བརྣབ་སེམས་ཀྱི། མཚམས་མེད་བྱེད་པར་སེམས་པ་གནོད་སེམས་ཀྱི། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་ལོག་ལྟའི་ནང་ནས་མ་
རུངས་པ་སྟེ་ལྕི་ཤོས་སོ། །དེ་ཡང་རྒྱུན་དུ་སྤྱོད་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་དྲག་པོས་སྤྱོད་པ་དང་། སྟོབས་བཞིས་མི་བཤགས་པ་དང་། ཡོན་ཏན་དང་གཙོ་བོའི་གཞི་ལས་བྱུང་བ་དེ་དག་གང་དང་
ལྡན་པ་ནི་ལྕི་བ་སྟེ། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། རྟག་དང་མངོན་པར་ཞེན་དང་གཉེན་པོ་མེད། །ཡོན་ཏན་གཙོ་ལྡན་བཞི་ལས་བྱུང་བའི་ལས། །དགེ་དང་མི་དགེ་རྣམ་ལྔ་ཆེན་པོ་སྟེ། །
ཞེས་སོ། །དེ་དག་ཀུན་སློང་ཉོན་མོངས་པ་གང་གིས་གང་རྫོགས་པར་བྱེད་ན། མཛོད་ལས། གསོད་དང་གནོད་སེམས་ཚིག་རྩུབ་ནི། །ཞེ་སྡང་གིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ལོག་གཡེམ་བརྣབ་སེམས་མ་བྱིན་ལེན། །ཆགས་
པ་ཡིས་ནི་མཐར་ཕྱིན་བྱེད། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གཏི་མུག་གིས། །ལྷག་མ་གསུམ་གྱིས་རྫོགས་པར་འདོད། །ཅེས་སོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ནི། འཕགས་པ་སྡོང་པོ་བཀོད་པའི་མདོ་ལས། སྲོག་གཅོད་པས་ནི་སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་འཁྲིད་དོ། །
11-18
བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་སུ་འཁྲིད་དོ། །གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་དུ་འཁྲིད་དོ། །དེ་ནས་ཇི་སྟེ་མིར་སྐྱེས་ན་ཡང་རྣམ་པར་སྨིན་པ་གཉིས་མངོན་པར་སྒྲུབ་པ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ། ཚེ་ཐུང་བ་དང་
ནད་མང་བའོ། །དེ་བཞིན་དུ་བཅུ་ཀ་ལ་སྦྱར་ཏེ་གསུངས་པའི། མ་བྱིན་པར་ལེན་པས་མིར་གྱུར་པའི་ཚེ་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་བ་དང་། ཐུན་མོང་གི་ལོངས་སྤྱོད་དུ་འགྱུར་རོ། །ལོག་པར་གཡེམ་པས་ནི།
ལྷོད་པ་དང་བཅས་པའི་ཆུང་མ་དང་། གཡོག་འཁོར་མི་བསྲུན་པ། རྫུན་གྱིས་སྐུར་བ་མང་བ་དང་། གཞན་གྱིས་བསླུ་བ། ཕྲ་མས་གཡོག་མི་མཐུན་པ་དང་། གཡོག་ངན་པ། ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས་ཡིད་དུ་མི་
འོང་བའི་ཚིག་ཐོས་པ་དང་། འཐབ་མོའི་ཚིག་ཐོས་པ། ངག་འཁྱལ་བས་ཚིག་མི་བཙུན་པ་དང་། སྤོབས་པ་ངན་པ། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་ཆོག་མི་ཤེས་པ་དང་འདོད་པ་ཆེ་བ། གནོད་སེམས་ཀྱིས་གནོད་པར་
གླགས་བལྟ་བ་དང་། ཕ་རོལ་གྱིས་མནར་བ། ལོག་ལྟས་ལྟ་བ་ངན་པར་ལྟུང་བ་དང་། གཡོ་རྒྱུ་ཅན་དུ་འགྱུར་བའོ། །ཞེས་བསྟན་པ་མདོ་ཙམ་རེ་རེ་ལ་ཡང་རྣམ་སྨིན་ཡ་ང་བ་བསམ་གྱིས་
མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་དོ།

业行轻重及其果报详解
这些罪中的重罪是：杀害既是父亲又是独觉佛的人，在杀生中最为严重；夺取三宝财物是不与取中最严重的；与既是母亲又是阿罗汉的人行淫是邪淫中最严重的；诽谤如来是妄语中最严重的；挑拨僧团分裂是离间语中最严重的；对圣者说不悦耳的话是粗恶语中最严重的；使求法之人分心是绮语中最严重的；想夺取正行者和正入者的所得是贪心中最严重的；想造无间业是害心中最严重的；执著邪见是邪见中最恶劣、最严重的。
这些行为如果经常性地行持、以强烈烦恼而行、不以四力忏悔、针对功德和尊贵对境而作，则更为严重。如大师龙树所说："恒常且强执，无对治，具功德尊贵对境，此四因所生之业，无论善恶皆为五种大业。"
这些行为由什么动机烦恼使其圆满呢？《俱舍论》中说："杀生、害心和粗恶语，由嗔恨而圆满；邪淫、贪心和不与取，由贪欲而圆满；邪见由愚痴而成，其余三业由三毒而圆满。"
其果报如《华严经》所说："杀生导致众生堕入地狱，导致转生为旁生，导致转生为阎魔世界。之后，即使转生为人，也将感受两种异熟果报，即：短命和多病。"
同样适用于所有十不善业道，经中又说："不与取导致转生为人时，少财富且为共享财物。邪淫导致得到不贞的妻子和不驯服的仆从。妄语导致多被诽谤和被他人欺骗。离间语导致仆从不和睦和得到恶仆。粗恶语导致听闻不悦耳的话语和争斗之语。绮语导致言语不受尊重和口才低劣。贪心导致不知足和大欲。害心导致他人寻找伤害自己的机会和受他人折磨。邪见导致落入恶见和成为奸诈之人。"
经中简略指出，每一业道都有难以想象的可怕异熟果报。
;


 ། བཙུན་པ་ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་དབྱངས་ཀྱིས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པའི་དོན་བསྡུས་པར། ཆགས་དང་གཏི་མུག་འཇིགས་དང་ཁྲོ། །མི་གང་མི་ནི་གསོད་པ་དང་། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་གནས་གསོད་བྱེད་པ། །
11-19
དེ་དག་ངེས་པར་ཡང་གསོས་འགྲོ། །དང་། ཕ་དང་མ་ནི་གྲོགས་དང་གཉེན། །བཤེས་གཉེན་ལ་ནི་འཁུ་བྱེད་དང་། །ཕྲ་མ་རྫུན་ནི་སྨྲ་བའི་མི། །ཐིག་ནག་དུ་ནི་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དང་། ར་དང་ལུག་
དང་ཝ་དག་དང་། །རི་བོང་བྱི་བ་རི་དྭགས་ཕག །གཞན་ཡང་གསོས་ནས་བསད་བྱ་བ། །ལུས་ཅན་བསྡུས་འཇོམས་འགྲོ་བར་འགྱུར། །དང་། འདིར་ནི་ལུས་ཅན་གང་དག་གི །ལུས་དང་ངག་ཡིད་ཉོན་མོངས་བྱེད། །
གང་དག་ལྷད་འཇུག་གཞན་གཡོ་བྱེད། །མི་དེ་དག་ནི་ངུ་འབོད་འགྲོ། །གང་གིས་ལྷ་དང་བྲམ་ཟེ་དང་། །བླ་མའི་རྫས་ཕྲོགས་སྡུག་བསྔལ་བྱས། །གང་དག་གཏམས་པ་ཕྲོག་བྱེད་པ། །དེ་དག་ངུ་འབོད་ཆེན་
པོར་འགྲོ། །ནགས་ལ་སོགས་པ་མེས་གཏོང་དང་། །ལས་དེ་དག་ལ་འཇུག་བྱེད་གང་། །སྐྱེས་བུ་དེ་ནི་མེ་འབར་བའི། །ཚ་བར་ངུ་ཞིང་བསྲེག་པར་སྣང་། །དང་། མེད་པར་ལྟ་བ་གང་ཞིག་གིས། །ཆོས་དང་
ཆོས་མིན་ལོག་རྟོག་ཅིང་། །གཞན་དག་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་བྱེད། །དེ་ནི་རབ་ཏུ་ཚ་བར་བསྲེག །དང་། ཡོན་ཏན་དག་ནི་ཆེ་བ་ལ། །གནོད་པ་དྲག་པོ་བྱས་པ་འམ། །བླ་མ་ཕ་མ་བསད་བྱས་
ན། །ངེས་པར་བསྐལ་པར་མནར་མེད་འཚོད། །ཞེས་གཙོ་བོའི་གནས་དང་། གསོད་པར་དགའ་བས་གཡུལ་ངོར་གསོད། །སྡིག་ཅན་དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ལྡན་པའི་རལ་གྲི་སེམས་ཅན་སྐྱེ། །གང་ཕྱིར་དེ་ཡི་སེན་མོ་ནི། །
11-20
ལྕགས་བྱས་འབར་རྣོ་དེ་དག་གིས། །གཅིག་གིས་གཅིག་བསོད་གང་ཡིན་དེས། །རལ་གྲིའི་སེན་མོ་ཅན་དུ་བཤད། །བྱི་བོ་བྱེད་པ་གཤལ་མ་ལི། །ལྕགས་ཀྱི་རྩེ་མོ་རྣོན་པོ་འབར། །སོར་ནི་བཅུ་དྲུག་ཡོད་
པ་ལ། །ངུ་ཞིང་སྟོབས་ཀྱིས་འཛེགས་པར་འགྱུར། །བུད་མེད་ཤིན་ཏུ་འཇིགས་འཇིགས་ལྟ། །མཆུ་རྣོན་ལུས་ཆེར་འབར་བ་ཡིས། །གཞན་གྱིས་བུད་མེད་འཕྲོག་པ་ལ། །འཇུས་ནས་ཟ་བ་ཁོ་ནར་འགྱུར། །བག་ཕབ་པ་
ལ་གནོད་བྱེད་མི། །ནགས་ཚལ་རལ་གྲི་སོ་ཅན་དུ། །ནུབ་བྱས་ངུ་ཞིང་བྱ་རྒོད་ཁྱི། །འུག་པ་བྱ་རོག་ཟ་བར་འགྱུར། །གང་དག་གཞན་གྱིས་ནོར་འཕྲོག་པ། །དེ་དག་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་ནི། །ཚ་
བ་དག་ཀྱང་ཟ་བ་དང་། །ཡང་དང་ཡང་དུ་ཟངས་བསྐོལ་འཐུང་། །རྟག་ཏུ་རྔོན་ལ་དགའ་བ་གང་། །ལོ་ནི་བྱེ་བར་ངུ་ཞིང་ཡང་། །ཁྱི་ནི་ལྕགས་ཀྱི་མཆེ་བ་ཅན། །མི་སྲུན་ཤིན་ཏུ་དབང་མེད་
ཟ། །ཆུ་སྐྱེས་ཉ་ལ་སོགས་བསད་ན། །ཆུ་བོ་རབ་མེད་འབར་བ་ཡི། །ཟངས་ཀྱི་ཁུ་བའི་ཆུར་འགྲོ་ཞིང་། །མི་དེ་མེས་ཀྱང་སྲེག་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་རང་དོན་ཙམ་དམིགས་ནས། །ཆོས་དང་མི་ལྡན་
གཤགས་འགྱེད་ན། །སེམས་ཅན་དམྱལ་བར་དེ་ངུ་ཞིང་། །འཁོར་ལོས་མངོན་པར་གཟིར་བར་འགྱུར། །འདི་ན་གང་གིས་གཟུགས་ཅན་ལ། །གནོད་པ་རྣམ་པ་མང་བྱས་ན། །དེ་དག་ཡུན་རིང་འཁོར་ལོ་དང་། །རི་དང་ཐོ་བ་འབར་བས་གཟིར། །
11-21
གང་ཞིག་ཆོས་ཀྱི་སྟེགས་འཇིག་ཅིང་། །ཡང་དག་མ་ཡིན་ལམ་སྨྲ་བའི། །མི་དེ་དག་ནི་སྤུ་གྲིའི་སོ།

业果报应详述
尊者法具·饶祥音在《念处要义》中说：
贪欲愚痴恐惧嗔，
凡人杀害他人者，
以及毁坏生处者，
彼等必定堕奈落。
父母友人及亲戚，
对善知识生嗔恨，
散布谗言说谎者，
将会转生黑绳狱。
凡杀牛羊与狐狸，
兔鼠野兽及猪类，
其他养肥后宰杀，
有情将堕众合狱。
此世凡是诸有情，
身语意造诸烦恼，
凡为欺诈害他者，
彼等众生堕号叫。
若从诸天婆罗门，
及上师处夺财物，
令其痛苦夺满盈，
彼等将堕大号叫。
焚烧森林等行为，
及从事此等恶业，
此人将在炽燃火，
热狱悲号被焚烧。
持无有见之众生，
邪解正法与非法，
令他人生烦恼者，
彼将焚烧于极热。
对具大功德之人，
造作极重之损害，
或杀害师长父母，
必定经劫堕无间。
这些是主要住处。又说：
喜好杀戮战场杀，
恶人伴随诸痛苦，
投生剑叶有情中，
因其指甲皆铁制，
锋利炽燃彼等以，
互相残杀此原因，
被说名为剑叶指。
铁树尖刺极锋利，
炽燃十六指长度，
哭泣强力攀登者，
女人极为恐怖容，
尖唇巨身皆燃烧，
若人掠夺他人妻，
将被抓食而吞噬。
侵害寂静修行者，
堕入剑树密林中，
夜里哭泣秃鹰犬，
猫头鹰及乌鸦食。
凡夺取他人财物，
彼等吞食炽燃铁，
锤杵并且反复饮，
灼烧沸腾铜汁水。
恒常喜爱猎捕者，
亿年悲嚎而且被，
铁牙恶犬所撕咬，
极为凶猛不自主。
杀害莲花鱼等物，
堕无河水燃烧中，
铜水河流行进时，
其人亦被火焚烧。
若人仅为自利益，
非法辩论相争执，
地狱众生悲嚎中，
轮刑明显所迫害。
此世若人对有形，
造作众多之伤害，
长久受苦铁轮转，
山峰锤击燃烧逼。
若人摧毁法之座，
宣说非正确道路，
彼等将堕剃刀刃。
;


 །གཏམས་པའི་ལམ་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །སེན་མོར་ཤིག་ལ་སོགས་བཅོམ་ན། །དེ་དག་ལུས་ནི་ཆེར་
གྱུར་ནས། །སྟོན་བརྒྱར་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞིང་། །བྲག་སྒོར་པོ་ཡིས་འཇོམས་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་བརྟུལ་ཞུགས་བཟང་མནོས་ནས། །ལེགས་པར་བསྲུང་བར་མི་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ངེས་པར་ཤ་དང་རུས། །འཇིགས་པའི་མེ་
མ་མུར་དུ་བསྲེག །གང་དུ་འཚོ་བ་ལོག་པ་ནི། །ཅུང་ཟད་ཀྱིས་ཀྱང་འཚོ་བྱེད་པ། །དེ་ནི་སྐྱག་འཇིམ་ནུབ་གྱུར་ནས། །སྲིན་བུ་རྣམས་ཀྱིས་ཟ་བར་འགྱུར། །འབྲུ་ཡི་ནང་ན་འཁོད་པ་ཡི། །སྲོག་
ཆགས་མཐོང་ནས་འཇོམས་པ་གང་། །དེ་ནི་ལྕགས་ཀྱི་གཏུན་ཤིང་གིས། །ཡང་དང་ཡང་དུ་བརྡུང་བར་འགྱུར། །ཤིན་ཏུ་ཁྲོ་ཞིང་གཏུམ་པ་དང་། །གཡོ་བྱེད་རྫུན་དུ་སྨྲ་བ་དང་། །གཞན་ལ་གནོད་བྱེད་དགའ་བ་
ནི། །གཤིན་རྗེ་སྲིན་པོར་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །དང་། སློབ་སྤྲིང་ལས། ལྷགས་པ་དཔེ་མེད་རུས་པ་ལ་ཡང་ཐིམ་པ་ཡིས། །ལུས་སྦྲེབས་འདར་ཞིང་བསྒུར་ནས་གུམ་གུམ་པར་འདུག་པ། །ཆུ་བུར་བརྒྱ་བྱུང་བརྡོལ་བ་
ལས་སྐྱེས་སྲོག་ཆགས་ཀྱིས། །རལ་གྲིས་དབད་ནས་ཞག་དང་ཆུ་སེར་རྐང་བཅས་འཛག །དཀོས་ཐག་སོ་འཐམ་སྐྲ་དང་སྤུ་རྣམས་གཡེང་གྱུར་པ། །མིག་དང་རྣ་བ་ལྐོག་མ་གནོད་པས་ཀུན་གཟིར་ཞིང་། །ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་བར་དག་རབ་ཏུ་སློང་གྱུར་ནས། །
11-22
གྲང་བའི་དམྱལ་བར་གནས་ཤིང་ཤིན་ཏུ་འོ་དོད་འབོད། །ཅེས་གསུངས། བྱོལ་སོང་གི་སྐྱེ་གནས་ཀྱང་། བཤེས་སྤྲིང་ལས། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ན་ཡང་བསད་པ་དང་། །བཅིང་དང་བརྡེག་དང་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་དང་། །
ཞི་གྱུར་དགེ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་པ། །ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་བལ་དང་རུས་པ་ཁྲག །ཤ་དང་ལྤགས་པའི་ཆེད་དུ་ཤི་བར་འགྱུར། །དབང་མེད་གཞན་དག་
རྡོག་པ་ལག་པ་དང་། །ལྕགས་དང་ལྕགས་ཀྱུ་བཏབ་པས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ། །ཞེས་དང་། གཤིན་རྗེའི་འཇིག་རྟེན་ནི། སློབ་སྤྲིངས་ལས། ཁབ་མིག་ཙམ་གྱི་ཁ་ལ་དཔག་ཚད་མང་འཇིགས་པའི། །ལྟོ་ཅན་ཉམ་ཐག་རྒྱ་
མཚོ་ཆེན་པོའི་ཆུ་འཐུངས་ཀྱང་། །མགུལ་ཕུག་ཡངས་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་པར་མ་གྱུར་པས། །ཁ་ཡི་དུག་གིས་ཆུ་ཡི་ཐིགས་པའང་བསྐམ་པར་འགྱུར། །ཞེས་སྐོམ་པས་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཆུ་ཀླུང་ཆེན་པོ་མཐོང་
སྟེ་དེའི་དྲུང་དུ་བསྙེགས་པ་ན་མེད་པར་འགྱུར་པ་འམ། རྣག་ཁྲག་དང་སྐྲ་ཤད་སོགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། ཁ་ཡི་དུག་གིས་ཆུའི་ཐིགས་པའང་མ་ལུས་པར་བསྐམས་པ་དང་། ནགས་ཀླུང་ཉམས་དགའ་བ་
དག་ཏུ་ཕྱིན་ན་ནགས་ཚལ་མེས་བསྲེགས་པ་དང་། བསིལ་བར་འདོད་ནས་གངས་ཅན་དུ་ཕྱིན་ཡང་དེ་བྱེ་ཚན་གྱི་ཁུ་བ་རླུང་དམར་གྱིས་འཚུབས་པ་དང་། ཆར་སྤྲིན་ལས་ལྕགས་མདའི་ཆར་པ་དུད་པ་འཐུལ་ཞིང་མེ་མདག་དང་མེའི་ཚ་ཚ་རྡོ་རྗེ་ཕ་བོང་རྣམས་ལུས་ལ་འབབ་པ་དང་། 
11-23
ཚ་བས་ཉེན་པའི་དུས་ཟླ་བའི་འོད་ལ་སོགས་པ། གཞན་ལ་བསིལ་བར་འགྱུར་བ་དེ་ཐམས་ཅད་དེ་ལ་ཚ་བར་འགྱུར་བ་དང་། གྲང་བའི་དུས་ཉི་མ་དང་མེ་ཡང་གྲང་བའི་རེག་པར་སྣང་
བས། སློབ་སྤྲིངས་ལས། འདི་ལ་སྣ་ཚོགས་འདི་ཀུན་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་སྣང་། །དེ་ལྟར་ངན་སོང་ནས་འཐོན་ནས་ཀྱང་ལྐུགས་པ་དང་། ཀླ་ཀློ་ལ་སོགས་པར་སྐྱེས་ནས་ཡུན་རིང་པོར་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་
ལུས་མི་འཐོབ་སྟེ། དེར། བརྒྱ་ལ་སྡིག་ནས་དམྱལ་བ་དག་ལས་ཐར་ན་ཡང་། །འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བ་མཐའ་ཡས་བྱེ་བ་ཆེས་རྣམས་སུ། །མི་ཡི་དངོས་པོ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བ་ཉིད། །གལ་ཏེ་
ཀླ་ཀློ་དམྱལ་བའི་སྲུང་དང་སྤྱོད་མཚུངས་སམ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་དོ། །དགེ་བའི་ལས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་དབྱངས་ཀྱིས། དགེ་བ་བཅུ་པོ་འདི་དག་ནི་མངོན་པར་མཐོ་བ་དང་། ངེས་པར་
ལེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་དག་གིས་འདི་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་དགེ་བ་བཅུ་གང་ཞེ་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ནི་རྣམ་གསུམ་སྟེ། སྲོག་མི་གཅོད་པ་
དང་། མ་བྱིན་པར་མི་ལེན་པ་དང་། འདོད་པས་ལོག་པར་མི་གཡེམ་པའོ།

业报详述续篇
行于剃刀布满之道。
若人摧毁虱子等，
彼等身体变巨大，
百秋一再又一再，
被巨石块所摧毁。
若人受持善律仪，
却不能善加守护，
必定肉骨皆燃烧，
于可怖燃炭火中。
凡以邪命而生活，
纵然仅是少量者，
沉于粪泥之中后，
将被诸虫所吞食。
凡见居于谷粒中，
众生后将其摧毁，
彼将遭受铁杵捣，
一再一再被捶打。
极为暴怒且凶猛，
行诈说谎以欺骗，
喜好伤害他人者，
将转生为阎罗罗刹。
《教诫书》中说：
无比寒风渗入骨，
身体颤抖弯曲而蜷缩，
百疮生起破裂而生虫，
剑割流出脂肪及脓水，
紧皱咬牙毛发散乱者，
眼耳喉咙诸痛所折磨，
身心之间极为恐慌后，
寒地狱中居极度号叫。
关于旁生道，《佛子书》中说：
旁生之处也被杀，
束缚殴打诸苦痛，
远离寂静舍善者，
互相残食极难忍，
有些为珠毛骨血，
肉与皮而被杀害，
无力其他被蹄手，
铁钩所刺而役使。
关于阎罗世界，《教诫书》中说：
针眼般小口却有多由旬可怖，
腹大困苦饮尽大海之水时，
宽阔喉孔中亦不得通过，
口中毒火使水滴亦干涸。
由于饥渴，远远望见大河流，当接近时却消失，或变成脓血、头发丝等，口中毒火使水滴无余干涸。去往美丽森林，林木被火焚烧；想要清凉前往雪山，却变成热砂水被红风席卷；云中降下炽燃烟熏的铁箭雨，及火星、火雨、金刚巨石落在身上；炎热时，月光等对他人清凉的一切，对他们都变成炙热；寒冷时，太阳和火也显现为寒冷触感，《教诫书》中说："此处一切显现皆颠倒。"
从恶趣脱出后，也会转生为哑者、边地野蛮人等，长时间无法获得具暇满的人身，同书中说：
"百次从罪出地狱后，
无量亿众生世界中，
人之状态极难获得，
或生边地同狱卒行。"
什么是善业？法具·饶祥音说："这十种善业是一切增上和决定胜的因，因此佛陀的弟子应当如此学习。什么是十种善业？身业有三种：不杀生、不偷盗、不邪淫。"
;


 །ངག་གི་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། རྫུན་མི་སྨྲ་བ་དང་། ཕྲ་མ་མི་སྨྲ་བ་དང་། ཚིག་རྩུབ་མོ་མི་སྨྲ་བ་དང་། 
11-24
ཚིག་འཁྱལ་པ་མི་སྨྲ་བའོ། །ཡིད་ཀྱི་ལས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བརྣབ་སེམས་སྤང་བ་དང་། གནོད་སེམས་སྤང་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་སྤང་བའོ། །དེ་ཡང་མི་དགེ་བ་བཅུ་སྤངས་པ་ནི་དགེ་
བ་བཅུ་ཡིན་པས་ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེ་དག་ནི་གནོད་པ་ལས་ཟློག་པའི་ཆ་ནས་ཡིན་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པའི་ཆ་ནས་བསོད་ནམས་སུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བའི་འདུ་བྱེད་ནི། དབུ་མ་འཇུག་པར། སྦྱིན་
སོགས་ཆོས་གསུམ་འདི་དག་ཕལ་མོ་ཆེ། །བདེ་བར་གཤེགས་པས་ཁྱིམ་པ་རྣམས་ལ་བསྔགས། །བསོད་ནམས་ཞེས་བྱའི་ཚོགས་ཀྱང་དེ་དག་ཉིད། །ཅེས་གསུངས་ལ། འགྲོ་བ་འདི་ཀུན་བདེ་བ་མངོན་འདོད་ཅིང་། །མི་རྣམས་
བདེ་བའང་ལོངས་སྤྱོད་མེད་མིན་ལ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱང་ནི་སྦྱིན་ལས་བྱུང་མཁྱེན་ནས། །ཐུབ་པས་དང་པོར་སྦྱིན་པའི་གཏམ་མཛད་དོ། །ཞེས་དང་པོར་སྦྱིན་པ་བསྔགས་པ་དང་། མངོན་མཐོའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་
གཞན་མེད་ཅེས་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། ཤེས་རབ་བརྒྱ་པར། གང་ལ་བཟོད་པའི་རང་བཞིན་ཆུ། །ཁྲོ་བོའི་མེ་ནི་ཞི་བྱེད་པའི། །འདུལ་བའི་ཐབས་ཀྱི་མཆོག་ཡོད་པ། །དེ་ལ་དགྲ་རྣམས་ག་ལ་སྡང་། །ཞེས་དང་།
ཕྱིར་རྗེས་སུ་ནི་ལྟ་བ་དང་། །བག་ཡོད་ཁོང་ཁྲོ་མེད་པ་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་བརྟན་ཞིང་མི་གཡེལ་བའི། །མི་ལ་དཔལ་མགོན་ཉེ་བར་གནས། །དང་། མཐོང་དང་མ་མཐོང་ཡོན་ཏན་འདི། །ཀུན་གྱི་རྩ་བ་ཤེས་རབ་ཡིན། །
11-25
སོགས་རྒྱས་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལ་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་གནས་འཇོག་གི་མདོར་འཕགས་པ་ཀ་ཏྱ་ཡ་ནས་ཉི་ཚེ་བའི་ཚུལ་ཁྲིམས་སྲུང་བཅུག་པར་བཤད་པ་དང་། འདུལ་བ་ལས་ཉིན་གཅིག་པའི་ཁྲིམས་བསྙེན་གནས་
ཡན་ལག་བརྒྱད་པ། དེ་ནས་ཉེས་པ་སྤོང་ནུས་འདོད་པ་སྤོང་མི་ནུས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ལོག་གཡེམ་སོགས་སྤོང་བའི་ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན། སྡོམ་བརྒྱད་ལས་གོ་མིའི་དགེ་བསྙེན། ཚངས་སྤྱོད་དགེ་བསྙེན།
ཡོངས་རྫོགས་དགེ་བསྙེན། ཕལ་ཆེར་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན། སྣ་འགའ་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན། སྣ་གཅིག་སྤྱོད་པའི་དགེ་བསྙེན། སྐྱབས་སུ་འཛིན་པའི་དགེ་བསྙེན་བརྒྱད། དེ་དག་ལ་ཁྱིམ་པའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་གསུངས་
སོ། །དེ་ཡང་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ཆུང་ངུས། ཡན་ལག་བརྒྱད་པའི་ཁྲིམས་ཙམ་ཡང་སྲུང་མི་ནུས། དེའི་ཚེ་བར་མའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ན་ལ་སློབ་པར་བྱེད་ལ་དེས་མཐོ་རིས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ཙམ་གྱིས་སོ་ཐར་མུ་སྟེགས་བྱེད་ལ་ཡང་ཡོད་པ་ཡིན། བར་མ་ཞེས་པའི་སྒྲ། སྡོམ་པ་དང་སྡོམ་མིན་གྱི་ལས་གར་ཡང་བཞག་ཏུ་མེད་པས་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སྲོག་མི་གཅོད་
པ་ལ་སོགས་པ་ཙམ་གྱིས་དེ་འགྲུབ་ལ། སྲོག་གཅོད་པ་ཡིད་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ། ལུས་ངག་གི་དེ་ལས་སླར་ལྡོག་པ་ཡོངས་སུ་བླངས་པས་ནི་སྡོམ་པའི་ལས་སུ་འགྱུར་ལ། དེ་ལྟ་བུའི་སྡོམ་པའི་ལས་སུ་གཏོགས་པའི་སོ་སོ་ཐར་པ་ནི་ལེགས་སྨོན་ཙམ་གྱིས་མི་འགྲུབ། 
11-26
ངེས་པར་ལེགས་པའི་ཕྱིར་བླངས་པ་དགོས་ལ། དེ་ཡང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་བ་ཁོ་ན་ལ་ཡོད་ཀྱིས། གཞན་ལ་མེད་པས། སྡོམ་པ་ཀུན་ལ་ཡོད་མེད་ཀྱི། །སྐྱབས་སུ་མ་སོང་བ་
ལ་མེད། །ཅེས་གསུངས། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་འབྲིང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས། དང་པོར་གསོ་སྦྱོང་བྱིན་པར་བྱ། །དང་། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ཆེན་པོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཡོངས་རྫོགས་ཚངས་སྤྱོད་གོ་མིའི་བར་བཤད་
པ་ཡིན་ནོ། །ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་མན་གྱིས། ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དེ། དུས་བཟང་པོ་ལ་སྲུང་ན་དེ་དག་གི་གསོ་སྦྱོང་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་ཇི་སྲིད་འཚོ་དང་ཉིན་ཞག་ཏུ། །སྡོམ་
པ་ཡང་དག་བ ླང་བར་བྱ། །དང་། སྤང་བྱ་ལྔ་བརྒྱད་ཅེས་གསུངས་སོ།

十善业道详释
语业有四种：不说妄语、不说离间语、不说粗恶语、不说绮语。意业有三种：断除贪心、断除害心、断除邪见。这些即是通过断除十不善而成为十善业，如是所说。
这些是从防止伤害方面而言，从造作利益方面，则是趋向善业的行为。如《入中论》所说："布施等三法，多数由善逝，赞叹对在家，名为福德资粮。"又说："世间众生皆愿乐，人之安乐非无财，知财富从布施生，佛陀首先说布施。"所以先赞叹布施，并说："增上之因除戒律别无他。"《百般智慧论》中说："何者具忍性之水，能息嗔恚之火焰，调伏方便之至上，于彼敌人何能恨？"又说："善于观察后患者，谨慎无嗔恒精进，坚定不懈怠之人，吉祥护佑近彼住。"及"已见未见功德此，一切根本是智慧。"等广泛解释。
关于戒律，《安住经》中说圣者迦旃延持守小分戒律。《律藏》中说有一日戒的近住八支戒，然后针对能断恶行但不能断欲望的人而设，制定了断除邪淫等的圆满近事戒。《八戒》中说有皈依近事戒、一分行近事戒、少分行近事戒、多分行近事戒、圆满近事戒、梵行近事戒、功德近事戒和皈依近事戒等八种，这些被称为在家众的律仪。
其中小士之小者，连八支戒也不能持守，此时仅学习中等戒律，以此可往生善趣。这种程度的别解脱戒连外道也有。"中等"一词的含义是，既不能归入律仪也不能归入不律仪的行为，因此称为"中等"。所以，仅仅不杀生等即可成就此戒。意念中断除杀生，身语从此完全受持远离，则成为律仪业。这样包含在律仪业中的别解脱戒，仅靠良好愿望不能成就，需要为了决定胜利而受持。这也仅存在于皈依三宝者，他处则无，所以说："于一切律仪有无之，未皈依者则无有。"
针对小士之中者，说："首先应授予布萨。"针对小士之大者，则讲解从圆满到梵行再到功德等各类戒律。
梵行以下的八支戒，若在吉祥时日受持，则成为这些人的布萨。因此说："尽形寿及日夜中，应当如法受律仪。"及"应断五种或八种。"


 །དེའི་འབྲས་བུ་ནི། མཐོ་རིས་ལྷ་དང་མི། དེ་ལས་ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་གྱིས། །རྟག་ཏུ་གཡོ་དང་སྒྱུ་སྤྱོད་ཅིང་། །སྡིག་པ ་
དག་ནི་མ་བྱས་ལ། །འཐབ་ལ་དགའ་ཞིང་སྦྱིན་བྱེད་པ། །དེ་ནི་ལྷ་མིན་དབང་ཕྱུག་འགྱུར། །དང་། །གང་ཞིག་བདག་བདེ་མི་འདོད་ཅིང་། །ཡོངས་སུ་གཟུང་ལ་མི་དགའ་བ། །དེ་ནི་གཟའ་རྣམས་དག་གི་
མཆོག །རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པ་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཕ་མ་ཕ་ཚན་གཙོ་བོ་ལ། །བཀུར་བྱས་གཏོང་ལྡན་བཟོད་པར་ལྡན། །འཐབ་མོ་ལ་ནི་དགའ་བ་གང་། །དེ་ནི་སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་སྐྱེ། །རྩོད་ལ་མི་དགའ་འཐབ་མོ་ལ། །
11-27
ཡིད་ནི་དགའ་བར་མི་བྱེད་ལ། །གཅིག་ཏུ་དགེ་ལ་བརྩོན་པ་ནི། །དེ་དག་འཐབ་བྲལ་ཉིད་དུ་འགྲོ། །ཐོས་པ་མང་དང་ཆོས་འཛིན་དང་། །ཤེས་རབ་ལྡན་ཞིང་ཐར་པ་འདོད། །ཡོན་ཏན་རྣམས་ལ་དགའ་
བའི་མི། །དེ་དག་དགའ་ལྡན་ཉེ་བར་འགྲོ། །མི་གང་རང་ཉིད་དུལ་བ་ལ། །ཞུགས་ཤིང་ཚུལ་ཁྲིམས་འབོགས་པ་ལ། །སྤྲོ་བ་ཆེ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། །གདོན་མི་ཟ་བར་འཕྲུལ་དགར་འགྲོ། །སེམས་ཅན་གང་
ཞིག་དམན་མིན་མཆོག །སྦྱིན་དང་དུལ་དང་ཡང་དག་སྡོམ། །ཕུལ་གྱུར་ཡོན་ཏན་ལྷག་གྱུར་ཏེ། །ངེས་པར་གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་འགྲོ། དང་། དཔའ་བོས། སངས་རྒྱས་སྐུ་གཟུགས་བཞེངས་གསོལ་བ། །དང་པོ་མྱ་ངན་སེལ་
བར་བྱེད། །རྩོད་པ་ཀུན་སྤངས་མཐོང་ན་དགའ། །སྐལ་ལྡན་གཏེར་ཚོགས་དཔལ་དང་ལྡན། །ལུས་སྟོབས་ལྡན་ཞིང་སྙན་པ་དང་། །གཟི་བརྗིད་ལྡན་ཞིང་གཟུགས་མཛེས་པ། །གསུང་རབ་ཀུན་ལ་མཁས་གྱུར་ཅིང་། །དབང་པོའི་རྟ་
ནི་ཐམས་ཅད་ཐུལ། །བློ་ལྡན་གཏོང་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །བཅོམ་ལྡན་སྐུ་གཟུགས་མཆོད་རྟེན་ལ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ནི་ཇི་སྙེད་སོང་། །དེ་སྙེད་ས་འོག་ས་སྟེང་འདིར། །དེ་སྙེད་རྒྱལ་པོ་ངེས་པར་འགྱུར། །གཟུགས་
དང་གཟུགས་མེད་ཏིང་འཛིན་འགྲུབ། །ཐམས་ཅད་བདེ་བར་མ་ལུས་སྤྱོད། །མཐའ་མར་སྐྱེ་རྒའི་རྒྱུད་སྤངས་ནས། །དེ་དག་བྱང་ཆུབ་གོ་འཕང་ཐོབ། །བདེ་གཤེགས་སྐུ་གཟུགས་བཞེངས་གསོལ་བ། །མཚན་བཟང་གིས་བརྒྱན་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར། །
11-28
གང་གིས་ཆོས་ཀྱི་སྦྱིན་བྱེད་ཅིང་། །དྲི་བ་དང་ནི་ཉན་པ་དང་། །རྟག་ཏུ་དེ་དག་སེམས་ཉིད་དང་། །གལ་ཏེ་ཡང་དག་སྒོམ་བྱེད་ན། །སྐྱེ་བ་དྲན་པ་རྟག་ཏུ་ཐོབ། །དང་། མེ་ཏོག་བཟང་པོས་
དགེ་འདུན་ལ། །རབ་ཏུ་འཐོར་ཞིང་མཆོད་བྱེད་པ། །བརྒྱ་བྱིན་ལས་ལྷག་ལོངས་སྤྱོད་ལྡན། །སོགས་དང་། མདོར་ན། གང་ཡང་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བ་མཆོག །བུ་ནི་དཔའ་བོ་སྟོང་དང་ལྡན། །རྒྱ་མཚོའི་མཚམས་གྱི་ས་
ལ་དབང་། །དེ་དག་བསོད་ནམས་རིན་པོ་ཆེའི། །འབྲས་བུ་ཡངས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །སྣ་ཚོགས་པདྨའི་གདན་ལ་འདུག །ལྷ་དང་ལྷ་དབང་རྟག་ཕྱག་འཚལ། །བརྗིད་ཀྱིས་འཁོར་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན། །ཚངས་པའི་འཇིག་རྟེན་
སྣང་བྱེད་པ། །དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་བསོད་ནམས་ལས། །གང་ལ་ལྷ་ཀླུ་ལྷ་མིན་གྲུབ། །དྲི་ཟ་གནོད་སྦྱིན་མི་འམ་ཅི། །མཆོག་ཏུ་གྱུར་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཀྱིས། །རྟག་ཏུ་ལྷ་དབང་མཆོད་བྱེད་པ། །དེ་ནི་
བསོད་ནམས་རིན་པོ་ཆེ། །འབྲས་བུ་ཡངས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། །དང་། འཇིག་རྟེན་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ན། །བསོད་ནམས་གཅིག་པུ་མཆོག་ཡིན་ཏེ། །རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བདེ་བ་འཆར། །བསོད་ནམས་གཞན་གྱིས་འཕྲོག་མི་
ནུས། །སོགས་རྒྱ་ཆེའོ།

善业果报详解
其果报是：天人和人间的善趣。法具·饶祥说：
恒常行诈与欺诳，
未曾造作诸恶业，
喜欢争斗行布施，
彼将成为阿修罗主。
若人不求自身乐，
不喜受持与执取，
彼将成为诸执掌，
最胜四大天王身。
父母叔伯尊长前，
恭敬布施具忍辱，
若人喜好于斗争，
彼将投生三十三。
不喜争论与斗争，
心不欢喜此等事，
唯一精进行善者，
彼等投生离诤天。
多闻持法具智慧，
欲求解脱诸功德，
喜好功德之众生，
彼等近往喜足天。
何人自己调伏中，
行持戒律传授时，
具有极大欢喜者，
必定往生化乐天。
众生非下亦非上，
布施调伏善律仪，
胜妙功德超越者，
必定往生他化天。
勇士说：
建造佛陀身像者，
首先消除诸忧愁，
远离争论见生喜，
具足福德财宝藏。
身具力量名声好，
威严庄重身美妙，
通达一切经典义，
调服感官诸马匹。
智者当具布施心，
佛身佛塔之尘土，
无论有多少微尘，
地下地上此世间。
必定成就如此数，
王位成就色无色，
禅定一切安乐享，
最终舍离生老流。
彼等获得菩提位，
善逝身像建立者，
妙相庄严转轮王，
若人行作法布施。
问法听法及恒时，
其心意及若善修，
恒常获得宿命通。
又说：
以美妙花朵向，
僧团散撒供养，
福报超越帝释。
总之：
转轮王中最胜者，
具足千位勇猛子，
统领大海边界土，
彼等福德如宝石。
广大果报极殊胜，
坐于各种莲花座，
天众天王常顶礼，
威严慑服诸眷属。
照耀梵天世间者，
彼等亦从福德生，
天龙阿修罗成就，
乾闼婆与夜叉众。
人或紧那罗等类，
最为殊胜诸众会，
恒常供养诸天王，
此乃福德如宝石。
广大果报极殊胜，
前往他世之时刻，
唯有福德最为胜，
随行使快乐生起。
福德他人不能夺。
等等广泛解释。
;


 །མཐོ་རིས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་བདུན་གྱི་རྒྱུ་ཡང་། །སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། གསོད་སར་ཆུད་པ་ལེགས་བཏང་དང་། །དེ་བཞིན་སྲོག་གི་ཕན་གདགས་ཤིང་། །སྲོག་ཆགས་འཚེ་བར་ལས་ཟློག་པས། །
11-29
ཚེ་རིང་བ་ནི་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ནད་པའི་བསྙེན་བཀུར་བྱས་སྨན་པ། །སྨན་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱིན་པ་དང་། །སྲོག་ཆགས་བོང་བ་དབྱིག་སོགས་ཀྱིས། །འཚེ་བ་མེད་ལས་ནད་མེད་ཡིན། །ཁྲོ་བ་མེད་པ་བརྟེན་
པ་དང་། །རྒྱན་སྦྱིན་པ་ཡིས་གཟུགས་བཟང་ཉིད། །ཕྲག་དོག་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ནི། །སྐལ་བ་བཟང་པོར་ཡོངས་སུ་བཤད། །དམ་པ་མཆོད་ཅིང་བསྙེན་བཀུར་བྱས། །ང་རྒྱལ་སྤངས་པས་རིགས་མཐོར་འགྱུར། །སྦྱིན་བྱེད་བརྐུ་
བ་ལས་ལྡོག་པས། །ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ཐོབ་འགྱུར། །དགེ་དང་སྡིག་པ་གང་ཡིན་ཞེས། །ཡང་དག་དྲི་ལ་བརྩོན་པ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་སྦྱིན་པ་ཡིས། །བློ་གྲོས་རྒྱ་ཆེན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་
སོ། །མི་གཡོ་བའི་ལས་ནི། རྒྱུ་བསམ་གཏན་རྣམས་དང་སྙོམས་འཇུག་བཞི། དེའི་འབྲས་བུ་ནི། ཆོས་ལྡན་རབ་འབྱོར་གྱིས། ཚུལ་ཁྲིམས་གྱིས་ནི་མཐོ་རིས་ཐོབ། །བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཁྱད་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་ཇི་
བཞིན་ཡོངས་ཤེས་པས། །མཐར་ནི་ཡང་སྲིད་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་པས། འབྲས་བུ་བསམ་གཏན་པ་གཟུགས་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་དང་། གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྷ་བཞིའོ། །ལས་དེ་དག་གི་རྣམ་སྨིན་འགྲུབ་པའི་ཚུལ། ཇོ་བོ་ཆེན་
པོས། མཐོང་ལ་མྱོང་དང་སྐྱེས་ནས་མྱོང་། །གཞན་དུ་མྱོང་དང་མ་ངེས་པའི། །དཀར་དང་ནག་དང་འདྲེས་མའོ། །འཁོར་བའི་ལས་ནི་ལྕི་གང་དང་། །ཉེ་བ་གང་དང་གོམས་པ་གང་། །སྔོན་བྱས་གང་ཡིན་དེ་ལས་ནི། །
11-30
སྔ་མ་སྔ་མ་རྣམ་སྨིན་འགྱུར། །ཞེས་མཐོང་བའི་ཆོས་འདི་ལ་སྨིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་ཕྱི་མ་ལ་སྨིན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་མང་པོ་བརྒྱུད་དེ་སྨིན་པ་དང་། འགའ་ཞིག་མྱོང་བར་མ་ངེས་ཏེ།
དགེ་བའི་ལས་སྟོབས་ཆེ་བས་སྡིག་པ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དང་། སྡིག་པ་སྟོབས་ཆེ་བས་དགེ་བ་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་དག་གོ ། གསུམ་པ་དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་གི་སྤྱོད་པ་ནི། དགེ་སྡིག་འཇུག་ལྡོག་
སྤྱོད་པ་སྟེ། །ཞེས་པས། ལས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་བསམས་པས་ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་འབའ་ཞིག་གིས་མནར་བར་འགྱུར་བ་ཤེས། དེའི་རྒྱུ་སྡིག་ཏོ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སུ་ཤེས་ནས་སྡིག་
པ་སྤོང་། དེ་ཡང་བར་མའི་བསྙེན་གནས་དགེ་བསྙེན་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་བླངས་པ་གང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པར་བསྲུང་བའོ། །མཐོ་རིས་མཐོང་། དེའི་བདེ་བ་ཤེས་ནས། བདག་དེར་སྐྱེ་བར་སྨོན།
དེའི་རྒྱུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡིན་པར་རིག་ནས་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་བརྩོན་པར་བྱེད་པའོ། །འདི་ན་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ་དང་། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པ་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་མོ་སྙམ་
པ་ནི་མི་རིགས་ཏེ། འདུས་བྱས་མི་རྟག་པ་དང་། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བ་ནི་འཁོར་བ་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་དུས་ནི། 
11-31
ངན་སོང་གསུམ་ལ་འཇིགས་པར་ཟད་ཀྱི། མཐོ་རིས་ནི་བདེ་བར་ཤེས་ནས་དེ་དོན་དུ་གཉེར་བ་སྟེ། འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཙམ་དག་ལ། །རང་ཉིད་དོན་དུ་གཉེར་བྱེད་པ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
དེ་བས་ན་གང་ཟག་འདིས། ལས་དང་འབྲས་བུ་ཡོད་པར་བལྟས་པས། ལས་གང་ལས་འབྲས་བུ་གང་འབྱུང་བ་བསམ། དེས་རྣམ་སྨིན་སྡུག་བསྔལ་བསྐྱེད་པ་དེ་འདོར། བདེ་བ་བསྐྱེད་པ་དེ་ལེན་པས་ལས་
རྒྱུ་འབྲས་ཉིད་ཉམས་ལེན་དུ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་འདིར་བགྲོད་པ་མངོན་མཐོའི་ཐེག་པ་ནི། འབྲས་བུ་མཐོ་རིས་ལྷ་མི་གཉིས། །ཡོན་ཏན་བདུན་དང་ལྡན་པས་མཐོ་རིས་ཏེ། ཡོན་ཏན་བདུན་ནི་
སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས། ཚེ་རིང་དེ་བཞིན་ནད་མེད་དང་། །གཟུགས་དང་སྐལ་བ་བཟང་དང་རིགས། །ནོར་དང་ཤེས་རབ་དག་དང་བདུན། །ཡོན་ཏན་མདོ་སྡེ་དག་ལས་གསུངས། །ཞེས་སོ།

善趣功德七因详述
大师世亲说：
救放将被杀众生，
以及施予生命利，
制止伤害诸生命，
将获得长寿果报。
侍奉病人为医者，
广行布施诸药物，
不以棍棒土块等，
伤害众生得无病。
依止远离诸嗔恨，
布施装饰得妙形，
无嫉妒心之果报，
广为宣说为善缘。
供养侍奉诸圣者，
断除我慢生高贵，
行施远离诸盗行，
获得圆满大财富。
何为善业何为恶，
精勤如实而请问，
布施正法诸论典，
获得广大之智慧。
不动业是：禅定和四种等至为因。其果报，法具·饶祥说："戒律获得善趣，禅定获得殊胜，如实了知真实，最终无有后有。"果报是色界天的禅定者和四种无色界天神。
这些业成熟果报的方式，大师阿底峡说："现见受报及生后受报，他生受报及不定，白业黑业及混业。轮回之业何者重，何者近及何者习，过去所做何业中，前前诸业先成熟。"这意味着有现世成熟的，下一生成熟的，经过多生才成熟的，以及有些不确定成熟的：有善业力大而胜过恶业的，也有恶业力大而胜过善业的。
第三，行持善断恶之行为："善恶取舍之行持。"思维业及其果报，了知若生三恶道将唯受痛苦折磨，知道其因是罪业不善法后断除罪恶。受持中等近住戒和近事戒后，护持所受不犯过失。见到善趣，了知其乐，愿生彼处，知道其因是善根后，精勤布施等行。
有人认为修无常和思维轮回过患是小士道，这不正确。观察有为无常和有漏皆苦是从轮回中解脱的主要方法。小士阶段只是惧怕三恶道，知道善趣是快乐而追求它，如说："仅对轮回诸安乐，为自利而求取者。"
因此，此类行者通过观察业果存在，思维何业产生何果，舍弃产生苦报之业，接受产生乐报之业，这就是将业因果作为修行。
第二，趣向增上乘道："果为善趣天人二，具七功德名善趣。"七种功德，如世亲师说："长寿及无病，妙形与善缘，贵族并财富，智慧七功德，契经中所说。"


 །དེ་ཡང་འདོད་གཟུགས་གཟུགས་
མེད་ཀྱི་ལྷར་སྐྱེས་པ་དང་། མིར་གྱུར་པ་གཉིས་ལས། མིར་གྱུར་པ་མཆོག་སྟེ། སློབ་སྤྲིངས་ལས། གང་ཞིག་ཐོབ་ནས་སྐྱེ་བའི་རྒྱ་མཚོ་མཐར་འབྱིན་ཅིང་། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་གི་ས་བོན་དགེ་བའང་འདེབས་བྱེད་
པ། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་བས་ཀྱང་ཡོན་ཏན་ལྷག་པ་ཡི། །མི་ཉིད་ཅེས་གསུངས་པ་དང་། དལ་འབྱོར་གྱི་རྟེན་ལ་ལྷ་ལས་ལྷག་པའི་ལུས་ཞེས་བཞག་པས་སོ། །སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུ་བསྡུས་པ་ཡིན། དེ་དག་གིས་སྐྱེས་བུ་ཆུང་ངུའི་ལམ་མདོར་བསྡུས་ནས་བཤད་པ་སྟེ་སྐབས་དང་པོའོ།། །།
11-32
༄། །སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་ལམ་ལེགས་པར་བསྡུས་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་གཉིས་པ།
གཉིས་པ་ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ལ། ལྟ་བ་བདག་མེད་རྟོགས་པ། སྒོམ་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པ། སྤྱོད་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་པ་གསུམ་ལས།
༈ ལྟ་བ་བདག་མེད་རྟོགས་པ།
དང་པོ་ནི། བདག་མེད་ལྟ་བ། བདག་
ནི། མུ་སྟེགས་བྱེད་བློ་གྲོས་ངན་པ་ལོག་པར་རྟོག་པ་རྣམས་ཀྱིས། ལུས་ཀྱི་ཁོང་ན་བྱེད་པའི་བསྐྱེད་བདག་ཅེས་བྱ་བ་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་བརྟག་
ནས། དེ་ལ་བདག་དང་། བདག་གི་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་དང་། སྐྱེས་བུ་དང་། གང་ཟག་དང་། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང་། བྱེད་པ་པོ་དང་། ཚོར་བ་པོ་དང་། རྟག་པར་
ལྟ་བའི་སྒྲར་འདོགས་ཏེ། བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པས། ལས་གང་གིས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་དེས་མྱོང་ངོ་། །གང་བཅིངས་པ་དེས་གྲོལ་ལོ། །གང་གིས་སྔོན་མཐོང་བ་དེས་སོ་སོར་ངོ་ཤེས་
སོ། །གང་གིས་བཞག་པ་དེས་དྲན་ནོ། །གལ་ཏེ་བདག་རྟག་པ་དེ་གཅིག་མ་ཡིན་དུ་ཟིན་ན། བྱེད་པ་ཡང་གཞན། ཟ་བ་ཡང་གཞན་པས། གཞན་གྱིས་བྱས་པ་གཞན་གྱིས་མྱོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། གཞན་
བཅིངས་ལ་གཞན་གྲོལ་བ་ལ་སོགས་པའི་ཉེས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་ཞིག་ཡོད་པར་འདོད་སྟེ། དབུ་མ་འཇུག་པར། ཟ་པོ་རྟག་དངོས་བྱེད་པོ་མིན་པའི་བདག །ཡོན་ཏན་བྱ་མེད་མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་བརྟགས། །
11-33
དེ་དབྱེ་ཅུང་ཟད་ཅུང་ཟད་ལ་བརྟེན་ནས། །མུ་སྟེགས་ཅན་མང་ལུགས་ནི་ཐ་དད་གྱུར། །ཞེས་མུ་སྟེགས་པ་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དག་གིས་འདོད་པའི་རྩ་བ་དེ་ཡིན། དེ་ལས་མང་དུ་གྱེས་པར་
གསུངས་སོ། །དེ་ལ་ངའོ་སྙམ་དུ་འཛིན་པ་ནི་བདག་ཏུ་ལྟ་བའོ། །བདག་གིས་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་བདག་གིར་ལྟ་བའོ། །སེམས་ཅན་ལ་བདག་ཡིན་པར་འཛིན་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་རྒྱུད་རྒྱུན་མི་འཆད་
པར་འཛིན་པ་ནི་སེམས་ཅན་དུ་ལྟ་བའོ། །དེ་ཡོད་པར་བྱས་པར་འཛིན་པ་ནི་གསོ་བ་པོར་ལྟ་བའོ། །ཁོང་ན་སྐྱེས་བུ་རྩལ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡོད་པར་འཛིན་པ་ནི་སྐྱེས་བུར་ལྟ་བའོ། །
ཡང་དང་ཡང་དུ་འགྲོ་བ་དག་ཏུ་འཛིན་པ་ནི་གང་ཟག་ཏུ་བལྟ་བའོ། །ལས་བྱས་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་བདག་དེས་མྱོང་བར་འཛིན་པ་ནི་ཚོར་བ་པོར་ལྟ་བའོ། །བདག་དེ་ནི་ནམ་ཡང་མི་
འཇིག་པར་འཛིན་པ་རྟག་པར་ལྟ་བའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་མི་རུང་སྟེ། རྟག་པ་ནི་མི་འགྱུར་བས་བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོ་ཆོས་མི་མཐུན་པ་གཉིས་སུ་འགྱུར་མི་སྲིད་དོ། །རྟག་པ་
ནི་གཅིག་པུ་ཡིན་པས་གང་གིས་བཅིངས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲོལ་བ་ཞེས་བྱར་ཡང་གོང་མ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་ཡོད་པའི་སྟེང་དུ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་མི་རྟག་པར་མངོན་སུམ་དུ་སྣང་ལ། རྟག་པ་གཅིག་པུ་ནི་སུས་ཀྱང་མ་མཐོང་བས་མངོན་སུམ་དང་ཡང་འགལ་ལོ། །
11-34
དེས་ཤེས་པ་དང་དྲན་པ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱོར་རོ། །ཅི་སྟེ་བདག་རྟག་པ་གཅིག་པུ་དེ་ཁོ་ན་ཕུང་པོ་ལྔ་ལས་གཞན་མ་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་སྐད་ཅིག་མར་འགྱུར་ལ།
ཡང་ན་ཕུང་པོ་ཡང་བདག་བཞིན་དུ་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །ཕུང་པོ་བཞིན་དུ་ཐ་དད་དུ་མར་འགྱུར་བས་གཅིག་ཏུ་མི་རུང་བའི་སྐྱོན་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་
པ་ཞེས་བྱའོ།

善趣详述与中士道开篇
这又分为欲界、色界、无色界天神转生和人类转生两种，其中人类转生最为殊胜。《教诫书》中说："获得此身能竭尽生死海，能种下无上菩提善种子，比如意宝更具殊胜功德，即是人身。"又因为暇满依处被称为"胜过天身之身"。以上总结了小士道。上述内容简略解释了小士道，这是第一部分。
中士道善为摄要而说之第二部分
第二，入于法道包括：见解上证悟无我，修持上了知轮回过患，行为上趋入三学，这三者中：
见解证悟无我
首先是无我见解。对于"我"，外道恶慧邪解者们认为身体内部存在一个称为"作者我"的永恒单一实体，是行为者和享受者，他们构想这样一个实体，并以我、我所、众生、命、生者、养育者、补特伽罗、士夫、意生、作者、受者和常见等名称来称呼它。他们认为有一个常一的我存在，因此声称：作何业即受何果；谁被束缚谁得解脱；谁以前见过即谁能识别；谁放置何物即谁能忆念。如果这个常一的我不是单一的话，则作者是一者而受者是另一者，这样将导致他人所作他人感受，他人被束缚而他人解脱等过失。因此他们认为必定有一个常一的我存在。《入中论》中说："食者常性非作者我，无功用性外道所计，依于些微些微差别，众多外道宗派各异。"这是外道我见者所承许的根本，从中衍生出许多见解。
其中，执著认为"我"的是我见；执著有我所的是我所见；执著众生是我并认为众生相续不断的是众生见；执著众生确实存在的是养育者见；执著身内有一具力士夫的是士夫见；执著有一反复转生各道的是补特伽罗见；执著业的果报由我体验的是受者见；执著此我永不灭亡的是常见。
这些观点不合理：常法不变化，因此不可能既是作者又是受者这两种不同的角色；常法是单一的，那么所谓"谁被束缚即谁得解脱"等说法，除了上述过失外，还违背了众生明显是无常的现量认识，而常一我谁也未见，因此与现量相违。
知与念也同样应用此理。若常一我与五蕴无别，则应如蕴那样刹那变化；或者五蕴也应如我般恒常。若如蕴般各异多数，则不能成一的过失也将产生。由此说补特伽罗无我。


 །ཞེས་སྔོན་གྱི་མཁན་པོ་རྣམས་འཆད་པ་དང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ། མུ་སྟེགས་རྣམས་ཀྱིས་གང་བརྟགས་པའི། །བདག་དེ་རིག་པས་དཔྱད་ན་འདིར། །ཕུང་པོ་
ལས་ནི་གཞན་ཀུན་ཏུ། །སོགས་ཀྱིས་དགག་པ་བཞིན་ནོ། །སངས་རྒྱས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བཀག་པའི་བདག་ནི་དེ་ཡིན་ལ། དེས་ཕྱག་རྒྱ་བཞིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་པ་ཞེས་འབྱུང་། འོ་ན་
གནས་མ་བུ་པ་བདག་ཡོད་པར་འདོད་པ། དེ་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བདག་རྟག་པ་དེ་ནི་དེའི་ཡང་དགག་བྱའི་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་རང་། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་
བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་འཇོག་པའང་། སྔོན་རལ་པ་ཅན་དྲུག་ཅུས་དགེ་སྦྱོང་གོའུ་ཏ་མ་འདི་བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ་མ་ཡིན། ཡིན་ན་བདག་ཅག་དེའི་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་བྱ་སྟེ། 
11-35
དེས་བདག་ཅག་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་ན་བཀུར་བ་དང་རྙེད་པ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་སྟོན་པའི་སྤྱན་སྔར་འོངས་ནས་དྲི་བ་བགྱིས་པ་ན། སྟོན་པས་དགོངས་པ་ཅན་གྱིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་
དང་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཡོད་པར་གསུངས་པས་དེ་དག་མགུ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་། གསུང་དེའི་ཕྱོགས་ལ་སྔོན་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ལ་བྱང་བའི་བག་ཆགས་ཅན་དག་མགུ་དེ་
སྒྲ་ཇི་བཞིན་པར་བཟུང་ནས་དེ་སྐད་དུ་སྨྲ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་རྟག་པར་ལྟ་བ་དག་ནི། བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་བདག་མེད་པར་སྨྲ་བར་བསྟན་ལ།
བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ནས་དབུ་མ་པའི་བར་ཐ་སྙད་དུ་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་བྱུང་བའི་བདག་ཁས་ལེན་པས། དེ་དག་སྤྱི་དང་གནས་མ་བུ་པའི་འདོད་པ་དེ་ཙམ་གྱིས་བདག་ཁས་བླངས་
པས་བདག་ཏུ་སྨྲ་བར་མི་འགྱུར་དོན་ལ་དེ་ལེགས་པར་ཤེས་ན་བདག་མེད་པ་ཉིད་ངེས་པར་འགྱུར་བས་སོ། །དེས་ན་མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བཏགས་པ་དེ་ཐ་སྙད་དང་དོན་གཉིས་ཀར་མེད་པས།
དབུ་མ་འཇུག་པ་ལས། མི་ཤེས་གཉིད་ཀྱིས་རབ་བསྐྱོད་མུ་སྟེགས་ཅན། །རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་བརྟགས་པ་དང་། །སྒྱུ་མ་སྨིག་སྒྱུ་སོགས་ལ་བརྟགས་པ་གང་། །དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་ཡོད་མིན་ཉིད། །
11-36
ཅེས་སོ། །དེ་ནི་གྲུབ་མཐའ་ངན་པས་བཏགས་པ་སྟེ་གློ་བུར་བའོ། །དེས་ན་འདི་ནི་ངར་འཛིན་རྟེན་དུའང་མི་རིགས་ལ་ཞེས་སོ། །ཐ་སྙད་དུ་ཁས་ལེན་པའི་བདག་དེ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་
བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ཏེ། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། འཇིག་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལྔ་འཇིག་པའི་རང་བཞིན་ཅན་རྣམས་ཕུང་པོ་དང་ཚོགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་བྱ་སྟེ།
དེ་ལ་བདག་ཡོད་པར་ལྟ་བ་ནི་འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའོ། །ཞེས་པས། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བའི་རིའི་རྩེ་མོ་ཉི་ཤུ་མཐོ་བ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེས་བཅོམ་སྟེ། ཞེས་འབྱུང་བའི་འཇོམས་རྒྱུ་དེ་
ཡིན། ཉི་ཤུ་ཡང་གཟུགས་ལ་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་བདག་གཟུགས་དང་ལྡན་པར་དང་། གཟུགས་བདག་གི་ཡིན་པ་དང་། གཟུགས་ལ་བདག་གནས་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བ་ལ་བཞི། འདུ་ཤེས་
དང་འདུ་བྱེད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ་བཞི་ཏེ་ཉི་ཤུའོ། །དེ་ནི་ཐོག་མ་མེད་པའི་བག་ཆགས་ལས་བྱུང་བ་སྐྱེ་བས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ལྷན་སྐྱེས་ཏེ། ལྷན་སྐྱེས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ཅེས་
བརྗོད་པ་བཞིན་ནོ། ། དེས་ན་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་མེད་དེ། གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པར་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་ཞེས་བྱའོ། །
11-37
ཞེས་གསུངས་པའི་བདག་ནི་གློ་བུར་བ་དང་ལྷན་སྐྱེས་གཉིས་ཀ་སྟེ། ཕྱི་མ་ནི། ཆོས་རྣམས་ལ་ཆོས་ཀྱི་མིག་རྡུལ་དང་བྲལ་བ་དྲི་མ་མེད་པ་ནམ་སྐྱེས་པ་ན་ཡང་བདག་མ་དམིགས་པས་
འཇིག་ལྟ་སྤོང་ཞིང་། དེ་སྤངས་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་སྐྱོན་མ་ལུས་པ་ལས་གྲོལ་བའོ།

无我见解详细释义
如前代堪布们所解释，大师龙树在《菩提心释》中说："外道所遍计，我体若以理，详加观察时，于此完全异，蕴等。"这与《入中论》所作的破斥相一致。所有佛教徒都破斥的"我"就是这种，因此在四法印中说"一切法空无我"。
那么，若问正量部承许有我，如何解释？那种常我确实是他们的主要所破对象，但他们安立一种"不能说是一也不能说是异的真实我"。这种观念形成的原因是：从前六十位结发行者来到佛陀面前，问道："沙门乔答摩是否说有我？若说有我，我等将皈依出家，因为这样我们也将在世间得到尊重与供养。"当时佛陀以密意说有"不能说是一也不能说是异的真实我"，他们因此欢喜出家。此言论传出后，那些过去执着我见习气重的人满意地将这些话执为字面意义，因此作此主张。
因此，外道常见论者是主张有我的，而佛教徒则主张无我。从毗婆沙师到中观派，在世俗谛中都接受作为业果所依的"我"，因此他们普遍以及正量部的这种承许程度并不构成主张有我的观点，如果深入了解这一点，确实会导向无我的确定性。
所以，外道所计度的我，无论是名言还是实相上都不存在，如《入中论》所说："无明睡眠所扰动，诸外道依己分别，幻化阳焰等所计，彼等世间亦非有。"
这是由恶见所计度的临时性之我。因此，它不能作为我执的所依，而世俗中所承许的"我"是身见的所缘，如《无尽慧经释》所言："所谓坏聚，是指色等五蕴，其本性是坏灭的聚合，执著其中有我的见解称为坏聚见。"所以"智慧金刚摧毁了高耸的二十种身见山峰"，就是指摧毁这种见解。
这二十种见是：执色为我、我具有色、色属于我、我住于色；同样对于受有四种、想有四种、行有四种、识有四种，总共二十种。这是从无始习气而来，由生而得，因此称为俱生，如所谓的"俱生智慧"一样。
所以《无尽慧经释》中说："于一切法中无有补特伽罗实体，以正智通达补特伽罗无我，是声闻的正见。"此处所说的"我"包括遍计与俱生两种。后者是指，当无尘垢的法眼生起时，也不见有我，因此断除身见，由断除身见而从一切烦恼过失中解脱。
;


 །གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཁ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་མིང་ཅན་ཏེ། དོན་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །
དེས་ན་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་ཡི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་དེས་འགྱུར། །བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་རྒྱས་པ། །འདུས་བྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཆགས་ནི། །རྒྱུ་ཡིན་དེ་ཡི་གནོད་བྱེད་ནི། །
བདག་མེད་མཐོང་བས་འགལ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་སྒོམ་ཚུལ་ཡང་དེར། ལུང་དང་རིགས་པས་རྣམ་དཔྱད་པས། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུད་དང་དེ་མི་རྟག །ལ་སོགས་
རང་བཞིན་རྟོག་པར་མཛད། །ཅེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡི་དེ་ནི་རྟག་མ་ཡིན། །མི་རྟག་པ་ཡི་སེམས་ཉིད་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་མི་འགྱུར། །
མདོར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས། །མི་རྟག་ཉིད་དུ་བཞེད་གྱུར་ན། །དེ་དག་སེམས་དེ་སྟོང་ཉིད་དུ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བཞེད་མི་འགྱུར། །དང་། དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཞི། །གནས་མེད་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པའི། །
11-38
ཞི་བ་སྲིད་པ་འཇོམས་བྱེད་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྟག་ཏུ་སྒོམ། །ཞེས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་གོ་ལ། དེ་ཁ་བདག་མེད་
པ་འམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེའི་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་བདག་མེད་སྙམ་སྒོམ་པ་ནི་བདག་སྒོམ་པ་སྟེ། བདག་མེད་ཀྱི་སྒོམ་གྱི་གོལ་ས་ཆེན་པོ་སྟེ།
ལུང་འཕྲོར། སྐྱེ་མེད་ཞེས་དང་སྟོང་ཞེས་དང་། །བདག་མེད་ཅེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད། །དམན་པའི་བདག་ཉིད་གང་སྒོམ་པ། །དེ་ནི་འདི་ན་བདག་སྒོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དམ་བདག་མེད་པའི་
སྒོམ་པར་མི་འགྲོ་བའི་གནད། དེ་མ་ཐག་ཏུ། དགེ་དང་མི་དགེའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །རྒྱུན་ཆད་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་གསུངས། །གཞན་ནི་སྟོང་པར་མི་བཞེད་དོ། །ཞེས་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མིང་སྟེ། སྔར་གྱི་སྒོམ་པ་ནི་མེད་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཟད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་དུ། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །གང་ལ་རྣམ་
རྟོག་སྣང་ཡོད་པ། །དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སོ། །ཞར་ལ། དམིགས་པ་དང་ནི་བྲལ་བའི་སེམས། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། །ནམ་མཁའ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འདི། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒོམ་པར་བཞེད། །
11-39
ཅེས་གསུངས་པས་དུས་གསུམ་འགོག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བར་སྒོམ་པ་ནི་སྟོང་ལྟ་ཧད་པོའོ་སྙམ་ནས་དེ་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ལས། སངས་རྒྱ་བའི་ལམ་ལས་གོལ་དུ་གཞུག་པའི་ཐབས་གཞན་
ཅི་ཞིག་ཡོད། ཇི་ལྟར་གོལ་དུ་འཇུག་ཁྱེར་དུས་དེར་ལུང་རིགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་མེད་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པ་ཉིད་དུ་ལྷུང་ངོ་སྙམ་ནས་ལུང་རིགས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་གཏོང་འཇུག་པའོ།

 །གྲོལ་བར་བྱེད་པ་དེ་ཁ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྡོ་རྗེའི་མིང་ཅན་ཏེ། དོན་ལ་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་མོ། །
དེས་ན་རྣམ་འགྲེལ་ལས། རྒྱུ་ཡི་ངོ་བོ་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །དེ་ཡི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱང་དེས་འགྱུར། །བདག་དང་བདག་གིར་འཛིན་རྒྱས་པ། །འདུས་བྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ཅན་ཆགས་ནི། །རྒྱུ་ཡིན་དེ་ཡི་གནོད་བྱེད་ནི། །
བདག་མེད་མཐོང་བས་འགལ་བ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་བདག་མེད་སྒོམ་ཚུལ་ཡང་དེར། ལུང་དང་རིགས་པས་རྣམ་དཔྱད་པས། །སྡུག་བསྔལ་ཉིད་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱིས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུད་དང་དེ་མི་རྟག །ལ་སོགས་
རང་བཞིན་རྟོག་པར་མཛད། །ཅེས་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། གང་གི་རྣམ་ཤེས་སྐད་ཅིག་མ། །དེ་ཡི་དེ་ནི་རྟག་མ་ཡིན། །མི་རྟག་པ་ཡི་སེམས་ཉིད་ནི། །སྟོང་པ་ཉིད་དང་འགལ་མི་འགྱུར། །
མདོར་ན་སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སེམས། །མི་རྟག་ཉིད་དུ་བཞེད་གྱུར་ན། །དེ་དག་སེམས་དེ་སྟོང་ཉིད་དུ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་བཞེད་མི་འགྱུར། །དང་། དེ་ཕྱིར་ཆོས་རྣམས་ཀུན་གྱི་གཞི། །གནས་མེད་སྒྱུ་མ་དང་མཚུངས་པའི། །
11-38
ཞི་བ་སྲིད་པ་འཇོམས་བྱེད་པའི། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་རྟག་ཏུ་སྒོམ། །ཞེས་མི་རྟག་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཉིད་ཀྱིས་རང་བཞིན་མེད་པ་གོ་ལ། དེ་ཁ་བདག་མེད་
པ་འམ་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་པས་དེ་ཡང་དེའི་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལས་གཞན་བདག་མེད་སྙམ་སྒོམ་པ་ནི་བདག་སྒོམ་པ་སྟེ། བདག་མེད་ཀྱི་སྒོམ་གྱི་གོལ་ས་ཆེན་པོ་སྟེ།
ལུང་འཕྲོར། སྐྱེ་མེད་ཞེས་དང་སྟོང་ཞེས་དང་། །བདག་མེད་ཅེས་པས་སྟོང་པ་ཉིད། །དམན་པའི་བདག་ཉིད་གང་སྒོམ་པ། །དེ་ནི་འདི་ན་བདག་སྒོམ་པའོ། །ཞེས་གསུངས། དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དམ་བདག་མེད་པའི་
སྒོམ་པར་མི་འགྲོ་བའི་གནད། དེ་མ་ཐག་ཏུ། དགེ་དང་མི་དགེའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །རྒྱུན་ཆད་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་གསུངས། །གཞན་ནི་སྟོང་པར་མི་བཞེད་དོ། །ཞེས་པ་
སྟོང་པ་ཉིད་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་རྒྱུན་ཆད་པའི་མིང་སྟེ། སྔར་གྱི་སྒོམ་པ་ནི་མེད་པར་རྟོག་པ་ཉིད་དུ་ཟད་པས་སོ། །དེ་ཉིད་དུ། རྣམ་རྟོག་མེད་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན། །གང་ལ་རྣམ་
རྟོག་སྣང་ཡོད་པ། །དེ་ལ་སྟོང་ཉིད་ག་ལ་ཡོད། །ཅེས་སོ། །ཞར་ལ། དམིགས་པ་དང་ནི་བྲལ་བའི་སེམས། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། །ནམ་མཁའ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འདི། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒོམ་པར་བཞེད། །
11-39
ཅེས་གསུངས་པས་དུས་གསུམ་འགོག་པ་དང་དམིགས་པ་དང་བྲལ་བར་སྒོམ་པ་ནི་སྟོང་ལྟ་ཧད་པོའོ་སྙམ་ནས་དེ་དགག་པ་ལྷུར་ལེན་པ་ལས། སངས་རྒྱ་བའི་ལམ་ལས་གོལ་དུ་གཞུག་པའི་ཐབས་གཞན་
ཅི་ཞིག་ཡོད། ཇི་ལྟར་གོལ་དུ་འཇུག་ཁྱེར་དུས་དེར་ལུང་རིགས་ཀྱི་དཔྱད་པ་མེད་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པ་ཉིད་དུ་ལྷུང་ངོ་སྙམ་ནས་ལུང་རིགས་ཀྱི་བསམ་གཞིག་གཏོང་འཇུག་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
那解脱者，名为空性智慧金刚，实际上就是无障碍之道。
因此，《释量论》中说："由了知因的本性，其同品也由此生成。执著我与我所之增长，以有为为对象之贪执，是为因。其对治，由见无我而成为相违。"
因此，修习无我的方法如彼论所说："以教证和理证详加观察，由苦的特性，思惟苦及其因，以及无常等自性。"
又《菩提心释》中说："若其意识为刹那，则彼绝非是常有。无常之心性，与空性不相违。总之，若诸佛之心，被承许为无常性，彼等心是空性，为何不能承许？"
又说："因此一切法之基，无住如幻相同，能止息灭坏轮回之这一空性，应当常修。"
通过确立无常、苦等性质，由此理解无自性，这正是无我或空性，因此这也是其修习方法之一。除此之外，以'无我'之想来修习，实为修习'我'。这是无我修习中的巨大过失。
续文中说："以'无生'、'空'、'无我'等名，修习劣等本性之空性，此于此处乃修习'我'也。"
这不能成为空性或无我修习的关键在于紧接着所说："善与不善之分别念，以断除为特征，诸佛所说之空性，其他不被承许为空。"
空性是分别念断除的名称，而前述修习仅限于无的妄想而已。同一处说："无分别即是空性，于有分别念显现处，哪里会有空性存在？"
顺便说一下："离所缘之心，住于虚空之特性，修习虚空之此法，被承许为修习空性。"
由此所说，否定三时及离所缘之修习被认为是呆滞的空见，专注于否定这些，除了使人偏离成佛之道外，还有什么其他方法？当如此使人偏离时，若无教证理证的观察，便会堕入无想和灭尽定中，因此应使人进行教证理证的思考。


 །འདུ་
ཤེས་མེད་པ་དང་འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་ཏུ་འགྲོ་བ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་ཐོབ་དགོས་པ་མ་རིག་པས་ཐོས་པ་མ་དཔྱད་པའི་སྐྱོན་དང་། ལུང་རིགས་ཀྱི་དཔྱད་པས་ཆོས་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས་
སྨྲ་བ་ལ་གནོད་བྱེད་དུ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག །སངས་རྒྱས་པ་ཡིས་དེ་གཉིས་གཟུང་། །གཉིས་པོས་སྟོང་ཉིད་རྟོགས་སོ་ཞེས། །ཚུ་རོལ་མཐོང་བའི་རྨོངས་པ་སྨྲ། །
མུ་སྟེགས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། །ཆོས་ཉིད་རྟོགས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར། །རྣམ་རིག་པས་ལྟ་སྨོས་ཅི་དགོས། །དབུ་མ་པ་ལ་མི་མཐུན་མེད། །དེས་ན་གྲུབ་མཐའ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་། །ཚད་མས་གཞལ་ཕྱིར་མཐུན་
པར་འགྱུར། །རྟོག་གེ་ཐམས་ཅད་མི་མཐུན་པས། །ཚད་མས་གཞལ་བའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་། །མང་པོ་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་རམ། །མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་དགོས་པ་མེད། །མུ་སྟེགས་རྒོལ་བ་ཟློག་པའི་ཕྱིར། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱས་པ་ཡིན། །
11-40
ལུང་ལས་ཀྱང་ནི་གསལ་པོ་རུ། །རྟོག་བཅས་རྟོག་པ་མེད་པ་ཡིས། །ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་མི་རྟོག་ཅེས། །དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་བསྒོམས་བྱས་
ན། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགའ་བའི་བློ། །འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་པས་དམིགས་བྲལ་གྱི་ངང་ལ་གནས་པས་ལས་འབྲས་སྤངས་སོ་ཞེས་པའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ། ཀུན་རྫོབ་
ལས་ནི་ལོགས་ཤིག་ན། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ། །ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །བྱས་པ་དང་ནི་མི་རྟག་བཞིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། །
ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །དེས་ན། འཁོར་བའི་རྩ་བ་བདག་འཛིན་ལྷན་སྐྱེས་དང་། །དངོས་སུ་འགལ་བའི་བདག་མེད་མི་སྒོམ་པར། །དུས་གསུམ་འགོག་པ་ཡིད་བྱེད་ལྷུར་ལེན་པ། །སྒོམ་གྱི་གཟུགས་བརྙན་དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་
གནས་ཡིན། །དང་། སྟོང་ལྟ་ཧད་པོས་རྒྱུ་འབྲས་ཁྱད་དུ་གསོད། །ཅེས་སོགས་སྦྱར་བ་དག་ནོར་ས་ཆེན་པོར་འཁྱམས་པའོ། །དེ་དག་བདག་མེད་བཤད་ཚུལ་ལས་འཕྲོས་པ་ཡིན་གྱི་ཉན་ཐོས་རང་རྐྱང་གི་མ་
ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་བདག་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པ་ལ་དགག་བྱ་བདག་གི་དབྱེ་བ་ཕྱེད་པར་གྱིས་ཤིག་ཅེས་གདམས་ལ་རང་ལུགས་རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་དགག་བྱ་ནི་དང་པོ་ཡིན་ལ། 
11-41
ཞི་གནས་དང་མཚུངས་ལྡན་གྱི་ལྷག་མཐོང་གིས་འགོག་པ་ནི་ཕྱི་མའོ།། །།
༈ སྒོམ་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཤེས་པ།
གཉིས་པ་ནི་མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཉེས་དམིགས་སྒོམ་ཞེས་པས་འཁོར་བའི་སྐྱོན་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་
པ་ལ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་བསམ་པ། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་སྒོམ་པ། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་བ། མྱང་འདས་ཀྱི་ཕན་ཡོན་ལ་འདུན་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཆུད་
པའི་འཁོར་བ་འདིར་སྔར་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་དུ་གནས་ལ་ད་རེས་མིའི་ལུས་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་འདི་ལྟ་བུ་རྙེད་པ་ནི། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལ་གཡོ་བའི་གཉའ་ཤིང་གི་བུ་གར་རུས་སྦལ་
གྱི་མགྲིན་པ་ཚུད་པ་ལྟར་དཀོན་པ་ཉིད་དོ། །མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ནི། དམྱལ་བ་དང་། དུད་འགྲོ་དང་། ཡི་དྭགས་དང་། མཐའ་འཁོབ་ཏུ་སྐྱེས་པ་དང་། ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་དང་། དབང་པོ་མ་ཚང་བ་
དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མི་འབྱུང་བར་སྐྱེས་པ་སྟེ། དེ་དག་སྡུག་བསྔལ་ལམ་བག་མེད་པས་དམ་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་མེད་པས་ནི་མ་ཁོམ་པའོ། །དེ་བརྒྱད་
ལས་ཟློག་པ་ནི། དམ་པའི་ཆོས་བྱེད་པར་ཁོམ་པའི་ཕྱིར་དལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །འབྱོར་པ་ནི་རང་གི་འབྱོར་པ་དང་གཞན་གྱི་འབྱོར་པའོ། །དང་པོ་ལ་ལྔ་སྟེ། མིར་གྱུར་པ་དང་། ཡུལ་དབུས་སུ་སྐྱེས་པ་དང་། 
11-42
དབང་པོ་མ་ཚང་བ་མེད་པ་དང་། གནས་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་དང་། ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
对于不明白进入无想和灭尽定需要获得根本禅定的人，这是未经思辨闻法的过失。对于那些声称通过教证理证的观察能了悟法性的人，尊者阿底峡作为反驳说："现量以及比量，佛教徒执持此二者。以二者了悟空性，此乃凡夫愚者言。外道与声闻等，应成能悟法性。唯识宗更何须说？中观宗无不同。是故一切宗派，因由量度量，皆应成一致。诸论辩皆不同，以量所度量法性，岂不成多种？现量与比量无需，为遮破外道诤，由诸智者所作。"
经典中也明确说："有分别与无分别，二智不能分别。"又《菩提心释》中说："如是诸瑜伽师，若修习空性，乐利他之心，必将生起无疑。"因此，认为安住于离所缘的境界会舍弃业果的说法也不合理，同论中说："离开世俗之外，真实不可得。世俗被说为空性，唯空性即是世俗，如同所作与无常，因为无则必不生。"
因此："轮回根本为俱生我执，不修与之直接相违的无我，而专注于遮止三时的作意，此乃修习的虚像，是畜生转生之因。"又说："呆滞空见轻视因果。"等等这些说法都是在极大的错误中徘徊。
以上是从无我解释方法延伸出来的，并非仅针对声闻独觉。因此，在确立无我时，应当辨别所破之我的区分，这是教导。我们宗派以理证确立的所破是第一种，而与止相应的胜观所破的是后者。
修习了知轮回过患
第二是略说和广说两部分。首先，所谓"修习过患"是指显示轮回的过失。广说部分包括：思维暇满难得，修习死亡无常，观轮回为苦，向往涅槃的功德。
首先，在这无始以来投入的轮回中，过去处于八无暇，而现在得到这样殊胜的人身，如同大海中漂浮的牛轭孔被海龟颈项恰好穿入一般稀有。
八无暇是：地狱、畜生、饿鬼、边地出生、长寿天、诸根不全、邪见，以及生于如来不出世时。由于苦或放逸，这些都没有修习正法的机会，故称无暇。
与这八种相反，有修习正法的闲暇，称为"暇满"。"圆满"分为自身圆满和他身圆满。第一种有五种：为人、生于中土、诸根具足、信仰圣教、业行不倒。


 །དེ་ལ་གནས་ཞེས་པ་དམ་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་
འདས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གནས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་དེ་ལ་དད་པ་ནི་གནས་ལ་དད་པའོ། །གཞན་གྱི་འབྱོར་པ་ཡང་ལྔ་སྟེ། སངས་རྒྱས་རྣམས་འབྱུང་བ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་
སྟོན་པ་དང་། ཆོས་བསྟན་པ་རྣམས་གནས་པ་དང་། བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པ་དང་གཞན་གྱི་ཕྱིར་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་སོ་སོ་ཐར་པ་ལས། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱའི་སྒྲ་འདི་ཡང་། །འཇིག་
རྟེན་དག་ན་རབ་ཏུ་དཀོན། །མི་ཉིད་རྙེད་པ་ཤིན་ཏུ་དཀའ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལྟ་བུའི་མིར་གྱུར་པ་ཐོབ་པ་ན། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའམ་ཉན་ཐོས་དག་ལས་ལུང་ནོད་ཅིང་གནས་པར་བྱའོ། །དེ་
བས་ན་འདི་སྐྱེ་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པའོ། །གཉིས་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པར་སྟོན་པ་སྟེ། རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པའི་ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་
ཅད་དོ། །དེ་དག་མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་པར་ཤེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ལ་མི་རྟག་པར་རྟོག་པ་ཞེས་བྱའོ། །མི་རྟག་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ནི། འཇིག་པའི་མི་རྟག་པ་དང་། 
11-43
སྐད་ཅིག་མས་འཇོམས་པའི་མི་རྟག་པའོ། །དང་པོ་མཐར་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། རྣམ་འགྲེལ་ལས། སྔར་བྱུང་དངོས་པོ་མེད་གྱུར་པ། །མི་རྟག་ཅེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་སྐད་ཅིག་རེར་
ཡང་མི་སྡོད་པར་འཇིག་པའོ། །དེ་ནས་བྱེ་བྲག་སྨྲ་བ་བསྟན། །ཞེས་པའི་གོ་རིམ་འོས་པ་ལ་དང་པོ་ཉིད་དེ། དེ་དག་གི་གྲུབ་པའི་མཐའ་ལ། ཅི་མྱུར་ཡང་སྐད་ཅིག་དང་པོ་ལ་སྐྱེ།
བར་དུ་གནས། མཐའ་མ་འཇིག་རྐྱེན་གྱིས་འཇིག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ལ། དེས་ན་བསྐལ་པ་ཆགས་འཇིག་སྟོང་གསུམ་ལྟ་བུ་ཡང་བྱ་བ་དེ་དག་འགོ་བརྩམས་ནས་རྫོགས་པའི་བར་དུ་གནས་པར་འདོད་དོ། །
མདོ་སྡེ་པ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་པ་ནས་ཕྱི་མ་ཡང་སྟེ། དེའི་གྲུབ་མཐའ་ལ་སྐྱེ་བ་ཁོ་ན་དེའི་འཇིག་རྐྱེན་ཡིན་པས་སྐྱེ་བཞིན་པ་དང་འཇིག་བཞིན་པ་དུས་མཉམ་པས་དངོས་པོ་སྐད་
ཅིག་རེ་ལས་མི་སྡོད་པས་གནས་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་སོགས་པ་མེད་ཀྱི། སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་འབྲེལ་པ་ཙམ་ལ་བཏགས་པར་འདོད་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་འཇིག་པ་མི་རྟག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པ་
མི་རྟག་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་འཇོག་པའི་ཡང་སྐབས་བྱེད་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་འདུས་བྱས་ཐམས་ཅད་འཇིག་པར་མཐོང་ནས་བདག་ཉིད་རྟག་པར་འཛིན་པའི་སྐབས་མི་སྲིད་པས། བདག་འཆི་ངེས། འཆི་བ་ཡང་དུས་བཏབ་མེད། 
11-44
འཆི་བ་ལ་ཆོས་མིན་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཕན་པ་མེད་སྙམ་སྒོམ་པའོ། །འདི་ནི་འཇིག་པའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པའོ། །གསུམ་པ་ནི། འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོག་པ་དང་། སྐད་ཅིག་ཀྱང་སྲིད་
པར་སྐྱེ་བར་མི་འདོད་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འཇིག་པར་ལྟ་བ་དང་། རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་རྟོན་པ་དང་། ཕུང་པོ་རྣམས་གསོད་པོར་འདུ་ཤེས་པ་དང་། ཁམས་རྣམས་སྦྲུལ་གདུག་པ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་
དང་། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གྲོང་སྟོང་པ་ལྟ་བུར་འདུ་ཤེས་པ་སྟེ། དང་པོ་ནི། ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བར་རྟོགས་པའོ། །གཉིས་
པ་ནི། ཁམས་གསུམ་པོ་ཐམས་ཅད་རྟག་ཏུ་འདུ་ཤེས་དང་རྗེས་སུ་འགྲོ་ཞིང་དེས་ཁྱབ་པར་མཐོང་། དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་མཐོང་ནས་དེ་དག་ཏུ་སྐྱེ་
བ་མི་འདོད་ཅིང་སྐྱེ་བ་མི་འཚོལ་བའོ། །གསུམ་པ་སྲིད་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ལྡན་པ་དང་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བའི་གནས་ཡིན་པར་མཐོང་བའོ། །བཞི་པ། སྲིད་པ་ལ་ཐང་ཅིག་བདེ་
བ་རྣམས་ཀྱང་ཕྱིས་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རྟག་ཏུ་ཡིད་མི་རྟོན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
其中"圣处"是指正法律藏，因为它是世间和出世间一切法生起的处所。因此，对此生信即是"信仰圣教"。他身圆满也有五种：佛陀出世、宣说正法、所说法教住世、有人趋入教法、为他人生起悲悯。
如《别解脱经》中说："所谓佛陀之名号，于世间极为稀有，获得人身极为难。"获得如此人身后，应当从如来或声闻处受持教法并安住。因此，这是修习生之过患。
第二，显示一切有为法无常，由因缘所生的蕴界处等一切法皆为有为法。了知这些以两种方式无常灭失，称为"观察一切有为法无常"。
两种无常是：灭坏的无常和刹那灭的无常。第一是最终变为无有，如《释量论》中说："先前已生事物变为无，称为无常。"第二是一刹那也不住而灭失。
从"接着说毗婆沙师"的次第来看，首先是毗婆沙师的宗义，认为极快也要经过第一刹那生起，中间安住，最后因缘灭失。因此，如三千劫成住坏空等，他们认为从开始到结束期间都有安住。经部师也如此认为。
至于后一种（刹那灭），在其宗义中，生即是其灭因，所以生灭同时，事物不能住留一刹那以上，没有安住的刹那等，只是将刹那前后的关系假立为安住。
因此，应当分清灭坏无常和刹那无常的定义。如是见到一切有为法皆灭失，便不可能执著自己为常有，应当修习"我必死，死无定期，死时除正法外无物可助"之念。这是修习灭坏过患。
第三，观一切有为法是苦，不愿一刹那也生于有中，常观灭失，恒不信任，将蕴视为杀手，将界视为毒蛇，将处视为空村。
第一，了知一切有漏法具有苦苦、坏苦和行苦。第二，见到三界一切都与想随行并为其所遍，见其中生老病死等苦生起，因此不愿生于其中，也不寻求再生。第三，见到有（轮回）具有苦苦及是烦恼生起之处。第四，由于有（轮回）中暂时的乐最终也会伴随苦，故恒不信任。
;


 །ལྔ་པ། དཔེར་ན་གཤེད་མས་གསོད་ཅིང་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེས་པར་བྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་དམིགས་ན་ཡང་སྐྱེ་རྒ་ན་འཆིའི་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་མཐོང་བས་སོ། །
11-45
དྲུག་པ་ཇི་ལྟར་སྦྲུལ་གདུག་པས་གཟུང་ན་སྡུག་བསྔལ་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དེ་བཞིན་དུ་མིག་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལ་བརྟེན་ནས་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ལ་དམིགས་ནས་འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་
སྡང་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་འབྱུང་བར་ཁོང་དུ་ཚུད་པའོ། །བདུན་པ་ནི་ཇི་ལྟར་གྲོང་སྟོང་པ་ན་སྐྱེ་བོ་དག་རྒྱུ་བ་མི་གནས་པས་སྟོང་པ་དེ་བཞིན་དུ་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱང་
མིག་དང་གཟུགས་ལྟ་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི་བདག་དང་བདག་གིར་མེད་པར་རྟོགས་པས་སོ། །དེ་ལྟར་འཁོར་བ་ཉེས་དམིགས་ཅན་དུ་མཐོང་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་བའི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པ་ཡིན་ནོ། །བཞི་པ་
ནི། དེས་འཁོར་བ་ལ་སྐྱོ་ན་ཞི་བ་ཚོལ་བའི་བློ་སྐྱེ་ལ། ཞི་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡིན་ཏེ། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དེ་ལ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་
རྟེན་དུ་ལྟ་བས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་གནས་སུ་འདུ་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་འཁོར་བ་ལས་བརྒལ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་ལྟ་བས་ན་སྐྱབས་སུ་འདུ་ཤེས་པའོ། །དེ་ནི་ཐར་
པའི་ཕན་ཡོན་བསམ་པ་སྟེ། དེས་དམན་པའི་ཉན་ཐོས་སམ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །འཁོར་བ་ལ་ཉེས་དམིགས་སུ་མཐོང་ན་ཐར་པའི་ཕན་ཡོན་མི་མཐོང་ཀ་མེད་སྙམ་དགོངས་ཏེ་འདི་ཉེས་དམིགས་སྒོམ་པའི་གཞུང་གིས་ཞར་ལ་བསྟན་ནོ།། །།
11-46
༈ སྤྱོད་པ་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ།
གསུམ་པ་བསླབ་པ་གསུམ་གྱི་སྤྱོད་པ་ལ་ཞུགས་པ་ལ། མདོར་བསྟན། རྒྱས་པར་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ངེས་འབྱུང་བསླབ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པ། །ངེས་པར་འབྱུང་བ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་
སྟེ། དེའི་ཕྱིར་དུ་ཡིན་པས་ལྷག་པ་ཞེས་པའི་སྒྲས་བསྟན་ནོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ནི། ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་
བསླབ་པ། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་སེམས་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་། མཐོང་
བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པའོ། །དེ་ལ་ལྷག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་
ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་གྱུར་བའི་བར་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་
བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ། དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་གནས་སོ་ཞེས་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་བར་དག་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་སྟེ། འདིར་བསམ་གཏན་རྣམས་ལ་དང་པོར་བརྟེན་ན་དང་པོ་ཁོ་ན་བདེན་པ་མངོན་པར་རྟོགས་ཤིང་སྐྱོན་མེད་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་གྱི། 
11-47
བསམ་གཏན་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མེད་ན་མ་ཡིན་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་རྣམས་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་བསྟན་ནོ། །དོན་མཐར་གནས་ཀྱི་སྙོམས་འཇུག་དགུ་མངོན་ཤེས་
དང་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་བར་དུ་བཤད་པ་རྣམས་སོ། །ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་བཞི་པོ་དག་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅིའི་
ཕྱིར་བསླབ་པ་གསུམ་ཁོ་ན་གཟུང་ཞེ་ན། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་གནས་ཀྱི་དོན་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྟེན་གྱི་དོན་དང་། བྱ་བ་བྱས་པའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཏེ། དེ་ལ་དང་པོ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡིན་ཏེ།
ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་གནས་ན་སེམས་རྩེ་གཅིག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
第五，如同刽子手杀人并引生痛苦一样，若将蕴执著为我，则见生起生老病死之苦。
第六，就像被毒蛇抓住会生起痛苦和烦恼一样，依靠眼等诸界，缘取色等诸界，产生贪欲、嗔恨等烦恼，应当了解这一点。
第七，如同空村中人们不行不住而空无，同样十二处也仅仅是眼与色等而已，了解无我无我所。
如是见到轮回具有过患，就是修习苦的过患。
第四，因此厌离轮回，则生起寻求寂静的心，寂静即是涅槃。将涅槃视为一切解脱乐的所依，故将涅槃视为处所；又将其视为超越轮回、断除一切苦，故将其视为归依。这是思维解脱功德，由此发起小乘声闻或独觉的菩提心。认为见到轮回过患则必定会见到解脱功德，这是在过患修习的经文中顺便显示的。
行为趋入三学——增上戒学
第三，行为趋入三学，分为略说和广说两部分。首先，出离修习三学行为。"出离"指涅槃，因为是为了它，所以用"增上"一词表示。三学是：以增上心为基础的戒学称为增上戒学；以增上慧为基础的心三摩地称为增上心学；以断除烦恼为基础的智慧和见解称为增上慧学。
何为增上戒学？从正受持戒律开始，直至戒蕴圆满所说的一切。
何为增上心学？远离欲望，远离罪恶不善法，有寻有伺，由远离而生起喜乐，安住于初禅，乃至成就并安住第四禅。此处首先依靠诸禅，就只有初禅能真正通达真理并无过入定，若诸禅完全不具足则不行，因此以禅定为主而宣说增上心学。实际上从九次第定到神通变化等所说的一切。
何为增上慧学？对四谛如实了知。
为什么只取三学？是为了三摩地的所依、智慧的基础和事业成就的缘故。其中第一是戒，因为安住于戒律才能证得心一境性的三摩地。
;


 །གཉིས་པ་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡིན་ཏེ། སེམས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པས་ཤེས་བྱའི་དངོས་
པོ་ལ་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ། །གསུམ་པ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་དང་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པས་
ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ནི་རང་དོན་མཐར་ཕྱིན་པ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བ་དེ་ནི་བྱ་བའི་མཆོག་ཡིན་ཏེ། དེའི་གོང་དུ་བྱ་བ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
11-48
དེ་དག་གོ་རིམ་དེ་ལྟར་ངེས་པ་ཡང་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་པས་ནི་འགྱོད་པ་མེད་པར་བྱེད་དོ། །འགྱོད་པ་མེད་པས་དགའ་བ་དང་། མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བདེ་
བར་འགྱུར་རོ། །བདེ་བར་གྱུར་པའི་སེམས་མཉམ་པར་འཇོག་གོ །སེམས་མཉམ་པར་བཞག་ན་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རབ་ཏུ་མཐོང་ངོ་། །ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མཐོང་ན་སྐྱོ་
བར་འགྱུར་རོ། །སྐྱོ་ན་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་རོ། །འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ན་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འགྱུར་རོ། །རྣམ་པར་གྲོལ་ན་ལེན་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བས། དེ་ལྟར་
ལྷག་པའི་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་བསྐྱེད་པ་ནི་མཆིས་ན། ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ལྷག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡོད་དམ་མེད་ཞེ་ན་ཡོད་དེ། འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་གཞི་མཐོང་བ་བསམ་
གཏན་གྱི་དངོས་གཞི་མ་ཐོབ་པ་དེའི་འོག་ཏུ་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤང་བའི་ཕྱིར་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་ན། དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་
པ་དང་། བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་བར་དག་སྒོམ་པར་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་དེས་སེམས་ཀྱི་བསླབ་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་བས་ན་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་ཡོད་ལ་ལྷག་མ་གཉིས་མེད་པ་ཡོད། 
11-49
དང་པོ་གཉིས་ཡོད་ལ་ཕྱི་མ་མེད་པ་ཡོད། ཕྱི་མ་གཉིས་ཡོད་ལ་སྔ་མ་མེད་པ་མི་སྲིད་དོ། ། གཉིས་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པ་ཏིང་
ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་དང་། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འདུན་པ་སྐྱེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་
ཆོས་འདུལ་བ་ལ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་དང་། དབང་པོའི་སྡོམ་པ་དང་། ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྗེས་སུ་བརྩོན་
པ་ཉིད་དང་། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་ཉིད་དོ། །དང་པོ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནི། ཁྱིམ་ནས་ཁྱིམ་མེད་པར་ལེགས་པར་གསུངས་པའི་ཆོས་འདུལ་བ་ལས་གསོལ་བ་དང་། གཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པ་
དགེ་སྦྱོང་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའོ། །གཉིས་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་གྱི་སྡོམ་པ་ནི། ཡན་ལག་དྲུག་དང་ལྡན་པ་སྟེ། ཡན་ལག་དྲུག་ནི། རབ་ཏུ་བྱུང་བ་དེ་ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་
པ་དང་། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་དང་། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། 
11-50
བསླབ་པའི་གཞི་རྣམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཤིང་སློབ་པར་བྱེད་པའོ། །དང་པོ་བསླབ་པའི་གཞི་ཇི་ལྟར་བླངས་པ་དག་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་པ་དང་། ངག་གིས་ལས་ཀྱི་མཐའ་མ་ལོག་
པར་འགྱུར་ཞིང་མ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། སྐྱོན་མེད་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ། སྡེ་ཚན་བདུན་པོ་དག་གི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཞེས་བྱ། དེ་ལས་འདིར་དགེ་སློང་ངོ་། །གསུམ་
པ་སྤྱོད་ལམ་དང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དང་། དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་པ་འཇིག་རྟེན་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་། འཇིག་རྟེན་དང་མི་འགལ་བ་དང་། འདུལ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་ཞིང་འདུལ་
བ་དང་མི་འགལ་བ་ཆོ་ག་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
第二是心学，因为心等持一境的正念能如实见入诸所知事物的智慧。第三是增上慧学，由智慧见解和极为清净而现证断除烦恼。这就是自利的究竟，断除烦恼是最上事业，因为再无更上的事业。
这些次第如此确定是因为：戒清净能使无悔。无悔则生欢喜、极喜、轻安和安乐。安乐则心平等安住。心平等安住则如实明见。如实明见则生厌离。生厌离则离贪欲。离贪欲则解脱。解脱则无取而般涅槃。如是，增上心学能生增上慧。
若问：增上慧能否生增上心？答：能。圣声闻已见地但未得根本禅定者，此后为断修所断烦恼而精进，修习正念等觉支乃至修习正舍等觉支的慧学，能生起心学。因此，有戒学而无余二学者有之，有前二学而无后学者有之，有后二学而无前学者则不可能。
第二，广说分为增上戒学、增上定学和增上慧学的广说。首先，由生起对善法的欲求，在善说法律中出家，受持戒律，守护根门，饮食知量，初夜后夜不卧勤修，正知而行。
第一，出家是从家至无家，在善说法律中以白四羯磨受具足戒，正受沙门戒律。第二，戒律守护具有六支：出家者住于持戒，以别解脱律仪防护，轨则圆满，行境圆满，于微小罪过亦生畏惧，于诸学处正受而学。
第一，于已受之学处，不违身业边际，不违语业边际，使之不坏，无过失。第二，七众戒律称为别解脱戒，此处指比丘戒。第三，依威仪、日常事务和善法方面的加行，与世间相顺不违，与律相顺不违，具有轨则。
;


 །སྤྱོད་ལམ་ནི་གང་དུ་འཆག་པར་བྱ་བ་དང་ཇི་ལྟར་འཆག་པར་བྱེད་པ་དེར། འཇིག་རྟེན་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་།
སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་། འདུལ་བ་ལ་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་ཅིང་འཇུངས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་འཆག་
པར་བྱེད་དོ། །འཆག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་འགྲེང་བ་དང་འདུག་པ་དང་ཉལ་བ་ལ་ཡང་རིག་པར་བྱའོ། །འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་ནི་ཆོས་གོས་བགོ་བ་དང་། བཤང་བ་དང་། གཅི་བ་དང་། ཆུ་བཏུང་བ་དང་། 
11-51
སོ་ཤིང་བཟའ་བ་དང་། གྲོང་དུ་འཇུག་པ་དང་། བསོད་སྙོམས་སྒྲུབ་པ་དང་། བཟའ་བ་དང་ལྷུང་བཟེད་བཀྲུ་ཞིང་བཞག་པ་དང་། རྐང་པ་བཀྲུ་བ་དང་། མལ་དང་སྟན་བཤམ་པ་དང་། དེ་དག་ཉིད་བསྡུ་
བ་དང་། ལྷུང་བཟེད་ཀྱི་ལས་དང་། ཆོས་གོས་ཀྱི་ལས་དང་། ཅུང་ཟད་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་ཀྱང་ཇི་ལྟར་རིགས་པ་དང་། གང་དུ་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་
དེར། གང་གིས་འཇིག་རྟེན་པ་རྣམས་དང་རྩོད་པར་མི་འགྱུར་ཞིང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། འདུལ་བ་འཛིན་པ་རྣམས་དང་འདུལ་བ་ལ་བསླབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། དམ་པ་
རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ནི། ཁ་འདོན་བྱ་བ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ལ་
འདུད་པ་དང་། ལྡང་བའི་ལས་བྱ་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་གཅིག་ལ་གཅིག་རྗེས་སུ་སྙིང་བརྩེ་བའི་སེམས་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་ནད་གཡོག་བྱ་བ་དང་། འདུན་པ་སྦྱིན་པ་དང་། ལུང་འབོགས་པ་དང་། རབ་
ཏུ་སྦྱོར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཞུ་བ་དང་། ཆོས་ཉན་པ་དང་། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་ཤིང་ལེ་ལོ་མེད་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱིས་ཞལ་ཏ་བྱ་བ་དང་། གཞན་དག་ཀྱང་དགེ་བའི་ཕྱོགས་ཡང་དག་པར་འཛིན་དུ་གཞུག་པ་དང་། 
11-52
ཆོས་བསྟན་པ་དང་། ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་པ་དང་། འཇུག་པ་དང་། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་འཆའ་བ་དང་། འདུག་པ་དང་། གཞན་ཡང་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་དག་ཅི་རིགས་
སུ་བྱ་བ་དང་། ཇི་ལྟར་བྱ་བ་དེར། འཇིག་རྟེན་རྣམས་ནས་ཆོས་མཐུན་པ་རྣམས་ཀྱི་བར་དུ། མི་རྩོད་ཅིང་སྨད་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟར་བྱེད་པའོ། །བཞི་པ། དགེ་སློང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་མ་
ཡིན་པ་ལྔ་སྟེ། བཤན་པའི་གནས་དང་། སྨད་འཚོང་མའི། ཆང་འཚོང་མའི། རྒྱལ་པོའི་ཕོ་བྲང་། གདོལ་པའི་ཁྱིམ་སྟེ། དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྨད་པ་སྤྱོད་ཡུལ་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་དག་སྤངས་ནས་སྤྱོད་
ཡུལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་གཞན་དག་ཏུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེར་ཡང་དུས་སུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ལྔ་པ་ལྟུང་བ་བྱུང་ན་དེ་ལས་ཚེགས་ཆུང་ངུས་ལྡང་བར་འགྱུར་
བས་དེའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཅེས་བྱའོ། །བདག་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་འདིའི་རྒྱུས་མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བ་དང་། མ་རྟོགས་པ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་དང་། མངོན་དུ་མ་བྱས་པ་
མངོན་དུ་བྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་པར་འགྱུར་བའམ། ངན་སོང་དུ་ཉེ་བར་འགྲོ་བར་འགྱུར་བའམ། བདག་ལ་བདག་ཉིད་དམ་སྟོན་པའམ་ལྷ་རྣམས་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བའམ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་སྨད་པར་འགྱུར་བའམ། 
11-53
ཕྱོགས་དང་ཕྱོགས་མཚམས་རྣམས་སུ་བདག་སྡིག་པ་ཅན་དུ་གྲགས་པ་ངན་པ་གྲགས་པར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་སྙམ་ནས། དེ་དེའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་མི་འདོད་པར་འགྱུར་
བའི་ཆོས་དེ་དག་ལ་འཇིགས་པར་ལྟ་ཞིང་། དེས་ན་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་བསླབ་པའི་གཞི་ཕྲ་བ་དེ་དག་ལ་བསམ་བཞིན་དུ་ལྟུང་བ་འབྱིན་པར་མི་བྱེད་དོ། །རྒྱ་ལ་རྒྱ་ལམ་ན་བརྗེད་ངེས་
པས་ལྟུང་བ་བྱུང་བ་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པར་བྱེད་ཅིང་སློང་བར་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
威仪是指于何处行走及如何行走时，不为世人、正行者、善士所呵责，与法相顺、持律者及学律者不呵责嫌恶，如是而行。如同行走，对于站立、坐下、卧卧也应如是了知。
日常事务是指着衣、大便、小便、饮水、嚼齿木、入村、乞食、进食、洗钵及安置、洗足、铺设卧具和坐具、收拾它们、钵事、衣事，以及其他与此类似的事情。这些也应根据适宜性、何处应做及如何做，不与世人争论或被呵责，不被持律者和学律者呵责，不被善士、正行者、随法者呵责，应如是了知。
善法方面的加行是诵经、礼敬上师、起立礼敬，同样，以互相悲悯之心照顾病人、与欲、授戒、勤修、请问、听法、为有智无懈怠的梵行同修提供身体服务，引导他人持守善法、说法、内心安住、入定、结跏趺坐、安坐，以及其他与此类似的法。这些也应根据适宜性和如何做，从世人到随法者都不争论或呵责，如是而行。
第四，比丘的五种非行处是：屠夫住所、妓女处、卖酒女处、王宫、旃陀罗家。这些被如来呵责为非行处。舍弃这些，于其他无过失行处而行，并于适当时间而行。
第五，若犯戒则能轻易从中出离，故称"于微小罪过亦生畏惧"。思惟："若因犯此戒，将无缘证得未得、通达未通达、现证未现证，或将趣向恶趣，或将被自己、导师或诸天呵责，或将被智慧梵行同修依法呵责，或将于四方恶名流传，这不应该"，因此，对于导致今生来世不喜之法生畏惧，即使为了生命也不故意犯此微细学处。
若因放逸忘念而犯戒，也应迅速依法忏悔悔除。
;


 །དྲུག་པ། སྔོན་སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པ་ཡང་དག་པར་ལེན་པ་གསོལ་
བ་དང་བཞིའི་ལས་ཀྱིས་བསྙེན་པར་རྫོགས་པའི་ཚེ། བསླབ་པའི་གཞི་ཁ་ཅིག་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་ཐོས་ཤིང་། དེ་ལས་གཞན་པ་བསླབ་པའི་གཞི་ལྷག་མ་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་ལས་གསུངས་པ་ཉིས་བརྒྱ་
ལྔ་བཅུ་པོ་དག་ཀྱང་ཟླ་བ་ཕྱེད་ཕྱེད་ན་སོ་སོ་ཐར་པའི་མདོ་འདོན་པའི་ཚེ་མཁན་པོའམ་སློབ་དཔོན་ནམ་གཏམ་འདྲེས་པ་འམ། ཕེབས་པར་སྨྲ་བ་འམ། སྨོས་འདྲིན་ནམ། གྲོགས་བཤེས་དག་ལས་ཐོས་
ནས་ཐམས་ཅད་ལ་བསླབ་པར་བྱའོ། །ཞེས་དམ་བཅའ་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་པས་དུས་དེ་ཕྱིན་ཆད་བསླབ་གཞི་རྣམས་ལ་མཁས་པར་སློབ་ལ། མཁས་པར་གྱུར་པ་དེ་དག་ལ་རེ་ཞིག་ལྟུང་བ་ཅི་འབྱུང་སྟེ། 
11-54
རྒྱ་ལ་བྱུང་ན་ཡང་ཆོས་བཞིན་དུ་ཕྱིར་འཆོས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསླབ་གཞི་རྣམས་ལ་མི་མཁས་ཤིང་བློ་བྱང་བར་མ་གྱུར་པ་དེ་དག་ནི་མཁན་པོ་སོགས་སྔར་བསྟན་པའི་གནས་དེ་དག་
ལ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མཁས་པས་ཡང་དག་པར་ལེན་པར་བྱེད་དོ། །བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་མཁས་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་ནས་ཀྱང་། ཇི་ལྟར་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་བཞིན་ལྷག་ཆད་མེད་
པར་སློབ་པར་བྱེད་ཅིང་། བླ་མ་དང་བླ་མ་ལྟ་བུ་དག་གིས་བསྟན་པའི་བསླབ་པའི་གཞི་དེ་དག་ལ་དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གསུམ་
དུ་འདུ་སྟེ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་ལྡན་པར་གནས་པ་ཆུད་མི་ཟ་བའི་མཚན་ཉིད་དོ། ། སོ་སོ་ཐར་པའི་སྡོམ་པས་བསྡམས་པ་རང་བཞིན་གྱི་མཚན་ཉིད། ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སོགས་བཞིས་ཡོན་ཏན་
གྱི་མཚན་ཉིད་དེའི་ཆོ་ག་དང་སྤྱོད་ཡུལ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་གཉིས་ཀྱིས་གཞན་གྱིས་མཐོང་ན་མ་དད་པ་རྣམས་ཀྱང་དད་པར་འགྱུར། དད་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཞིང་སྤེལ་བར་འགྱུར་པ་དང་། ལྷག་པར་དད་
པར་བྱེད། ཡིད་འཁྲུག་པར་མི་བྱེད་ཅིང་། མི་སྙན་པ་བརྗོད་པར་མི་བྱེད་པས་གཞན་གྱི་དབང་གིས་བྱུང་བའི་ཡོན་ཏན་དང་། རྗེས་སུ་བསྔགས་པ་ཐོབ་བོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ལ་འཇིགས་པ་དང་། 
11-55
བསླབ་གཞི་ལ་ཡང་དག་པར་སློབ་པ་གཉིས་ཀྱིས་ངན་སོང་དུ་མི་ལྟུང་བདེ་འགྲོར་སྐྱེ། མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་སྐལ་བ་ཡོད་པར་འགྱུར་ཏེ། བདག་གི་དབང་གིས་བྱུང་བ་རྗེས་སུ་བསྔགས་
པའི་ཡོན་ཏན་ནོ། །དབང་པོའི་སྡོམ་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་སྡོམ་པ། དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བ་དང་། དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་བྱེད་པ་དང་། དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་
པ་དང་། གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་ཅིང་དེས་མིག་གིས་གཟུགས་མཐོང་བ་ན་མཚན་མར་མི་འཛིན། མངོན་རྟགས་སུ་མི་འཛིན་ལ། གཞི་གང་ཁོ་ན་ལས་དེའི་སེམས་ཀྱི་རྗེས་སུ་སྡིག་པ་མི་དགེ་
བའི་ཆོས་རྣམས་ཟག་པར་འགྱུར་བ་དེ་དག་བསྡམ་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་ཅིང་། མིག་གི་དབང་པོ་ཡང་སྲུང་བར་བྱེད་ལ། མིག་གི་དབང་པོས་ཀྱང་སྡོམ་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་དང་།
དེ་བཞིན་རྣ་བས་སྒྲ། སྣས་དྲི། ལྕེས་རོ། ལུས་ཀྱིས་རེག་བྱ། ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་ལའང་འདྲའོ། །ཇི་ལྟར་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་སྲུང་བ་ནི། ཐོས་པ་གཟུང་བ་དང་། བསམ་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྒོམ་
པར་གྱུར་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་དབང་གིས་དྲན་པ་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་མི་བརྗེད་པར་བྱ་བ་དང་། མི་ཉམས་པར་བྱ་བ་དང་། ཆུད་མི་ཟ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པ་ལ་དུས་སུ་སྦྱོར་བར་བྱེད། 
11-56
གོམས་པར་བྱེད། སྦྱོར་བ་ལྷོད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་གཏོང་པར་ཡང་མི་འགྱུར་རོ། །དྲན་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་ནི། དྲན་པ་དེ་ཉིད་ལ་རྒྱུན་དུ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྟག་སྦྱོར་ཞེས་བྱའོ། །
དེ་ལ་འགྲུས་པར་བྱེད་པ་ནི་གུས་སྦྱོར་རོ། །དེ་གཉིས་བསྡོམས་པ་ལ་རྟག་འགྲུས་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་དྲན་པ་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པས་དྲན་པ་མི་བརྗེད་ལ། རྟག་འགྲུས་ཀྱིས་དྲན་པ་དེ་སྟོབས་དང་
ལྡན་པར་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
第六，先前以白四羯磨正受别解脱戒具足时，有些学处是自然闻知的，其余学处如别解脱经中所说的二百五十条，也在每半月诵别解脱经时，从和尚、阿阇梨、能共语者、善说者、能提问者或友伴处闻知后，发誓"我将学习一切"。从此以后，精通学习诸学处，对于已精通的学处，暂时怎会违犯？即使因放逸而违犯，也依法忏悔。
若对学处不精通且未熟练者，则从和尚等前述诸位通达详细解说者处正受。从通达详细解说者处正受后，依照所教导的，无增无减地学习，并对上师及类似上师者所教导的学处，在义理和文句上不错乱地完全受持。
这些归纳为三类：持戒而住是不失坏的特征；以别解脱戒防护是自性特征；轨则圆满等四种是功德特征。其中轨则圆满和行处圆满两项使他人见到时，不信者也生起信心，有信者更加信心增长，极生信心，不扰乱他人心意，不说不悦耳之语，由此获得依他而生的功德和称赞。
于罪过生畏惧和对学处善学两项使不堕恶趣，生善趣，具有证得未得之机缘，这是依自力而生的称赞功德。
根律仪是指依戒律防护，以正念全面守护，于正念恒常精进，以正念护持心意，安住于平等状态。由此，眼见色时不取相，不取随好，为了防护眼根随逐生起恶不善法的漏，而修习防护，守护眼根，并以眼根成就防护。
同样，耳对声、鼻对香、舌对味、身对触、意对法也是如此。
如何全面守护正念：通过听闻所持、思惟、反复修习，由闻思修之力获得的正念，为了不忘失、不退减、不失坏，于适当时间修习闻思修，熟悉它，不放松修习，也不舍弃修习。
正念恒常精进是指：于此正念持续行持称为"恒常用功"，对此精进行持称为"恭敬用功"。这两者合称为"恒常精进"。由全面守护正念而不忘失正念，由恒常精进使此正念具有力量。
;


 །སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཡང་། གཟུགས་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རྣམས་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པར་ནུས་ཤིང་མཐུ་ཡོད་པར་འགྱུར་བའོ། །དྲན་པས་ཡིད་ཀུན་ཏུ་བསྲུངས་པ་ནི་ཉན་ས་ལས། མིག་དང་
གཟུགས་ལ་བརྟེན་ནས་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་ལ། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་སྟེ། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་དེ་ལ་ཡང་། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་ལྡན་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ། ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་ཡོད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པར་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་
པ་དེས་གཟུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྡུག་པ་དག་ལ་ནི་ཀུན་ཏུ་ཆགས་པར་བྱེད། མི་སྡུག་པ་དག་ལ་ནི་ཁོང་ཁྲོ་བར་བྱེད་པས་ན། དྲན་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཅི་ནས་ཀྱང་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བར་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཡིད་དེ་ཀུན་དུ་བསྲུང་བར་བྱེད་དོ། །
11-57
དེ་བཞིན་དུ་རྣ་བ་སོགས་ཀྱང་འདྲ་བར་གསུངས་སོ། །གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ལ་འཇོག་པའི་གནས་སྐབས་མཉམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དགེ་བ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་བྱ་སྟེ། དེས་
ཚུལ་བཞིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཀུན་ནས་སློང་བར་བྱེད་པ་དེ་ལས་ཡིད་དེ་ཀུན་ཏུ་བསྲུང་ནས། དགེ་འམ་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །
ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། འདི་ན་ལ་ལ་སོ་སོར་བརྟག་ཤིང་ཟས་ཟ་བར་བྱེད་ལ། རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། རྒྱགས་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། སྒེག་པའི་ཕྱིར་མ་ཡིན། བརྒྱན་པའི་
ཕྱིར་མ་ཡིན། འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་འདི་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་བསལ་བར་བྱ་བ་དང་། ཚངས་པར་སྤྱད་པ་ལ་ཕན་པར་བྱ་བ་དང་། ཚོར་བ་རྙིང་པ་རྣམས་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་།
གསར་པ་རྣམས་མི་སྐྱེ་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དང་། བདག་འཚོ་ཞིང་སྟོབས་དང་བདེ་བ་དང་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པར་ཡང་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་པ་
ཡིན་ནོ། །སོ་སོར་བརྟགས་ཤིང་ཤེས་པའི་དོན་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཁམས་ཀྱི་ཟས་དེའི་ཉེས་དམིགས་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་ནས་སུན་ཕྱུང་སྟེ་ཟ་བར་བྱེད་པའོ། །ཉེས་དམིགས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། 
11-58
ཡོངས་སུ་འཇུ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་ཚོལ་བའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། ཕྱི་མའང་། སྒྲུབ་པ། སྲུང་བ། མཛད་པ། ཡོངས་སུ་ཉམས་པ། ངོམས་མི་ཤེས་པ། རང་དབང་མེད་པ། ཉེས་པར་སྤྱད་
པ་ལས་བྱུང་བའོ། །ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ཉི་མ་ནུབ་པའི་དུས་ནས་གཟུང་སྟེ་ནམ་སྟོད་ཀྱི་ཆ་མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་
ཙམ་གྱི་བར་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དོ། །ནམ་གྱི་ཐོ་རངས་ཀྱི་ཆ། མེལ་ཚེ་ཐུན་གཅིག་ལྷག་ཙམ་གྱི་ཆ་ནི་ནམ་གྱི་ཆ་སྨད་དོ། །མི་ཉལ་བར་བརྩོན་པ་ནི། ཉིན་མོ་འཆག་པ་དང་
འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བའོ། །དེ་བཞིན་མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་ཡང་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་སེམས་
ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་ལ། ཡོངས་སུ་སྦྱངས་ནས་དེའི་འོག་ཏུ་གཙུག་ལག་ཁང་ནས་ཕྱིར་བྱུང་སྟེ་གཙུག་ལག་ཁང་གི་ཕྱི་རོལ་ཏུ་རྐང་པ་བཀྲུས་ནས་ནང་དུ་ཞུགས་ཏེ། གློ་གཡས་པ་ཕབ་ནས་
རྐང་པ་རྐང་པའི་སྟེང་དུ་བཞག་ཏེ། སྣང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། དྲན་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་དང་། ལྡང་བ་ཁོ་ནའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་བཞིན་དུ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། དེ་མཚན་མོའི་ཐུན་མཐའ་མ་ལ་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་སད་པར་བྱས་ནས་འཆག་པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་སྒྲིབ་པར་འགྱུར་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
具力的意思是能够降伏并有力量控制色等六处。以正念护持心意，《声闻地》中说："依靠眼和色生起眼识，眼识之后生起分别的意识，此意识中有不如理分别相应的烦恼和引发，分别的意识对美好的色境生起贪著，对不美好的色境生起嗔恨，因此，依靠正念的力量，使这些不如理分别引发的烦恼不生起，守护心意免于这些烦恼的引发。"
同样，对于耳等也是如此所说。"安住于平等状态"是指安住于善或无记的舍心，以此守护心意免于不如理分别引发烦恼，安置于善或无记的舍心之中。
什么是饮食知量？此处某人观察审视而食，不为娱乐，不为骄傲，不为装饰，不为美容，而是为了此身能够维持，为了消除饥饿，为了帮助梵行，为了断除旧受，为了不生新受，为了自己活命、力量、安乐、无过失和安住于乐触。
所谓观察审视而知，是指以智慧如实见到段食的过患而厌离后进食。过患也有从受用因而来的，从消化因而来的，从寻求因而来的。后者又包括获取、守护、收藏、损失、不知足、不自在、恶行所生。
什么是初夜后夜不卧而勤修？从日落开始，初夜时分约经过一个半更，是夜初分。黎明时分约一个半更，是夜后分。不卧而勤修是指白天以行走和坐卧净化心中能成为障碍的法。
同样，在夜晚第一时分也以行走和坐卧净化心中能成为障碍的法。净化后，从寺院出来，在寺院外洗足后入内，右侧而卧，一足叠一足，具光明想、正念、正知和起身想而入睡。在夜晚最后时分也迅速起来，以行走和坐卧净化心中能成为障碍的法。
;


 །
11-59
འཆག་པ་ཞེས་པ་ནི། འཆག་ས་དཀྱུས་རིང་ཞིང་ཞེང་ཧ་ཅང་མི་ཆེ་བར་བྱས་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་སོ། །འདུག་པ་ནི་ཁྲི་འམ་ཁྲིའུ་འམ།
རྩ་གཏིང་བའི་སྟེང་དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་སྟེ་ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་པའོ། ། ཤེས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་པ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། ལ་ལར་འགྲོ་བ་དང་ལྡོག་པ་ལ་ཤེས་བཞིན་
དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་དང་། ཅུང་ཟད་བལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་བལྟ་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་། ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་དང་། ཟོས་པ་དང་། འཐུངས་པ་དང་། འཆོས་
པ་དང་། མྱངས་པ་དང་། སོང་བ་དང་། སྡོད་པ་དང་། འདུག་པ་དང་། ཉལ་བ་དང་། མི་ཉལ་བ་དང་། སྨྲ་བ་དང་། མི་སྨྲ་བ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་སྙོམས་པ་བསང་བ། ལས་གང་རྩོམ་ཡང་ལས་དེ་
ཉིད་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་ཅིང་བག་ཡོད་པར་སྤྱོད་པ་ལས། དེ་དྲན་པས་ཡོངས་སུ་ཟིན་ཅིང་བག་ཡོད་པས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་སྤྱོད་དེ། དེས་ཚེ་འདི་ལ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་
མེད་པ་དང་། ལྟུང་བ་མེད་པ་དང་། འགྱོད་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་གཅགས་པ་མེད་པ་དང་། རྗེས་སུ་གདུང་བ་མེད་པར་གྱུར་པ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་ཡང་ཁ་ན་མཐོ་བ་མེད་ཅིང་ལུས་ཞིག་སྟེ་ཤི་བའི་འོག་ཏུ་ངན་སོང་དང་ངན་འགྲོ་ལོག་པར་ལྟུང་བ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་རྣམས་སུ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། 
11-60
མ་ཐོབ་པ་ཐོབ་པར་བྱས་པ་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུ་འམ་ཐབས་སུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཚོགས་སམ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ། དང་པོར་
ཚུལ་ཁྲིམས་ཡང་དག་པར་བླངས་པ་ནས་བརྩམས་ཏེ། ཐ་མ་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཐུག་གི་བར་དུ་རྡུལ་ཙམ་ཡང་ཉམས་པ་དང་གོད་པ་མེད་པའོ། །དེ་ལྟར་ཉམས་པ་དང་གོད་པ་
མེད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་ཟག་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་རིན་པོ་ཆེ་དེ་ལ་གནས་པ་
ནི། མཛོད་ལས་ཚུལ་གནས་ཞེས་གསུངས་སོ།། །།
༈ ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ།
གཉིས་པ་ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་རྒྱས་པར་བཤད་པ་ལ། སྔོན་དུ་ཀློག་པ་ཐོས་བསམ། ཐོས་བསམ་གྱི་སྙིང་པོ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་ཚུལ་གཉིས་
ལས།
༈ སྔོན་དུ་ཀློག་པ་ཐོས་བསམ་ལ་སྦྱོར་ཚུལ།
དང་པོ་ནི། ཉན་ས་ལས། དེ་བཞིན་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་དང་། །དམ་ཆོས་ཉན་དང་སེམས་པ་དང་། །བར་ཆད་མེད་པར་གཏོང་བ་དང་། །དགེ་སྦྱོང་རྒྱན་ནི་མཐའ་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་བཞིན་
གཤེགས་པ་འམ། དེའི་སློབ་མ་འམ། གཞན་འདུལ་བ་ནས་གནས་སུ་འོས་པར་གསུངས་པ་བརྟན་མཁས་གྱི་ཡོན་ཏན་གཉིས་དང་ལྡན་པའོ། །དམ་པའི་ཆོས་ཉན་པ་གང་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་དམ་པ་རྣམས་དང་། 
11-61
ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དག་གསལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ཡང་དག་པར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་ཉན་ཐོས་དམ་པ་རྣམས་དང་། ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་དང་། སྐྱེས་བུ་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྟན་པ་དང་བཤད་པ་དང་གསལ་བར་བྱས་པ་དང་། རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་དང་ཡང་དག་པར་བཤད་
པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བཤད་པ་ནི། གསུང་རབས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མདོའི་སྡེ་དང་། དབྱངས་ཀྱིས་བསྙད་པའི་སྡེ་དང་། ལུང་བསྟན་པའི་སྡེ་དང་། ཚིགས་སུ་བཅད་པའི་སྡེ་དང་། ཆེད་དུ་
བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། གླེང་གཞི་དང་། རྟོགས་པ་བརྗོད་པའི་སྡེ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་བྱུང་བའི་སྡེ་དང་། སྐྱེས་པ་རབ་ཀྱི་སྡེ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་དང་། རྨད་དུ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཀྱི་སྡེ་དང་།
གཏན་ལ་དབབ་པར་བསྟན་པའི་སྡེ་དག་གོ །དེ་ལས་གླེང་གཞི་ནི། འདུལ་བ། གཏན་ལ་དབབ་པའི་སྡེ་ནི་མངོན་པ། གཞན་རྣམས་མདོ་སྡེའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
所谓"行走"是指在长而宽度不太宽的行走处，具有往返行走的身体行为。"坐"是指在床、凳或草垫上结跏趺坐，身体正直，安住正念。
什么是正知而行？某人于行走和返回时保持正知，以及稍微看、全面看、屈伸、着僧伽梨衣、着法衣、持钵、吃饭、饮水、咀嚼、品尝、行走、站立、坐下、躺卧、不卧、说话、不说话、摆脱昏沉，无论从事何种活动，都于该活动中安住正念并具足不放逸，以正念摄受并以不放逸摄受而行。这样，今生无过失、无堕罪、无悔恨、无心执著、无后悔，来世也无过失，身坏命终后不堕恶趣、恶道、邪处、地狱中，并能作为获得未得之资粮或方便。
如是具足六支的戒律称为戒蕴或戒聚。从最初正受戒律开始，乃至最后解脱智慧，中间丝毫无有损坏或缺失。因为无有损坏和缺失，戒律圆满成为无漏戒的特征，称为戒蕴的圆满。安住于这宝贵戒律，《俱舍论》中称为"住戒"。
增上定学
第二，广说增上定学分为：首先学习闻思，将闻思精华运用于禅定两部分。
首先学习闻思的方法
第一部分，《声闻地》中说："亲近善知识，听闻正法思维，无间施舍，沙门庄严为最后"。亲近如来或其弟子，或是在律中说为适宜的住处者，具足坚固和智慧两种功德。
什么是听闻正法？是指佛陀和佛陀的殊胜声闻、正行者、善士们所教授、解说、明晰、分析和正确宣说的。其中佛陀所说包括十二分教：经、应颂、记别、伽陀、自说、因缘、本生、如是语、譬喻、方广、希有法和论议。其中，因缘是律，论议是阿毗达摩，其余是经藏。
;
;


 །ཉན་པ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཡང་དག་པར་མནོས་
ཏེ་འདུལ་བ་འཛིན་པ་འམ། མདོ་སྡེ་འམ། མ་མོ་འཛིན་པ་འམ། གཉིས་སམ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ཡང་ཚིག་འབྲུ་དང་དོན་འཛིན་པ་གཉིས་སོ། །སེམས་པ་ནི། ཇི་ལྟར་ཐོས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཉིད་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་སེམས་པར་བྱེད་པ་སྟེ། 
11-62
དེ་ཡང་བགྲང་བའི་རྣམ་པས་ཆོས་རྣམས་ལ་བགྲང་བའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་པ་དང་། གཞལ་བའི་རྣམ་པས་ཡོན་ཏན་དང་སྐྱོན་ཉེ་བར་བརྟག་པའི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་པར་བྱེད་པ་གཉིས་སོ། །རིགས་པ་ཡང་བཞིར་
གསུངས་ཏེ། ལྟོས་པའི་རིགས་པ་དང་། བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་དང་། འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པའོ། །དང་པོ་ལ་སྐྱེ་བ་ལ་ལྟོས་པ་དང་། གདགས་པའི་ལྟོས་པ་གཉིས་
ཀྱི་སྔ་མ་ནི། རྒྱུ་གང་དང་རྐྱེན་གང་དག་གིས་ཕུང་པོ་རྣམས་སྐྱེ་བ་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོའི་སྐྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་
དག་གི་ཕུང་པོ་སོགས་གདགས་པར་འགྱུར་བའི་ཕུང་པོའི་གདགས་པ་དེ་ནི་མིང་ཚིག་ཡི་གེའི་ཚོགས་དེ་དག་ལ་ལྟོས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱ་བ་བྱེད་པའི་རིགས་པ་ནི། ཕུང་པོ་རང་གི་རྒྱུ་དང་
རྐྱེན་གྱིས་བསྐྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་རྣམས་ནི་རང་གི་བྱ་བ་བྱེད་པ་དེ་དང་དེ་དག་ལ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་སྟེ། མིག་གིས་གཟུགས་ལྟ་བར་བྱེད་པ་ལྟ་བུ་འཐད་པ་སྒྲུབ་པའི་རིགས་པ་
ནི་ཚད་མ་གསུམ་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་། མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་དེ། ཅི་འདི་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་ཡོད་དམ་མེད། མངོན་སུམ་དུ་དམིགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན། 
11-63
ཅི་རྗེས་སུ་དཔགས་ནས་རིགས་སམ་འོན་ཏེ་མ་ཡིན་ཞེས་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་པའོ། །རྣམ་འགྲེལ་ལས། མངོན་དུ་གྱུར་པ་མངོན་སུམ་གྱི་གཞལ་བ་དང་། ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་དངོས་པོ་སྟོབས་ཞུགས་ཀྱི་
རིགས་པས་དང་། ཤིན་ཏུ་ལྐོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ལུང་ཚད་མས་གཞལ་བར་གསུངས་སོ། །ཆོས་ཉིད་ཀྱི་རིགས་པ་ནི་དེ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་དེ་ལྟ་བུ་ཡིན་པས་ཆོས་ཉིད་དོ། །དེ་དག་ཁོ་
ན་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་འདིར་རིགས་པ་དང་། སྦྱོར་བ་དང་ཐབས་ཏེ་སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བ་ཞེས་པ་ལྟ་བུའོ། །བར་ཆད་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཉན་སར་ནང་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཕྱི་ལ་བརྟེན་
པ་གཉིས། དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་བར་ཆད་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་ལ། དང་པོ་སྔོན་མི་དགེ་བ་སྤྱད་པས་འཚོ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་འཕོངས་པ་ལྟ་བུ། ཕྱི་མ་ནི་གྲོགས་ངན་པ་དང་ཡུལ་དྲན་པའི་
རྐྱེན་དག་གོ །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། གང་ཟག་ལ་ལ་ཞིག་ཐར་བར་འགྱུར་བས་མངོན་པར་བསྡུས་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་དད་པ་
ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་ན། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ལྡོག་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །དབང་པོའི་སྒོ་བསྡམས་ཏེ་གནས་པ་ན། གང་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། 
11-64
རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་རྣམས་ལ་མཚན་མར་འཛིན་ཞིང་མངོན་རྟགས་སུ་འཛིན་པ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པ་ལ་གནས་པ་ན་རོའི་ཁྱད་པར་ལ་སེམས་ཆགས་
པ་དང་། ནམ་གྱི་ཆ་སྟོད་དང་ཆ་སྨད་ལ་མི་ཉལ་བར་རྗེས་སུ་བརྩོན་པ་ན། གཉིད་ཀྱི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་ཤིང་སེམས་འཇུག་པ་ནི་
བདུད་ཀྱི་ལས་སུ་རིག་པར་བྱའོ། །ཤེས་བཞིན་དང་བཅས་པར་གནས་པ་ན་བྱིས་པ་འམ་འགྲོ་བ་བཟང་མོ་ཁ་དོག་མཆོག་དང་ལྡན་པ་རྣམས་མཐོང་ནས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་
དེར་སེམས་འཇུག །འཇིག་རྟེན་གྱི་འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་མང་པོ་ལ་སེམས་འཇུག་པ་དང་། འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་དུ་འགྲོ་ཞིང་སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པ་རྣམས་མཐོང་ན་མོས་པ་
སྐྱེ་བ་ནི་བདུད་ཀྱི་ལས་སོ་ཞེས་པ་རྣམས་ལས་ཟློག་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
听闻是指从善知识处正确领受，无论是持律者、持经者、持论者，或持两部或三藏者。这又分为持文句和持义两种。思维是指对所听闻的法，从自相和共相的角度进行思考，又分为以数数方式对诸法进行计数式思维，和以量度方式考察功德与过患的思维两种。
理由也说有四种：观待理由、作用理由、证成理由和法尔理由。第一种分为生起观待和假立观待两种，前者是指蕴生起依赖于因和缘，蕴的生起观待于那些因缘。名词句字的聚合假立蕴等，蕴的假立观待于这些名词句字的聚合。
作用理由是指诸蕴被各自的因缘所生，便于各自的作用上起作用，如眼见色等。证成理由是通过三种量，即可信的圣教、现量和比量来遍求：此处有可信的圣教吗？是否现量可见？是否通过推理可知？
《释量论》中说：显现的是现量所量，隐蔽的是事势理智所量，极为隐蔽的是圣教量所量。法尔理由是指它们的本性本来如此，这就是法尔。它们本来就是如此，这就是此处的理由、方法和手段，如地的特性是坚硬等。
什么是无障碍？《声闻地》说有内依和外依两种，其反面就是无障碍。第一种如因往昔行不善业而缺乏生活资具，后者是指恶友和忆念境相等因缘。
《无尽慧经释》中说：若有人汇集解脱，对与涅槃相顺的善法生起正信时，由贪著欲望而退转，这是魔业。当守护根门而住时，对能生贪的色、声、香、味、触、法执取相和随好，这是魔业。
同样，当住于饮食知量时，心贪著味道差别；当初夜后夜不卧而勤修时，贪著睡眠之乐、卧具之乐、侧卧之乐并心入于此，应知是魔业。当住于正知时，见到容貌美好、具最上色彩的童子或善趣众生，作不如理作意而心入于此；心入于世间诸多日常事务，进入众多喧闹之中，见作不善业的恶友而生好乐，这是魔业。应避免这些。
;
;


 །གཏོང་བ་སྤེལ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་རྒྱན་དང་། སེམས་ཀྱི་ཡོ་བྱད་དང་། རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཚོགས་དང་། དོན་གྱི་མཆོག་ཐོབ་པར་བྱ་
བའི་ཕྱིར་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པའི་སྦྱིན་པ་སྦྱིན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གང་ཞེ་ན། ཉན་སར། དད་ལྡན་གཡོ་མེད་ནད་ཉུང་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་ཤེས་རབ་འདོད་ཆུང་དང་། །
11-65
ཆོག་ཤེས་གསོ་སླ་དགང་སླ་དང་། །སྦྱངས་དང་མཛེས་དང་དྲོད་རིག་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་ཆོས་མཁས་རྟགས་དང་། །བཟོད་དང་དེས་དང་གྱ་ནོམ་ཡིན། །ཞེས་པའི་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ནི། དད་པ་མང་བ་
དང་། ངེས་པར་རྟོག་པ་མང་བ་དང་། མོས་པ་མང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འདུན་པ་ཡིན་ཞིང་། དེ་སྟོན་པ་ལ་ཡང་དང་བར་བྱེད་ཅིང་ཡིད་གཉིས་མི་བྱེད་ཐེ་ཚོམ་མི་ཟ་ལ།
སྟོན་པ་ལ་བཀུར་སྟིར་བྱེད། བླ་མར་བྱེད། རི་མོར་བྱེད་ཅིང་། བསྙེན་བཀུར་བྱས། བླ་མར་བྱས། རི་མོར་བྱས། མཆོད་པར་བྱས་ནས་ཉེ་བར་བརྟེན་ཏེ་གནས་པ་དང་། སྟོན་པ་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་
དུ་ཆོས་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་རྣམས་དང་། བསླབ་པ་དང་། གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་དང་། བགོ་བཤའ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་དེ་བཞིན་ནོ། །གཡོ་མེད་པ་ནི། དྲང་
པོ་དང་དྲང་པོའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཞིང་། སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བདག་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་སྨྲ་བར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། ། ནད་ཉུང་བ་ནི། ནད་
མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིན་ཞིང་། ཕོ་བའི་དྲོད་སྙོམས་ཤིང་འཇུ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཧ་ཅང་མི་ཚ་བ་དང་། ཧ་ཅང་མི་གྲང་བ་དང་། གནོད་པ་མེད་ཅིང་དུས་ཚིགས་བདེ་བ་དང་ལྡན་པ། དེས་ན་དེའི་ཟོས་པ་དང་འཐུངས་པ་དང་འཆོས་པ་དང་མྱངས་པ་རྣམས་ལེགས་པར་བདེ་བར་འཇུ་བར་འགྱུར་རོ། །
11-66
བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་མཐུ་དང་ལྡན་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕ་རོལ་གནོན་པ་དང་། བརྣག་པ་དང་བརྩོན་པ་མ་བཏང་བར་གནས་ཤིང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་
སྤྱོད་པ་རྣམས་ལ་ལུས་ཀྱི་ཞལ་ཏ་བྱེད་པ་ལ་མཁས་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་སྒྲུབ་ཕོད་པའོ། །ཤེས་རབ་རྣོ་བ་ནི། ལྡོབ་སྐྱེན་པ་དང་། དྲན་པ་དང་བློ་དང་ལྡན་ཞིང་དབང་པོ་
རྟུལ་པོ་མ་ཡིན་ལ་དིག་པ་དང་ལྐུག་པ་མ་ཡིན་ཞིང་ལག་པས་བརྡ་བྱེད་པ་མ་ཡིན་ལ། ལེགས་པར་གསུངས་པ་དང་ཉེས་པར་སྤྱད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཀུན་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལྷན་
ཅིག་སྐྱེས་པའི་བློ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་བློ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །འདོད་པ་ཆུང་བ་ནི། འདོད་པ་ཆུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ཡང་བདག་འདོད་པ་
ཆུང་བའི་ཡོན་ཏན་འདི་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་གཞན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ་སྙམ་གཞན་གྱི་ཤེས་པ་ཀུན་ཏུ་མི་ཚོལ་བ་ཡིན་ནོ། །ཆོག་ཤེས་པ་ནི། ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་
སྟན་ངན་ངོན་ཙམ་གྱིས་དགའ་ཞིང་ཆོག་ཤེས་པ་དང་། དེ་ཆོས་གོས་ངན་པ་ལས་བཟང་པོ་མ་རྙེད་ན་ཡང་འདོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་གདུང་བར་མི་བྱེད་ལ། རྙེད་ན་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་ཞེན་པ་མེད་པས་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་པ་ཆོས་གོས་ལ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་སྟན་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་བྱའོ། །
11-67
གསོ་སླ་བ་ནི། བདག་གཅིག་པུ་གསོ་བར་བྱེད་ཀྱི་ཕ་རོལ་པོ་གང་དག་གི་དོན་དུ་དེས་རིམ་གྲོ་བྱ་མི་དགོས་པ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཁྱེའུ་འམ་མི་གཞན་གང་ཡང་རུང་བ་དག་གསོ་མི་
དགོས་པ་དང་། དེ་ལ་སྦྱིན་པ་པོ་དང་སྦྱིན་བདག་དག་གསོ་དཀའོ་སྙམ་དུ་མི་སེམས་པའོ། །དགང་སླ་བ་ནི་ཆུང་ངུས་ཀྱང་འཚོ་བར་འགྱུར་ལ། ངན་པས་ཀྱང་འཚོ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
什么是施舍增长？为了心的庄严、心的资具、瑜伽资粮和获得最胜义而行无过失布施，就是施舍增长。什么是沙门庄严？《声闻地》中说："具信不谄少病苦，精进智慧少欲望，知足易养易满足，调伏端庄知暖相，善士正法明智相，忍辱温和最胜美。"
具信是指多信、多审虑、多净信，欲求诸善法，对导师生净信而无疑虑，不怀疑，对导师恭敬、尊重、敬奉，恭敬、尊重、敬奉、供养后依止而住。如同对导师一样，对法和梵行同修们、学处、教诫和教导、分享、不放逸、禅定也是如此。
不谄是指正直，具正直本性，对导师和有智慧的梵行同修如实而说。少病是指无病本性，胃火平衡能消化，不太热也不太冷，无害且季节适宜，因此所食、所饮、所咀嚼、所品尝都能良好消化。
什么是精进？对诸善法有力量、有精进、能降伏他方、坚固而不舍精进而住，对梵行同修以身体服务善巧，无懈怠且能胜任。智慧锐利是指聪敏敏捷，具备记忆力和智力，根不迟钝，非哑非愚，不需手语沟通，能了知善说和恶行之法义，具备俱生智慧和修习所得智慧。
少欲是指虽具少欲等功德，但不想"愿他人知道我具有如此少欲功德"，不寻求他人知晓。知足是指对粗劣的衣服、饮食、卧具和座具喜悦而知足，若未得到比粗劣衣服更好的也不贪求不忧恼，若得到也如前无贪无执而受用，如同对衣服一样，对饮食、卧具和座具也是如此。
易养是指只需养活自己一人，不需要为他人服侍，也就是不需要养活男童或任何其他人，施主们也不会认为他难以供养。易满足是指以少量也能维生，以粗劣的也能维生。
;
;


 །སྦྱངས་
པའི་ཡོན་ཏན་ནི། བསོད་སྙོམས་ལ་ཕྱེ་བ་སོ་སོར་བགྲངས་ན་བཅུ་གསུམ་དེ་གཉིས་བསྡོམས་པས་བཅུ་གཉིས་ཏེ། རྙེད་པས་ཆོག་ཤེས་པའི་བསོད་སྙོམས་དང་། མཐར་གྱིས་སློང་བའི་བསོད་སྙོམས་པ་དང་། སྟན་གཅིག་
པ་དང་། ཟས་ཕྱིས་མི་ལེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་གསུམ་པ་དང་། ཕྱིང་པ་བ་དང་། ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་དང་། དགོན་པ་བ་དང་། ཤིང་དྲུང་པ་དང་། བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་དང་། ཙོག་
པུ་བ་དང་། གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །དང་པོ་ནི། འདྲིས་པའི་ཁྱིམ་ནས་ཅི་ཐོབ་པ་ང་ཅི་རྙེད་པ་ཙམ་ཟ་བར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་ཁང་ཁྱིམ་ནས་ཁང་ཁྱིམ་དུ་བླངས་ཤིང་བརྒྱུས་
ཏེ་བསོད་སྙོམས་ཅི་ཐོབ་པ་དང་ཅི་རྙེད་པ་ཟ་བར་བྱེད་ཀྱི། བདག་གི་འདི་ནས་བཟའ་བ་དང་བཅའ་བ་བཟང་པོ་ཅི་ཙམ་འདོད་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས་མགོ་འཕངས་གཏོད་དེ་ཁྱིམ་རྣམས་སུ་མི་འགྲོ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །
11-68
གསུམ་པ་སྟན་གཅིག་ལ་འདུག་ནས་ཅི་ཙམ་ཟ་བ་དེ་ཙམ་ཟ་བར་བྱེད་ཀྱི་སྟན་དེ་ལས་ལངས་ནས་ཟ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །བཞི་པ་ཟས་ཀྱི་ཕྱིར་འདུག་ནས་ཇི་སྲིད་དུ་ཇི་ཙམ་གྱིས་
བདག་འཚོ་བར་ཤེས་པའི་ཟས་ཐམས་ཅད་མ་ནོས་པ་དེ་སྲིད་དུ་ཟ་བར་མི་བྱེད་ཅིང་། གང་ལས་བདག་གི་ཟས་ཀྱི་བྱ་བ་དེ་ལས་ལྷག་པ་མེད་དོ་སྙམ་དུ་ཤེས་པར་འགྱུར་བ་དེའི་
འོག་ཏུ་ཐམས་ཅད་བླངས་ནས་ཟ་བར་རྩོམ་པའོ། །ལྔ་པ་ཆོས་གོས་གསུམ་པོ་སྣམ་སྦྱར་དང་། བླ་གོས་དང་མཐང་གོས་ཀྱིས་འཚོ་བར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་གོས་གསུམ་ལས་ལྷག་པའི་གོས་གཞན་མི་འཆང་བ་
ཡིན་ནོ། །དྲུག་པ་ནི་ཆོས་གོས་གསུམ་མམ་གོས་ལྷག་གང་ཅུང་ཟད་འཆང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་བལ་ལས་བྱས་པ་ཤ་སྟག་འཆང་གི་གཞན་མ་ཡིན་པའོ། །བདུན་པ། གཞན་དག་གིས་ལམ་པོ་ཆེ་
འམ་ལམ་སྲང་ངམ་གཞི་མདོ་འམ་ལམ་ཀའམ་ལམ་གོལ་བར་བོར་བ་དང་སྤངས་པ་དང་བཏིང་བའི་གོས་བཤང་བས་རེག་པའམ། གཅི་བས་རེག་པའམ། བཤང་གཅི་དང་རྣག་དང་ཁྲག་དང་མཆིལ་མས་རེག་པ་
གང་ཡིན་པ་དེ་ལས། མི་གཙང་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བོར་ལ། ཐ་གི་བ་བླངས་ཏེ་བཀྲུས་དྲུབས་ཏེ་ཁ་དོག་བསྒྱུར་ཞིང་འཆང་བའོ། །བརྒྱད་པ་ནི། གྲོང་དང་གྲོང་བརྡལ་ལས་དབེན་པའི་གནས་མལ་དགོན་པ་དང་ནགས་འདབ་དང་། 
11-69
བས་མཐའ་གང་ཡིན་པ་དག་ཏུ་གནས་པར་བྱེད་པའོ། །དགུ་པ་ཤིང་དྲུང་དུ་གནས་འཆའ་ཞིང་ཤིང་དྲུང་ལ་བརྟེན་པའོ། །བཅུ་པ། མ་བཀབ་པ་དང་མ་གཡོགས་པའི་ཕྱོགས་བླ་གབ་མེད་པར་གནས་འཆའ་
བར་བྱེད་པའོ། །བཅུ་གཅིག་པ། གང་དུ་སྐྱེ་བོའི་ཚོགས་ཤིའོ་ཅོག་འདོར་བའི་དུར་ཁྲོད་དུ་གནས་འཆའ་བར་བྱེད་པའོ། །བཅུ་གཉིས་པ། ཁྲི་འམ་ཁྲིའུ་འམ་རྩྭ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་ཙོག་པུར་འདུག་སྟེ་དུས་
ཡོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཁྲིའམ་ཁྲིའུ་འམ་རྩིག་པ་འམ་ཤིང་དྲུང་ངམ་རྩྭ་བཏིང་བ་ལ་རྒྱབ་བམ་གློས་མི་བརྟེན་པའོ། །བཅུ་གསུམ་པ། གང་དུ་རྩྭ་གཏིང་བ་འམ་ལོ་མ་བཏིང་བའི་སྟེང་དུ་མལ་འཆའ་
བར་བྱེད་ཅིང་། རྩྭ་བཏིང་བ་འམ་ལོ་མ་བཏིང་བ་དེ་ཡང་ལན་གཅིག་ཇི་ལྟར་བཏིང་བ་དེ་ཁོ་ནའི་སྟེང་དུ་མལ་འཆའ་བར་བྱེད་ཀྱི། ཡང་དང་ཡང་དུ་མི་བརྗེ་མི་འཆོས་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
头陀功德是指分别计数乞食等有十三项，合并后为十二项：以得满足的乞食、次第乞食、一座食、不后食、三衣、毛毡衣、粪扫衣、阿兰若住、树下住、露地住、冢间住、常坐不卧及随所得卧具。
第一，从熟识的人家中获得什么就吃什么，只吃所得到的。第二，在各家中从一户到一户逐一乞讨，吃所得到的乞食，而不是想着"在此处我将获得多少美味饮食"而昂首挺胸地前往各家。
第三，坐在一座位上吃饭，吃多少就是多少，不从此座位起身而食。第四，为了食物而坐下后，在知道以多少食物能维持自身生命之前，不食用所有未获得的食物；当知道"我的饮食所需不会超过这些"后，取用全部并开始进食。
第五，以三法衣即大衣、上衣和下裙生活，不持有三衣以外的其他衣服。第六，若持三法衣或任何多余衣服，则所持的这些衣物全部是由羊毛制成，而非其他材质。第七，取用他人在大路、巷道、路口、交叉路或岔路上丢弃、舍弃或铺设的衣物，这些衣物曾被粪便、尿液、粪尿、脓血或痰所染，取其可用部分，洗净缝制后染色而穿着。
第八，住于远离村镇的住处，如寂静处、林边和边地。第九，于树下安住，依靠树下。第十，于无遮无盖之处，无覆盖处安住。第十一，于人们抛弃尸体的墓地安住。第十二，于床、凳或草垫上蹲坐至日暮，不以背或身侧靠在床、凳、墙壁、树干或草垫上。第十三，于铺有草或铺有树叶之处设卧具，且此铺设的草或叶，一次铺设后便只在其上设卧具，不再更换或调整。


 །ཅིའི་ཕྱིར་
དེ་དག་ལ་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། དཔེར་ན་བལ་ལམ་ཤིང་བལ་ནི་གང་གི་ཚེ་མ་བསལ་མ་བཤིག་མ་རྨེལ་བ་དེའི་ཚེ་ན་འཛིངས་ཤིང་མི་འཛོམ་མི་ཡང་ལ། འདི་ལྟ་
སྟེ་སྐུད་པར་བཀལ་བའམ་གདལ་བར་བྱ་བའི་ལས་སུ་མི་རུང་ངོ་། །དེ་བཞིན་དུ་འདི་ན་ལ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཆགས་པས་བསོད་སྙོམས་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། ཆོས་གོས་ལ་ཆགས་པས་ཆོས་གོས་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དང་། 
11-70
གནས་མལ་ལ་ཆགས་པས་གནས་མལ་ལ་སེམས་ཞེན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་ཞེན་པ་དེ། སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་དག་གིས་འདི་ལྟ་སྟེ་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ལ་གནས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་
བར་བྱེད། དྲང་པོར་བྱེད། མཉེན་པར་བྱེད། ལས་སུ་རུང་བར་བྱེད། གནས་པར་བྱེད། བཏུབ་པར་བྱེད། རུང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྦྱངས་པའི་ཡོན་ཏན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་བསོད་སྙོམས་ལ་ཆགས་པ་ནི་
བར་ཆད་རྣམ་པ་གཉིས་ཡིན་ཏེ། ཟས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཟས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་བསོད་སྙོམས་པའོ། །ཟས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་
སྤང་བའི་ཕྱིར་སྟན་གཅིག་པ་དང་ཕྱིས་མི་ལེན་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་ལ་ཆགས་པ་ནི་བར་ཆད་རྣམ་པ་གསུམ་ཡིན་ཏེ། ཆོས་གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་དང་། འཇམ་ཞིང་རེག་ན་བདེ་བ་
ལ་ཆགས་པ་དང་། བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་ཆོས་གོས་མང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཆོས་གོས་གསུམ་པ་ཡིན་ནོ། །ཆོས་གོས་འཇམ་ཞིང་རེག་ན་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་
ཕྱིར་འཕྱིང་བ་པ་ཡིན་ནོ། ། ཆོས་གོས་བཟང་པོ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་པའི་ཕྱིར་ཕྱག་དར་ཁྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །གནས་མལ་ལ་ཆགས་པ་ནི་བར་ཆད་རྣམ་པ་བཞི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་དང་། 
11-71
གནས་ལ་ཆགས་པ་དང་། གློས་འབེབས་པའི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་ལ་ཆགས་པ་དང་། སྟན་དང་གདིང་བ་དང་དགབ་པ་ལ་ཆགས་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་འཛི་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་དགོན་
པ་ཡིན་ནོ། གནས་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཤིང་དྲུང་པ་དང་བླ་གབ་མེད་པ་དང་། དུར་ཁྲོད་པ་ཡིན། དུར་ཁྲོད་པ་ནི་འཁྲིག་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཡང་ཡིན་ནོ། །གློས་འབེབས་
པའི་བདེ་བ་དང་ཉལ་བའི་བདེ་བ་སྤང་བའི་ཕྱིར་ཙོག་པུ་པ་ཡིན་ནོ། །སྟན་དང་གདིང་བ་དགབ་པ་ལ་ཆགས་པ་སྤང་བའི་ཕྱིར་གཞི་ཇི་བཞིན་པའོ། །མཛེས་པ་ནི། མཛེས་པར་འགྲོ་བ་དང་
ལྡོག་པ་དང་ཅུང་ཟད་ལྟ་བ་དང་། རྣམ་པར་ལྟ་བ་དང་། བསྐུམ་པ་དང་། བརྐྱང་བ་དང་། སྣམ་སྦྱར་དང་། ཆོས་གོས་དང་ལྷུང་བཟེད་འཆང་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནོ། །དྲོད་རིག་པ་ནི། འདི་ན་
བྲམ་ཟེ་དང་ཁྱིམ་བདག་དད་པ་རྣམས་ཀྱིས། འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་གོས་དང་བསོད་སྙོམས་དང་མལ་ཆ་དང་སྟན་དང་། ནད་ཀྱི་གསོས་སྨན་དང་། ཡོ་བྱད་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ལེགས་པར་མགྲོན་དུ་གཉེར་བ་ན་
དེ་ལ་བླང་བའི་ཚོད་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །སྐྱེས་བུ་དམ་པའི་ཆོས་དང་ལྡན་པ་ནི་རིགས་མཐོན་པོ་ལས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ། ཕྱུག་པོའི་ཁྱིམ་ནས་རབ་ཏུ་བྱུང་བའམ། གཟུགས་བཟང་བའམ། ལྟ་ན་སྡུག་པའམ། 
11-72
མཛེས་པའམ། མང་དུ་ཐོས་པའམ། དམ་ཚིག་གི་བྱ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ནམ། ཡེ་ཤེས་ཙམ་མམ། བདེ་བ་ལ་རེག་པར་གནས་པ་ཙམ་གང་ཡང་རུང་བ་ཞིག་ཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ན་ཡང་།
དེས་བདག་ལ་བསྟོད་པར་མི་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལ་སྨད་པར་མི་བྱེད་ལ་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་ཁོ་ན་བདེན་པར་རིག་ནས་ཆོས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཆོས་ལ་
ཞུགས་པ་ཡིན་ནོ། །མཁས་པའི་རྟགས་ནི། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་བྱིས་པ་ཡིན་ལ། ལས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། བྱིས་པ་ནི་ཉེས་པར་བསམ་པ་སེམས་
པ་དང་། ཉེས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ཉེས་པར་བྱས་པའི་ལས་བྱེད་པ་ཡིན་གྱི། མཁས་པ་ནི་ལེགས་པར་བསམ་པ་སེམས་པ་དང་། ལེགས་པར་སྨྲ་བ་བརྗོད་པ་དང་། ལེགས་པར་བྱ་བའི་ལས་
བྱེད་པ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
为什么这些称为头陀功德？譬如羊毛或木棉，当其未梳理、未分解、未拆散时，是缠结不整齐且不轻软的，也就是不适合用来纺线或铺展的工作。同样，此处有人因贪执乞食而对乞食心生执著和全然执著，因贪执法衣而对法衣心生执著和全然执著，因贪执卧具而对卧具心生执著和全然执著，而这些头陀功德能为了住于梵行而净化其心、使之正直、柔软、堪能、安住、适宜、相应，因此称为头陀功德。
其中贪执乞食有两种障碍：贪著美食和贪著多食。因此，为断除贪著美食而行乞食，为断除贪著多食而一座食和不后食。贪执法衣有三种障碍：贪著多衣、贪著柔软触感舒适的衣物和贪著优质衣物。为断除贪著多衣而三衣，为断除贪著柔软触感舒适的衣物而毛毡衣，为断除贪著优质衣物而粪扫衣。
贪执卧具有四种障碍：贪著喧闹、贪著住处、贪著侧卧之乐和睡眠之乐，以及贪著坐具、卧具和覆盖物。为断除贪著喧闹而阿兰若住，为断除贪著住处而树下住、露地住和冢间住，冢间住也是为了断除贪著淫欲。为断除侧卧之乐和睡眠之乐而常坐不卧，为断除贪著坐具、卧具和覆盖物而随所得卧具。
端庄是指行走、返回、稍微看、全面看、屈伸、披僧伽梨衣、着法衣和持钵皆端庄。知暖相是指当婆罗门和居士以衣服、饮食、卧具、坐具、医药和一切资具恭敬供养时，知道取用的适量。
具备善士正法是指即使出身高贵种姓，或从富贵家庭出家，或容貌端正，或好看、美丽、多闻，或具戒行，或仅有智慧，或仅住于安乐，无论获得什么，他都不因此自赞贬他，只是如实了知应修习符合正法的法，并实践符合正法的法。
明智相是指以业的特征判别愚者与智者，怎样判别呢？愚者思考恶念，说恶语，行恶业；智者则思考善念，说善语，行善业。


 །བཟོད་པ་ཆེ་བ་ནི། གཤེ་ཡང་ཕྱིར་མི་གཤེ་བ་དང་། ཁྲོས་ཀྱང་ཕྱིར་མི་ཁྲོ་བ་དང་། བརྡེག་ཀྱང་ཕྱིར་མི་བརྡེག་པ་དང་། འཚང་དྲུས་ཀྱང་ཕྱིར་འཚང་མི་འདྲུ་ཞིང་། ཚེ་དང་
ལྡན་པ་དེ་གྲང་བ་དང་། ཚ་བ་དང་། བཀྲེས་པ་དང་། སྐོམ་པ་དང་། ཤ་སྦྲང་དང་། སྦྲང་བུ་མཆུ་རིང་དང་། རླུང་དང་ཉི་མ་དང་སྡིག་སྦྲུལ་གྱི་རེག་པ་རྣམས་དང་། གཞན་ལས་ངན་དུ་བརྗོད་པ་རྣམས་དང་། 
11-73
ངན་པ་འོངས་པའི་ཚིག་གི་ལམ་དག་བཟོད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་མི་བཟད་པ་རྩུབ་པ་ཚ་བ་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་སྲོག་འཕྲོག་པར་བྱེད་པ་དག་ཀྱང་བཟོད་ཅིང་དང་དུ་
ལེན་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ནོ། །དེས་པ་ཆེ་བ་ནི། འདི་ལྟ་སྟེ་སྟོན་པ་དང་ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་པ་རྣམས་ལ་བྱམས་པའི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱམས་པའི་ངག་གི་
ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། བྱམས་པའི་ཡིད་ཀྱི་ལས་དང་ལྡན་པ་དང་། ཆོས་དང་ལྡན་ཞིང་ཆོས་ཀྱི་ཐོབ་པའི་རྙེད་པ་ལྷུང་བཟེད་དུ་བླུགས་ཤིང་ལྷུང་བཟེད་དུ་ཆུད་ཟིན་པ་རྣམས་ཀྱང་ཐུན་མོང་དུ་
ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་ཟས་མི་བསྲི་བ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་དང་། ལྟ་བ་མཐུན་པར་ཞུགས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་དག་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ། སྡུག་པར་བྱེད་པ། བླ་
མར་བྱེད་པ། རྩོད་པ་མེད་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དྲུག་པོ་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་འགྲོགས་ན་བདེ་ཞིང་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམ་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་ལ། ཚངས་པ་མཚུངས་པར་སྤྱོད་པ་མཁས་
པ་རྣམས་ཀྱང་དེ་དང་ལྷན་ཅིག་གནས་པར་དགའ་བ་ཡིན་ནོ། །གྱ་ནོམ་པ་ནི། ཁྲོ་གཉེར་མེད་པ་དང་། རང་བཞིན་གྱིས་མདོག་གསལ་བ་དང་། འཛུམ་པ་སྔར་གཏོང་བ་དང་། སྲོང་པོར་སྨྲ་བ་དང་། 
11-74
དགའ་བར་སྨྲ་བ་དང་། སྡུག་པའི་ངང་ཚུལ་ཅན་དང་། རྒྱུད་རབ་ཏུ་དང་བའོ། །དད་པ་ནས་གྱ་ནོམ་པའི་བར་གྱི་ཆོས་དེ་དག་དང་ལྡན་པས་ཆོས་འདོད་པ་དང་། རྙེད་པ་དང་བཀུར་སྟི་དང་།
སྙན་པའི་སྒྲའི་ཚོགས་མི་འདོད་པ་ཡིན་ཞིང་། སྒྲོ་འདོགས་པ་དང་སྐུར་པ་འདེབས་པའི་ལོག་པའི་ལྟ་བ་དང་མི་ལྡན་ཏེ། དེ་མེད་པའི་ཆོས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཡོད་པའི་ཆོས་ལ་
སྐུར་པ་འདེབས་པར་མི་བྱེད་པས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
大忍辱是指被辱骂也不反骂，被瞋恨也不反瞋，被殴打也不反击，被诽谤也不反诽谤，具寿者能忍受寒、热、饥、渴、蚊虫、长嘴虫、风日与毒蛇的触碰，以及他人的恶言恶语和恶劣言辞，甚至能忍受身体上难忍、粗猛、炙热、不悦意且夺命的痛苦，具有忍受接纳的本性。
大温和是指对导师和有智慧的梵行同修具足慈爱身业、慈爱语业和慈爱意业，对依法而得、已入钵中的饮食与他人共同受用而不吝啬，安住于戒律相同、见解相同，具备能令人真正欢喜、可爱、尊敬、无诤的六法，与他相处愉快且无争执的本性，有智慧的梵行同修们也乐于与他共住。
最胜美是指无皱眉、自然容光焕发、先露微笑、诚实语、愉悦语、具可爱性情和心极清净。
具备从信至最胜美这些功德的人希求正法，不希求利养、恭敬和美名，不具有增益和减损的邪见，不对不存在的法增益，也不对存在的法减损。
;


 །དེ་འཇིག་རྟེན་པ་ལ་གྲགས་པའི་བཟོ་དང་སྙན་ངག་ཏུ་བྱས་པའི་ཡིག་འབྲུ་སྣ་ཚོགས་དང་ཚིག་སྣ་ཚོགས་དང་ཡི་གེ་སྣ་ཚོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དོན་
མེད་པ་ཡིན་པར་རིག་ནས་ཐག་རིང་དུ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། དེས་སྤྱོད་པ་མི་བྱེད། དེས་དགའ་བར་མི་བྱེད། ལྷུང་བཟེད་དང་ཆོས་གོས་ལྷག་པ་མི་འཆང་བ་དང་། ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་
ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་འགྲོགས་པའི་འདུ་འཛི་ཉོན་མོངས་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བ་ཡོངས་སུ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་དང་། འཕགས་པ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་འགྲོགས་པའི་ཚོགས་པ་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་འགྱུར་
བར་བྱེད་པ་དང་། གང་གི་གཞི་ལས་འཁྲུག་ལོང་དང་། གནོད་སེམས་སྐྱེ་ཞིང་དེ་དག་རྣམ་པར་གྱུར་ཅིང་གཞན་དུ་གྱུར་པ་ལས་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་བ་མཛའ་སྡེ་དག་མི་ཕྱེད་པ་དང་། 
11-75
ཉོན་མོངས་པ་དང་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེས་སོ་ཅོག་ལ་ཡང་གཞི་འདིས་བདག་ལ་ཚེ་འདི་དང་ཚེ་ཕྱི་མར་སྡུག་བསྔལ་སྐྱེ་བར་གྱུར་ན་མི་རུང་ངོ་ཞེས་དང་དུ་མི་ལེན་ཞིང་། སྤོང་
བར་བྱེད། སེལ་བར་བྱེད། བྱང་བར་བྱེད་པ་དང་། དད་པས་བྱིན་པ་ཆུད་མི་སོན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་མ་ཉམས་པ་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མ་ཞིག་པས་དད་པས་བྱིན་པ་ཡོངས་སུ་ལོངས་སྤྱོད་པར་བྱེད་
པ་དང་། དད་པས་སྦྱིན་པ་སྤོང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བསླབ་པ་འབུལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། བདག་ཉིད་ཀྱི་ཉེས་པའི་སྐབས་དང་འཁྲུལ་པ་ཚོལ་ཞིང་དགེ་བ་མི་སྤྱོམས་ལ་སྡིག་པ་འཆགས་པར་
བྱེད་པ་དང་། གཞན་དག་གི་ཉེས་པའི་སྐབས་དང་འཁྲུལ་པ་ལ་ལྷུག་པར་འཇོག་པ་དང་། བསམས་བཞིན་དུ་སྲོག་གི་ཕྱིར་ཡང་ལྟུང་བ་མི་འབྱིན་ཞིང་བྱུང་ན་ཡང་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཆོས་
བཞིན་དུ་ཕྱིར་བྱེད་པ་དང་། འཕྲལ་གྱི་བྱ་བ་དག་ལ་ཡང་མཁས་ཤིང་ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱིས་བྱེད་ཅིང་གཞན་ལས་ལུས་ཀྱི་བསྙེན་བཀུར་མི་ཚོལ་བ་དང་། སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་
རྒྱས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱི་མཐུ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དང་། ཟབ་མོ་བསྟན་པ་དག་ལ། འདི་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་པ་ཡིན་གྱི་བདག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་རིག་ནས་དེ་ལ་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་སྤང་བར་མི་བྱེད་པ་དང་། 
11-76
རང་གི་ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་ལ་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་ཅལ་ཅོལ་དུ་འཛིན་པ་དང་། སྤང་དཀའ་བར་མི་སྨྲ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་ཞིང་དེ་ལྟར་སྤྱོད། དེ་
ལྟར་བསླབ་པ་ན་དགེ་སྦྱོང་གི་རྒྱན་གྱིས་མཛེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་ཐོས་དང་བསམ་ལྡན་པས་ཞེས་པ་སྟེ། ཞི་གནས་ཀྱི་ཚོགས་བསག་ཅིང་སྲུང་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།། །།
༈ ཐོས་བསམ་གྱི་སྙིང་པོ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་ཚུལ་ལ། བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ།
གཉིས་པ། ཐོས་བསམ་གྱི་སྙིང་
པོ་བསམ་གཏན་ལ་སྦྱོར་བའི་ཚུལ། བསམ་གཏན་ལ་འཇུག་པའི་ཚུལ། རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་དངོས་བཤད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ་ནི། ཀློག་པས་སྡེ་སྣོད་འཛིན་པའི་གྲངས་སུ་ཆུད་པའམ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་
གིས། ཚེ་ནི་ཡུན་ཐུང་ཤེས་བྱའི་རྣམ་པ་མང་། །ཚེ་ཡི་ཚད་ཀྱང་ཇི་ཙམ་མི་ཤེས་པས། །ངང་པས་ཆུ་ལས་འོ་མ་ལེན་པ་ལྟར། །རང་གི་འདོད་པ་དང་དུ་བླང་བར་གྱིས། །ཞེས་པས། ཡང་
ན་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པའི་གདམས་ངག་ལ་ཐོས་བསམ་བྱས་ཏེ་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །འདིར་ཁ་ཅིག་གདམས་ངག་ཙམ་གྱིས་ཆོག་ན་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་རྣམས་དོན་མེད་པས་དེ་དག་བསྟན་ནས་ཅི་བྱ་ཞེས་ཟེར་
ལ། དེ་ནི་འདྲ་སྟེ་བསྟན་བཅོས་ཆེན་པོ་ལ་སྦྱང་ངེས་པར་དགོས་ན་པཎ་གྲུབ་རྣམས་ཀྱིས་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པའི་གདམས་ངག་ཉུང་ངུ་གསུངས་པ་དོན་མེད་པས་དེ་དག་བསྟན་ནས་ཅི་བྱའོ། །འོ་ན་རང་ལུགས་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། 
11-77
གདུལ་བྱ་སྤྲོས་ན་མགུ་ལ། སྤྲོས་ཏེ་བཤད་པ་བཟོད་པ་ནི། ལུང་རྒྱས་པ་ལ་ཐོས་བསམ་བྱེད་ཅིང་དེའི་དབང་དུ་མཛད་དོ། །ཐོས་པས་དོན་མ་ཡིན་པ་སྤོང་སོགས་ཐོས་པ་བསྔགས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
他了知那些世间所知的工艺、各种诗歌、各种文字、各种词句和各种语言都是无意义的，因此远离这些，不实践这些，不以这些为乐，不持有多余的钵和法衣，远离与在家人和出家人相处时会增长烦恼的喧闹，而亲近与圣者共处能净化智慧的集会，不会因争吵和恶意的基础而生起这些，也不会因这些变化转变而生起忧伤、悲叹、痛苦、不悦和争论，不会使朋友分离。
对于所有已生的烦恼和随烦恼，他想"如果因此基础使我今生来世生起痛苦是不适宜的"，于是不接受而予以舍弃、驱除、净化。他不浪费信施，以不毁戒律、不破誓言受用信施，不舍弃信施，不舍学处，寻找自己过失和错误的机会，不炫耀善行而忏悔罪过，对他人的过失和错误则宽容以待，即使为了生命也不故意犯戒，若有犯戒则迅速依法忏悔。
对日常事务精通且无懈怠，自己行动而不寻求他人身体上的服侍，了知佛陀和佛陀声闻不可思议的威力以及甚深教法，认识到"这是如来所知所见，而非我所知"，从而对此生信而不舍弃，不住于执着自己见解为最胜，不轻率执取，不说难以舍弃。
具备这些功德并如此行持、如此学习时，便以沙门庄严而美丽。这就是"具足闻思"，也称为"积集并守护止的资粮"。
闻思精华应用于禅定的方法：禅定的入门方法
第二，闻思精华应用于禅定的方法分为禅定的入门方法和实修瑜伽的解说两部分。第一部分，通过学习成为持三藏者，或如至尊师一佛所说："生命短暂学处广，寿命长短亦未知，如鹅从水中取奶，随自意愿当取受。"或者依闻思修习瑜伽禅修教授。
此处有人说："如果仅仅依靠教授就足够，那么大论著就没有意义，为何还要教授它们？"这种说法类似于："如果必须精通大论著，那么诸位学者成就者所说的简短瑜伽禅修教授就没有意义，为何要教授它们？"那么自宗如何看待呢？对于喜欢广说且能容忍广说的所化弟子，应当依广大经典进行闻思，为他们而作。赞扬闻法能舍弃非义等闻法功德。
;
;
;


 །ཡང་དག་
འཇོག་ལ་མོས་ཤིང་། ཉུང་ངུ་ལས་མི་བཟོད་པ་དེ་དག་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས། ཐོས་པ་མང་པོ་ཐོས་པ་མིན། །ཚིག་གཅིག་ཐོས་པ་ཐོས་པའི་མཆོག །ལ་སོགས་པ་དང་། ཕལ་ཆེན་ལས། ཇི་ལྟར་
དམུས་ལོང་རི་མོ་མཁན། །ཚོང་འདུས་དབུས་སུ་ཕྱིན་བྱས་ནས། །སྐྱེ་བོ་མང་པོ་དགའ་བྱས་ཀྱང་། །རང་གིས་སྐད་ཅིག་མཐོང་བ་མེད། །མ་བསྒོམས་ཆོས་ཀྱང་དེ་དང་འདྲ། །ཞེས་སོགས། ཐོས་པ་སྨད་དེ་སྒོམ་
པ་བསྔགས་སོ། །དེ་ཡང་སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པ་ཤེས་བྱས་ནས། །ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བྱ་དེ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མེད་
ལ་མངོན་དགས་འགྲུབ། །ཅེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། མདོར་བསྡུས་ན་ཤེར་ཕྱིན་རྒྱས་བསྡུས་སུ་འཇོག་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་ཕྱོགས་གཅིག་ངོ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་ཁྱད་དུ་གསོད་པ་ནི་ཆོས་སྤོང་བའི་ལས་གསོག་པའི་
རྒྱུ་ཡིན་པས་སྤང་བར་བྱའོ། །དེས་ན་གང་ཟག་གཉིས་ཀས་བླ་མ་ལས་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པའི་གདམས་ངག་མནོས་ནས། ཐོས་པའི་དོན་དེ་ཉིད་རི་ཁྲོད་དམ་དགོན་པ་དབེན་པར་ཕྱིན་ཏེ་སྒོམ་དགོས། མ་སྒོམ་ན་ཐོས་པ་དེ་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མི་འགྲོ། 
11-78
ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོར་མ་སོང་ན་ཆོས་ལམ་དུ་མ་སོང་བ་ཡིན། དེས་ན་ཆོས་ལམ་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་ལ་རག་ལས་པས། དེའི་ཚུལ་ནི་གནས་དབེན་པར་སྤྱོད་ལམ་འཆག་
པ་དང་འདུག་པ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་ཅིང་། མཚན་མོའི་ཐུན་དང་པོ་ལ་དེ་ཉིད་དང་། ཐུན་བར་པ་ལ་གློ་གཡས་པ་ཕབ་སྟེ་ཉལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཐུན་ཐ་མ་ལ་མྱུར་བ་མྱུར་
བ་ལངས་ཏེ་འཆག་པ་དང་ཉལ་བ་དག་གིས་འདའ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་འདུག་པ་ནི་གནས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་བའི་ཁྲི་འམ་རྩྭ་བཏིང་བའི་སྟེང་
དུ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ནས་དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་སྟེ་འདུག་པར་བྱེད་པའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རྒྱུ་རྣམ་པ་ལྔ་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མཐོང་བ་སྟེ། ལུས་ལེགས་པར་
སྒྲིམས་ན་སྤྱོད་ལམ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་འདུག་པས་དུས་ཡུན་
རིང་པོ་འདའ་བར་བྱེད་ནུས་ཤིང་སྤྱོད་ལམ་དེས་ལུས་ཤིན་ཏུ་དལ་བར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྤྱོད་ལམ་དེ་ནི་གཞན་མུ་སྟེགས་དང་ཕས་ཀྱི་རྒོལ་བ་དག་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་དང་གཞན་དག་གིས་སྤྱོད་ལམ་དེས་འདུག་པར་མཐོང་ན་ཤིན་ཏུ་དད་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་དང་། 
11-79
སྤྱོད་ལམ་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་རྣམས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྗེས་སུ་གནང་ཞིང་བརྟེན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ལུས་དྲང་པོ་ནི། ལུས་གསལ་བར་སྲང་སྟེ་བཞག་པ་དང་། སེམས་ལ་གཡོ་
མེད་ཅིང་ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པར་དྲང་པོར་བཞག་པའོ། །དེ་ལ་ལུས་དྲང་པོས་ཟིན་པས་ནི་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱི་སེམས་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །སེམས་ལ་གཡོ་མེད་ཅིང་
ཚུལ་འཆོས་པ་མེད་པས་ནི་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཡང་དག་པར་བླངས་ཏེ་གནས་པར་མི་བྱེད་དོ། །དྲན་པ་ཕྱོགས་པར་བཞག་པ་ནི། ཚུལ་བཞིན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་
པའི་དྲན་པ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ལས་ཕྱིར་ཕྱོགས་ཤིང་མི་མཐུན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དྲན་པ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་ལ་དམིགས་པ་དང་། གཟུགས་བརྙན་གྱི་
མཚན་མ་ལ་དམིགས་པའི་དྲན་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱོགས་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དྲན་པ་ཕྱོགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཀ་དབེན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།
ལུས་དབེན་པ་ནི་ཁྱིམ་ན་གནས་པ་དང་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
而对于信奉正定且无法忍受广说的人，为其所作，如"听闻多法非为闻，听闻一句是最胜闻闻"等，以及《华严经》中说："如同盲眼画师，来到市场中央，虽令众人欢喜，自己刹那不见。未修之法亦如是。"等，贬低闻法而赞美修持。
如《入行论》中说："具足止的胜观，能摧毁诸烦恼，知此先求止，彼复由无贪欢喜成就。"简言之，如同般若经有广略之分一样。因此，只认识一方面就轻视其他方面，这是积集诽谤法业的因，应当舍弃。
所以，两种根器的人都应从上师处领受修习瑜伽的教授，然后前往山间或寂静处修习所闻之义。若不修习，则所闻之法不能成为烦恼的对治，若不成为烦恼的对治，则法没有成为道路。因此，法成为道路唯一依靠修习，其方法是在寂静处以行走和安坐等威仪度过白日，夜间第一时分也是如此，中间时分侧右而卧，最后时分迅速起身，以行走和躺卧度过。
其中，安坐是指在殊胜住处，于佛陀允许的座位或铺设的草席上结跏趺坐，端直身体，安住正念而坐。为什么这样做呢？因为观见五种原因：身体端正能生起极为调柔，符合迅速生起轻安；此外，这种坐姿能够长时间保持，不会使身体过于松懈；这种威仪与外道及反对者不共，他人见此坐姿会生起极大信心；这种威仪为诸佛及佛弟子所允许和依止。
身体端直是指身体清晰地挺直而住，心不动摇且无伪装地端直而住。身体端直能防止昏沉睡眠心持续，心无动摇且无伪装则能防止外在散乱持续。
安住正念是指与如理作意相应的正念，因为它背离一切黑暗方面且与之相违，所以称为"安住正念"。此外，缘取禅定相和影像相的正念，因为朝向一切等持地的所缘，故也称为"安住正念"。
具足殊胜寂静是指：身体寂静是不与在家人和出家人共住。
;


 །སེམས་དབེན་པ་ནི། ཉོན་མོངས་པ་ཅན་དང་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྤངས་ཏེ། 
11-80
མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའམ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དགེ་བ་དོན་དང་ལྡན་པ་སྒོམ་པར་བྱེད་པའོ།། །།
༈ རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་དངོས་བཤད་པ་ལ། ཞི་གནས་སྒོམ་པ།
གཉིས་པ་རྣལ་འབྱོར་སྒོམ་པ་དངོས་བཤད་པ་
ལ། ཞི་གནས་སྒོམ་པ། ལྷག་མཐོང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་སྒོམ་པའོ། །དང་པོ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ལ་ཟེར་ན། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། ཆ་
མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། རྒྱུན་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་མེད་པ་དང་། དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུན་གང་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་དང་ཡང་དུ་རྗེས་
སུ་དྲན་པར་བྱེད་པ་ནི། ཆོས་གང་དག་བཟུང་ཞིང་ཉན་པ་དང་། བླ་མ་དག་ལས་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པ་ཐོབ་པ་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་
མཚན་མ་མངོན་དུ་བྱས་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་རྒྱུན་དང་ལྡན་པའི་དྲན་པའི་རྗེས་སུ་འཇུག་ཅིང་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཆ་དང་མཐུན་པ་ལ་དམིགས་པ་ནི། མཉམ་པར་བཞག་པའི་དམིགས་པ་རྣམ་
པ་དུ་མ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། གང་གི་དམིགས་པ་དེ་ལ་སེམས་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ནི་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་ཤེས་བྱའི་དངོས་པོའི་གཟུགས་བརྙན་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །
11-81
རྒྱུན་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་དེས་དྲན་པ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་མེད་པའི་རྣམ་པ་དང་བར་དུ་འཆད་པ་མེད་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པ་དང་། རྟག་ཏུ་གུས་པར་འཇུག་པའོ། །ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་
མེད་པ་དང་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ནི་དམིགས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཉོན་མོངས་མེད་ཅིང་རེག་པར་གནས་པའི་དྲན་པས་ལམ་དུ་ཞུགས་པའོ། །སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་།
ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད་པའི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དཔྱོད་པ་རྣམ་པ་བཞི་པོ་གང་ཡིན་
པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལ་དགེ་སློང་སེམས་ནང་ཁོ་ནར་འཇོག་པ་དང་། ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། བསྡུས་
ཏེ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་། དུལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། ཉེ་བར་ཞི་བར་བྱེད་པ་དང་། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་
བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་སྟོབས་རྣམ་པ་དྲུག་གིས་ནི་སེམས་གནས་པ་རྣམ་པ་དགུ་པོ་དག་འགྲུབ་སྟེ། ཐོས་པའི་སྟོབས་དང་བསམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི། དང་པོ་ཁོ་ནར་སེམས་དམིགས་པ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་ཅིང་དེ་ཉིད་ལ་གཏོང་བའི་ཚུལ་གྱི་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །
11-82
དེ་ལྟར་སེམས་གཏད་པ་ལ། དྲན་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཡང་དག་པར་སྡུད་ཅིང་རྣམ་པར་གཡེང་བར་མི་བྱེད་པས་བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པ་དང་། ཉེ་བར་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཤེས་བཞིན་གྱི་སྟོབས་ཀྱིས་
ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་། ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའི་མཚན་མ་དག་ལ་འཕྲོ་བར་མི་བྱེད་པས་དུལ་བ་དང་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་དེ་གཉིས་ཀ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བ་
དང་དུ་མི་ལེན་ཞིང་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་འདྲིས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་དང་ཡང་དག་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ལ་ནི་སྒྲིམས་
ཏེ་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་ལ། བསྡུས་ཏེ་འཇོག་པ། ཉེར་འཇོག །འདུལ་བྱེད། ཞི་བྱེད། ཉེ་བར་ཞི་བྱེད་ལ་བར་དུ་ཆད་ཅིང་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད། རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པ་
ལ་ནི། བར་དུ་ཆད་པ་མེད་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད། ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་བྱེད་པ་ལ་ནི། ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འཇུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡོད་དེ་དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་
པ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
心寂静是指舍弃有烦恼和无记的作意，修习等持地或由禅定资粮的修习所生的善、有义之作意。
瑜伽修习的实际解释：修习止
第二，瑜伽修习的实际解释分为修习止、修习观和止观双运的修习。第一，什么是禅定？是指与反复忆念相应、缘取类似所缘、相续无罪且具喜悦的心相续，这称为禅定。反复忆念是指依据所持闻法及从上师处所获得的教授和教诫，现前等持地之相，以相续正念趣入并专注于所缘。缘取类似所缘是指多种等持所缘，当心趣入该所缘时称为等持。因为它是所知事物的影像，故称为"类似"。
什么是相续？是指由该所缘而生起的不散乱、不间断、相续和恒常恭敬趣入的正念形态。无罪且具喜悦是指对该所缘明显欢喜、无烦恼且安住于触证的正念入道。
这种心一境性也有两方面：止的方面和观的方面。其中九种心住是止的方面，四种慧观察是观的方面。什么是九种心住？此中比丘安住心、正安住心、摄住心、近住心、调伏心、寂静心、最极寂静心、专注一趣心和等持心。
九种心住由六力成就：通过闻力和思力，最初将心安置于所缘并真正安住其上而不舍离；心已专注后，通过念力摄住心并使之不散乱而成就摄住和近住；然后以正知力使心不随分别念和随烦恼相而流散，成就调伏和寂静；以精进力不接受两种散乱的生起，成就一趣；以纯熟力成就等持。
其中，安住和正安住具有勤勉入作意，摄住、近住、调伏、寂静、最极寂静具有间断入作意，专注一趣具有无间断入作意，等持具有任运成就入作意，如是具备四种作意。
;
;


། །།
༈ ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ།
གཉིས་པ་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ནི། དགེ་སློང་ནང་གི་སེམས་ཀྱི་ཞི་གནས་ལ་བརྟེན་ནས་ཆོས་རྣམས་རྣམ་པར་འབྱེད་པར་བྱེད་པ་དང་། རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་རྟོག་པར་བྱེད་པ་དང་། 
11-83
ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པའོ། །ཡང་ན་སྒོ་གསུམ་མམ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པའོ། །སྒོ་གསུམ་གང་ཞེ་ན། མཚན་མ་ཙམ་གྱི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའི་ལྷག་མཐོང་དང་། ཡོངས་སུ་འཚོལ་བའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་
པ་དང་། ཡོངས་སུ་འཚོལ་བ་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པའི་རྗེས་སུ་ཞུགས་པའོ། །དང་པོ་གང་གི་ཐོས་པ་གཟུང་བའི་ཆོས་སམ་གདམས་ངག་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་ཅིང་སེམས་པར་
མི་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ། གང་གི་ཚེ་སེམས་པར་བྱེད། རྟོག་པར་བྱེད། འཇལ་བར་བྱེད། ཉེ་བར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །གསུམ་པ། གང་གི་ཚེ་བསམས་ཤིང་བརྟགས་ལ་གཞལ་ཞིང་
ཉེ་བར་བརྟགས་ནས་ཇི་ཙམ་མཉམ་པར་བཞག་པ་དེ་བཞིན་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་པའོ། །གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན། དོན་དང་། དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་
དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་ཅིང་ཡོངས་སུ་བཙལ་ནས་ཀྱང་དེ་དག་ལ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད་དོ། །དང་པོ་འདིའི་དོན་ནི་འདི་ཡིན་ནོ་ཞེས་པ། གཉིས་པ་དངོས་པོ་རྣམ་པ་གཉིས་
ཏེ་ནང་གི་དང་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །གསུམ་པ་རང་གི་མཚན་ཉིད་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དོ། །བཞི་པ། ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་སོ། །དེ་ལ་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ནི་སྐྱོན་དང་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ། །
11-84
དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ནི་ཡོན་ཏན་དང་ཕན་ཡོན་གྱི་སྒོ་ནས་སོ། །ལྔ་པ་དུས་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་འདས་པ་དང་། མ་འོངས་པ་དང་། ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ཏེ། འདི་ལྟར་འདས་པ་ནི་འདི་ལྟ་
བུ་ཞིག་བྱུང་བར་གྱུར་ཏོ། །མ་འོངས་པའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་ན་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་ད་ལྟ་ཡོད་དོ། །དྲུག་པ་སྔར་བཤད་པའི་རིགས་པ་
བཞི་པོ་དག་གོ །དེས་ནི་ལྷག་མཐོང་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་བསྡུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་གཞི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་བཞག་ཅེ་ན། རྟོགས་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། རྟོགས་
པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི། དོན་རྟོགས་པ་དང་། དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པའོ། །དེ་ལ་དོན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པ་ནི། སྨྲས་པའི་དོན་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །
དངོས་པོ་དང་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཚོལ་བས་ནི་དངོས་པོའི་མཐའ་རྟོགས་པ་ཡིན་ནོ། །སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་དང་ཕྱོགས་དུས་རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ནི་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་རྟོགས་པ་
ཡིན་ནོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱ་བ་ནི། ཤེས་པར་བྱ་བའི་དོན་དང་། ཤེས་བྱའི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་ཡོད་པ་དང་། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ཙམ་དུ་ཟད་པའི་ཕྱིར་རོ།། །།
11-85
༈ ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་སྒོམ་པ།
གསུམ་པ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བར་འཇུག་པའི་སྒོམ་པ་ནི། ཞི་མ་གནས་ན་ལྷག་མི་མཐོང་། ལྷག་མ་མཐོང་ན་ཉོན་མོངས་སྤངས་བར་མི་ནུས་པས་ཞི་གནས་སྐྱེས་ནས་ལྷག་མཐོང་
ལ་འཇུག་ཅིང་ལྷག་མཐོང་ཤར་ནས་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཆ་མཐུན་པའམ་རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ཡང་ལུང་ལས་ནམ་གྲུ་
གལ་ཏེ་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་དེ་འདོད་ཆགས་སྤྱད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་མི་སྡུག་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །ཞེ་སྡང་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་
ནི་བྱམས་པ་ལའོ། །གཏི་མུག་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྐྱེན་འདི་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
修习胜观
第二，修习胜观是指比丘依于内心的止，对诸法进行分别、极分别、遍思维和遍观察。或者，缘取三门或六处所缘。什么是三门？随行于仅缘相的胜观、随行于遍寻求的胜观和随行于对遍寻求进行观察的胜观。
第一，对所闻持的法或教授在等持地作意而不思维、不详细观察。第二，当思维、观察、度量、详细观察时。第三，当思维、观察、度量、详细观察后，如同等持一般进行观察。
什么是缘取六处所缘？对义、事物、相、方面、时间和道理进行遍寻求，遍寻求后对它们进行观察。
第一，"此之义是这个"。第二，事物有两种：内和外。第三，自相和共相。第四，黑方和白方。其中黑方是从过失和过患方面，白方是从功德和利益方面。第五，三时：过去、未来和现在，即"过去发生如此，未来将生如此，现在存在如此"。第六，前述的四种道理。这包含了一切胜观。
为什么安立为六种处所？是依据三种了解的缘故：义的了解、事物边际的了解和如实了解。其中，了解义是了解所说的义；通过寻求事物和自相是了解事物边际；遍寻求共相、方面、时间和道理是如实了解。
瑜伽行者所应了知的，仅限于应知的义、所知事物的数量和如实真正存在的性质。
止观双运的修习
第三，止观双运的修习：若无止则不能见观，若不见观则不能断烦恼，因此生起止后趣入观，观生起后为了现证诸谛，应将心专注于相似或随顺的所缘。
如经中所说："舍利子，若修瑜伽的瑜伽行比丘是贪行者，则应使心专注于不净；若是瞋行者，则应专注于慈爱；若是痴行者，则应专注于此因缘的缘起。"
;


 །ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་
བྱེད་དོ་ཞེས་དང་། ཡང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པ་ཁོ་ན་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་དབུགས་བརྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་དྲན་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་རང་གི་མཚན་
ཉིད་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པའམ། བདག་དང་། སེམས་ཅན་དང་། སྲོག་དང་། སྐྱེ་བ་པོ་དང་། གསོ་བ་དང་། གང་ཟག་གི་དངོས་པོ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །
11-86
རྒྱུ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་ཁམས་ལ་མཁས་པ་ལའོ། །རྐྱེན་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ལའོ། །མི་རྟག་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། བདག་མེད་
པ་ལ་ཀུན་དུ་རྨོངས་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་དང་། གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །འདོད་པའི་ཁམས་
ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་ནི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་ལའོ། །གཟུགས་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་
ནི། གཟུགས་རྣམས་ཀྱི་རགས་པ་ཉིད་དང་། གཟུགས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ཞི་བ་ཉིད་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་ཚོགས་ཐམས་ཅད་ལས་སྐྱོ་བར་འདོད་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བར་འདོད་པ་ཞིག་ཡིན་ན་
ནི་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་དང་། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། བདེན་པ་འགོག་པ་དང་། བདེན་པ་ལམ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་དོ། །ནམ་གྲུ། དེ་ལྟར་ན་དགེ་སློང་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་རྗེས་
སུ་མཐུན་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཉེ་བར་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་པས། སྔར་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་པའང་དེ་དག་སྟེ། དེ་ལས་མི་སྡུག་པ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་སྟེ། མི་གཙང་བའི་མི་སྡུག་པ་དང་། 
11-87
སྡུག་བསྔལ་གྱི། དྲན་པའི། བལྟོས་པའི། ཉོན་མོངས་པའི། རབ་ཏུ་འཇིག་པའི་མི་སྡུག་པའོ། །དང་པོ་ནང་ལ་བརྟེན་པ་དང་ཕྱི་རོལ་ལ་བརྟེན་པ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ལ་བརྟེན་པ་ནི། ལུས་འདི་སྐྲ་ལ་
སོགས་པ་མི་གཙང་བའི་རྫས་སོ་དྲུག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ལ། ཕྱི་མ་ནི་རྣམ་པར་སྔོ་བ་སོགས་འདུ་ཤེས་དགུའམ་ཀེང་རུས་སུ་ལྟ་བ་གང་ཡིན་པའོ། །འདོད་ཆགས་ནི་ལྔ་སྟེ། ནང་
གི་འདོད་པ་རྣམས་ནི་འདོད་པ་ལ་འདུན་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཕྱི་རོལ་གྱི་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཁྲིག་པ་ལ་འདུན་པའི་འཁྲིག་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཡུལ་ལ་འདུན་པ་ཡུལ་གྱི་འདོད་ཆགས་དང་། གཟུགས་
ལ་འདུན་པ་གཟུགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་། འཇིག་ཚོགས་ལ་འདུན་པ་འཇིག་ཚོགས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་སོ། །འདོད་ཆགས་རྣམ་པ་ལྔ་པོ་དེ་དག་སྤང་བ་དང་བསལ་བ་དང་། ཀུན་མི་འབྱུང་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་
མི་སྡུག་པ་རྣམ་པ་དྲུག་ལ་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །བྱམས་པ་ནི་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་མལ་བའི་ཕྱོགས་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཕན་པའི་བསམ་པ་ཉེ་བར་
བཞག་སྟེ། བདེ་བ་ཆུང་ངུ་དང་འབྲིང་དང་ཆེན་པོ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་དང་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
11-88
དེ་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཕན་པའི་བསམ་པ་དང་བདེ་བ་ཉེ་བར་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་མོས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དམིགས་པ་གང་ཡིན་
པ་དང་དམིགས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ནི་བྱམས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་བས་ན་བྱམས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་ནི་འཁོན་མེད་པ། འགྲན་ཟླ་མེད་པ། གནོད་པ་མེད་
པ། ཡངས་པ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་ཚད་མེད་པར་མོས་ཏེ་ཁྱབ་པར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
若是慢行者，则应使心专注于界的分别。又说："若是唯分别行者，则应使心专注于入出息念；若是对诸行自相愚痴，或对我、有情、命、生者、养育者、补特伽罗实体愚痴者，则应使心专注于通达蕴。
若对因愚痴者，则应专注于通达界；若对缘愚痴者，则应专注于通达处；若对无常、苦、无我愚痴者，则应使心专注于通达缘起和通达处非处。若欲离欲界贪者，则应专注于欲的粗性和色的寂静性；若欲离色贪者，则应使心专注于色的粗性和无色的寂静性。若欲厌离一切有身并欲解脱者，则应使心专注于苦谛、集谛、灭谛和道谛。舍利子，如是修瑜伽的比丘将心专注于随顺所缘。"
如是所说，前面的"相似"即是这些。其中不净有六种：不净不净、苦不净、念不净、观待不净、烦恼不净和极坏不净。第一种分为依内和依外，依内是了知此身为发等三十六种不净物质，依外是青瘀等九想或观骨架。
贪有五种：内欲贪是欲贪，外欲贪是淫欲贪，对境界的贪著是境界贪，对色的贪著是色贪，对有身的贪著是有身贪。为了断除、消除和不生起这五种贪，而缘取六种不净。
慈爱是对亲友方、敌人方和中立方安住等持地的利益心，为成办小、中、大乐而信解。其中亲友方、敌人方和中立方是所缘，等持地的利益心和为成办安乐的信解是能缘。如此，所缘和能缘合一称为慈爱。因此，具慈爱心是无恨、无竞、无害、广大、遍满无量，修习安住。
;


 །མཛའ་བཤེས་ཀྱི་ཕྱོགས་དང་དགྲ་བོའི་ཕྱོགས་ཐ་མལ་པའི་ཕྱོགས་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་ལས་
སྡུག་བསྔལ་བར་གྱུར་པ་དེ་ནི་སྙིང་རྗེའི་དམིགས་པ་དེ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །བདེ་བར་གྱུར་པ་ཡིན་པ་དེ་ནི་དགའ་བའི་དམིགས་པ་དེ་དང་མི་འབྲལ་
བར་འདོད་པ་ནི་དམིགས་པར་བྱེད་པའོ། །དེ་བས་གང་ཟག་གནོད་སེམས་སྤྱད་པ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་བྱམས་སོགས་སྒོམ་པར་བྱེད་ན་གནོད་སེམས་གང་ཡིན་པ་དེ་སྲབ་མོར་བྱེད་ཅིང་གནོད་སེམས་སྤྱད་པ་
ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྤྱོད་པར་བྱེད་དོ། །རྐྱེན་འདི་ཉིད་ཀྱིས་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ནི། དུས་གསུམ་དུ་འདི་ལྟ་སྟེ་ལྟོས་པ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་ཙམ་དང་། ཆོས་ཙམ་དང་། 
11-89
དངོས་པོ་ཙམ་དང་། རྒྱུ་ཙམ་དང་། འབྲས་བུ་ཙམ་གང་ཡིན་པ་སྟེ། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་པ་ཉིད་དུ་ཟད་ཀྱི། བྱེད་པ་པོ་དང་ཚོར་བ་པོ་ཉིད་མེད་པ་དེ་ནི་
རྐྱེན་འདི་པ་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དམིགས་པ་སྟེ་གང་ཟག་གཏི་མུག་སྤྱད་ཅིང་གཏི་མུག་ཆེ་བ་དམིགས་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་གཏི་མུག་སྲབ་མོར་བྱེད་ཅིང་གཏི་མུག་སྤྱད་
པ་ལས་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། ཁམས་ཀྱི་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་དྲུག་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི། མེའི། རླུང་གི ནམ་མཁའི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སའི་
ཁམས་ནི། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་ནང་དང་ཕྱི་རོལ་གྱིའོ། །དེ་ལ་ནང་གི་སའི་ཁམས་ནི། ནང་སོ་སོའི་ལུས་མ་ཟིན་པ་དང་། ཟིན་པར་གྱུར་པ་འདི་སྲ་བ་དང་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་
གང་ཡིན་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་སའི་ཁམས་ནི། ཕྱི་རོལ་མ་ཟིན་པ་དང་ཟིན་པར་གྱུར་པ་ལ་སྲ་བ་དང་སྲ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་ནང་གི་མ་ཟིན་
པ་དང་ཟིན་པར་འགྱུར་བ་ལ་གཤེར་བ་དང་གཤེར་བར་གྱུར་པ་དང་། རླན་པ་དང་རླན་པར་གྱུར་པ་གང་ཡིན་པ་ཆུའི་ཁམས་སོ། །ཚ་བ་དང་ཚ་བར་གྱུར་པ་དང་དྲོ་བ་དང་དྲོ་བར་གྱུར་པ་ཡོད་པ་གང་ཡིན་པ་མེའི་ཁམས་སོ། །
11-90
རླུང་དང་རླུང་ལས་གྱུར་པ་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་གཡོ་བ་ཉིད་ཡོད་པ་ཡིན་པ་རླུང་གི་ཁམས་སོ། །མིག །རྣ་བ། སྣ། ཁ། མགྲིན་པ་གང་གིས་མིད་པར་བྱེད་པ། གང་དུ་མིད་པར་བྱ་
བ། གང་གིས་མིད་པ་ན་སྨད་ཀྱི་ཆར་འཛག་པར་བྱེད་པ་དང་། གཞན་ཡང་གང་དག་དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ནམ་མཁའི་ཁམས་སོ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། རྣ་བ་དང་།
སྣ་དང་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་སེམས་དང་། ཡིད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། ། དེ་ལ་གང་ཟག་ང་རྒྱལ་སྤྱད་
པ་ཁམས་ཀྱི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དེ་དག་ཡིད་ལ་བྱེད་ན་ལུས་ལ་རིལ་པོར་འདུ་ཤེས་པ་རྣམ་པར་འཇིག་པར་བྱེད་ཅིང་མི་སྡུག་པའི་འདུ་ཤེས་ཀྱང་ཐོབ་པར་འགྱུར་ལ། དེས་ཁེངས་པར་ཡང་
མི་འགྱུར་ཞིང་། ང་རྒྱལ་ཡང་སྲབ་མོར་བྱེད་ལ་ང་རྒྱལ་སྤྱད་པ་དེ་ལས་ཀྱང་སེམས་རྣམ་པར་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ། །དབུགས་བརྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་དྲན་པ་ནི། དབུགས་བརྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་
བའི་དམིགས་པ་དྲན་པ་གང་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་དབུགས་བརྔུབ་པ་ནི་དབུགས་དབྱུང་བའི་མཇུག་ཐོགས་སུ་ཁ་ནང་དུ་བལྟས་པའི་རླུང་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཡན་ཆད་དུ་ནང་དུ་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁ་ཕྱིར་བལྟས་པའི་རླུང་ལྟེ་བའི་ཕྱོགས་ཡན་ཆད་ནས་ཁའམ་སྣའི་རྩེ་མོའམ་དེ་བས་ཕྱི་རོལ་ཚུན་ཆད་ཀྱི་བར་དུ་ཕྱིར་དབྱུང་བ་ནི་དབྱུང་བའོ། །
11-91
འདི་ལ་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་རྣམ་པ་ལྔ་སྟེ། བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པ་དང་། བདེན་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། རྣམ་
པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བའོ། །དང་པོ་ལ་རེ་རེ་ནས་བགྲང་བ་དང་ཟུང་དུ་བགྲང་བ་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་བགྲང་བ་དང་། རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་བགྲང་བའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
在亲友方、敌人方和中立方中，那些处于痛苦的是悲悯的所缘，希望他们脱离痛苦是能缘。那些处于安乐的是喜的所缘，希望他们不离安乐是能缘。因此，有害心行者若对有情修习慈爱等，则会减弱害心，从害心行中净化心。
此因缘起是：三世中，仅仅依靠观待等道理的诸行、诸法、诸事物、诸因和诸果，只是法引生法而已，没有作者和受者，这是此因缘起的所缘。愚痴行者且大愚痴者若作意此所缘，则会减弱愚痴，并从愚痴行中净化心。
什么是界的分别？六界是：地界、水界、火界、风界、空界和识界。其中地界有两种：内和外。内地界是内各自身体的未执受和已执受中坚硬和已坚硬者。外地界是外部未执受和已执受中坚硬和已坚硬者。同样，内外未执受和已执受中湿润和已湿润、潮湿和已潮湿者是水界。热和已热、暖和已暖者是火界。
风和已成风、轻性和动性者是风界。眼、耳、鼻、口、能吞咽的喉、所吞咽处、吞咽时向下流落处，以及其他与此相似者是空界。眼识、耳识、鼻识、舌识、身识和意识，即心、意、识，是识界。其中，慢行者若作意界的分别，则能破坏身体的整体想而获得不净想，由此不会骄傲，能减弱我慢，并从慢行中净化心。
入出息念是对入息和出息所缘的忆念。其中，入息是在出息之后，面向内的风从脐部以上向内进入；面向外的风从脐部以上经口或鼻尖或更外部向外呼出是出息。
此中有五种修习：数息修习、入蕴修习、入缘起修习、入谛修习和十六行相修习。第一种包括单数、双数、随顺数和不随顺数。
;


 །བགྲང་བས་ཡོངས་སུ་
བྱང་བ་དེ་ཡང་དབང་པོ་རྟུལ་པོ་རྣམས་ལ་བསྟན་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་དེ་དག་གི་སེམས་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱ་བ་ལ་རྣམ་པར་མི་གཡེང་བའི་གནས་ཡིན་
གྱི། གཞན་དུ་བགྲང་བ་མེད་ན་དེ་དག་གི་སེམས་རྨུགས་པ་དང་གཉིད་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པའི་སེམས་ཕྱི་རོལ་དུ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་བས་སོ། །དབང་པོ་རྣོན་པོ་བློ་གསལ་བ་གང་དག་
ཡིན་པ་དེ་དག་ནི་བགྲང་བའི་སྦྱོར་བ་ལ་དགའ་ཞིང་འཇུག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། བགྲང་བའི་སྦྱོར་བའི་ལུང་ཕོགས་པ་ཉིད་ཀྱིས་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་རྟོགས་པར་འགྱུར་བས་དེས་མངོན་པར་དགའ་
བར་མི་བྱེད་དོ། །དེ་དག་གི་དབུགས་བརྔུབ་དབུགས་དབྱུང་བའི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་ཉེ་བར་གཏད་པ། གང་དུ་འཇུག་པ་དང་། ཇི་ལྟར་འཇུག་པ་དང་། གང་གི་ཚེ་འཇུག་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པས་རྗེས་སུ་རྟོགས་པར་བྱེད། 
11-92
ཉེ་བར་ཤེས་པར་བྱེད་དེ་དེ་ལྟ་བུར་ནི་དེ་དག་གི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །སྦྱོར་བ་དེ་ལ་ཀུན་དུ་བརྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པ་ན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་
དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་ལ་རེག་པར་འགྱུར་དམིགས་པའི་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟར་ཡོངས་སུ་སྦྱངས་པ་བྱས་པ་སྟེ་གཟུང་
བ་དང་འཛིན་པའི་དངོས་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དབུགས་བརྔུབ་འབྱུང་གི་རྟེན་ལུས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ལ་འཇུག་པ་བརྔུབ་འབྱུང་དེར་འཛིན་པའི་
དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་མྱོང་བས་ནི་ཚོར་བ། ཀུན་ཤེས་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་ནི་འདུ་ཤེས། དྲན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་སེམས་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་ཤེས་རབ་
གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འདུ་བྱེད། སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་རྣམ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡིན་ནོ་ཞེས་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟར་ཕུང་པོ་ལ་ཞུགས་པ་དེ་
ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པ་གང་ཡིན་པ་དེས་གང་གི་ཚེ་ཕུང་པོ་ཙམ། འདུ་བྱེད་ཙམ། དངོས་པོ་ཙམ་དུ་མཐོང་ཞིང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ། དེ་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ཉིད་ཀྱི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །
11-93
དབུགས་བརྔུབ་འབྱུང་འདི་དག་གི་རྟེན་ནི་གང་ཡིན་རྐྱེན་ནི་གང་ཡིན་ཞེས་ཡང་དག་པར་ཚོལ་ཞིང་ཡོངས་སུ་འཚོལ་བར་བྱེད་ན། དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ་དབུགས་བརྔུབ་པ་དང་དབྱུང་བ་འདི་དག་
ནི་ལུས་ལ་བརྟེན་ཅིང་ལུས་རྐྱེན་དུ་བྱས་པ་དང་། སེམས་ལ་བརྟེན་ཅིང་སེམས་རྐྱེན་དུ་བྱས་པ་ཡིན་ནོ་སྙམ་སེམས་ཤིང་། དེས་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་རྐྱེན་གང་ཡིན་ཞེ་ན་སྲོག་གི་དབང་པོ་དེའི་
རྐྱེན། སྔོན་གྱི་འདུ་བྱེད། དེའི་རྐྱེན་མ་རིག་པའོ་སྙམ་དུ་འཇུག་པར་བྱེད་ལ། མ་རིག་པ་འགགས་ན་དེ་དག་འགག་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། དེ་དེ་ལྟར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་
ལ་འཇུག་པ་ལན་མང་དུ་ཡོངས་སུ་སྤྱད་པ་བྱས་པས་འདུ་བྱེད་གང་དག་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་སོགས་བདེན་
བཞི་ལ་ཞུགས་ནས་དེ་གང་གི་ཚེ། དེ་ལ་ལན་མང་དུ་གནས་པར་བྱེད་ཅིང་བདེན་པ་རྣམས་མངོན་པར་རྟོགས་པར་བྱེད་པ་དེ་ནི་དེའི་བདེན་པ་ལ་འཇུག་པས་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་ཞེས་བྱའོ། །
དེ་ལྟར་བདེན་པ་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་བྱས་པས་དེའི་མཐོང་བས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས་པ་ན། སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བ་རྣམས་ལུས་པས་དེ་དག་སྤང་བའི་ཕྱིར་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གིས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
数息修习是为钝根者所教授的，这是使他们的心安住和令心欢喜而不散乱的方法；否则，若无数息，他们的心会被昏沉睡眠缠绕而向外散乱。利根聪明者不喜欢并不入于数息修习，因为他们一听到数息修习的教授就能迅速了解，故不因此而欢喜。他们将正念专注于入出息所缘，通过正念观察它们在哪里进入、如何进入以及何时进入，这是他们的修习方法。
依靠并熟习此修习，由于多修习的缘故，将生起身轻安和心轻安，触证一境性，也获得对所缘的欢喜。如此修习后，通过作意所取能取事物而入于诸蕴。通过作意入出息所依身体而入于色蕴，通过与持取入出息的念相应的感受而入于受蕴，通过遍知而入于想蕴，通过念、心和其中的智慧而入于行蕴，通过心、意、识而入于识蕴。
如此入于蕴后，多次安住于其中，当见到并遍知唯蕴、唯行、唯事物时，便入于这些行的缘起。寻求并遍寻求"这些入出息的所依是什么？缘是什么？"时，他思考：这些入出息依于身体并以身为缘，依于心并以心为缘。他进一步思考：身心的缘是什么？是命根、前行和无明。无明灭则它们灭。如此多次修习入于缘起，了知缘起的诸行是无常的。
无常进而入于苦等四谛，多次安住并现证诸谛，这称为通过入谛而修习。如此修习谛后，当见道所断的烦恼已断，而修道所断的烦恼尚余时，为了断除这些，他以十六行相进行修习。
;
;
;


 །
11-94
རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་ན་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་བརྔུབས་སོ་སྙམ་དུ་སློབ་པར་བྱེད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དྲན་བཞིན་དུ་དབུགས་འབྱུང་བ་ལ་དང་། རིང་
བ་དང་ཐུང་བ་དང་ལུས་ཀྱི་ཐམས་ཅད་ཡང་དག་པར་མྱོང་ཞིང་བརྔུབས་ན། དེ་ལྟར་བརྔུབས་སོ་དབྱུང་ངོ་སྙམ་པ་དང་། དེ་བཞིན་ལུས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དང་། སེམས་ཀྱི་འདུ་བྱེད་
ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ནས་དང་། སེམས་རྣམ་པར་གྲོལ་བས་དང་། འགོག་པར་རྗེས་སུ་ལྟ་བས་དང་། དབུགས་བརྔུབས་སོ་དང་ཕྱུང་ངོ་སྙམ་པའོ། །དེ་ལྟར་མཐོང་བ་དང་སྒོམ་པས་སྤང་བར་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་
རྣམས་སྤངས་པ་ན་དགྲ་བཅོམ་པ་ཟག་པ་ཟད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ཅིང་། ནང་གི་སོ་སོའི་དམིགས་པར་བྱ་བ་དང་བཅས་པ་
རྣམ་པར་གཡེང་བ་དང་བཅས་པ་ཉེ་བ་ན་དེ་ལ་དགའ་བ་བསྐྱེད་དེ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་ན། དེས་དེ་ལ་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བར་བྱེད་པ་དེའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པ་
གང་ཡིན་པ་དེ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། མྱུར་བ་མྱུར་བར་དམིགས་པ་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་གནས་པ་དང་མངོན་པར་དགའ་བ་ཡང་དག་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ནི་གང་ཟག་རྣམ་པར་རྟོག་པ་སྤྱད་པའི་སྤྱད་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་པ་ཡིན་ནོ། །
11-95
ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པ་ནི། ཕུང་པོ་ནི་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི། འདུ་ཤེས་ཀྱི། འདུ་བྱེད་ཀྱི། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་རབ་དབྱེ་བདག་ཉིད་ཐ་
དད་པ་དང་བདག་ཉིད་མང་པོར་ཤེས་ཤིང་དེ་ལས་ལྷག་པ་མི་དམིགས་ཤིང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་མི་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཁམས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན། ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དེ། མིག་གི་
ཁམས། གཟུགས་ཀྱི། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི། རྣ་བ། སྒྲའི། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི། སྣ། དྲིའི། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི། ལྕེ། རོའི། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི། ལུས་ཀྱི། རེག་བྱའི། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་
ཤེས་པའི། ཡིད་ཀྱི། ཆོས་ཀྱི། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་ཏེ། ཆོས་བཅོ་བརྒྱད་པོ་དེ་དག་རང་རང་གི་ཁམས་དང་རང་གི་ས་བོན་དང་རང་རང་གི་རིགས་ལས་སྐྱེ་བ་དང་འཇུག་པ་
དང་། འབྱུང་བ་ཤེས་ཤིང་དགའ་བ་ལ་ངེས་པར་རྟོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་ལ་མཁས་པ་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི། རྣ་བའི། སྒྲའི། སྣའི། དྲིའི། ལྕེའི། རོའི། ལུས་ཀྱི།
རེག་བྱའི། ཡིད་ཀྱི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །ཉན་སར། མིག་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་སྐྱེ་བའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །གཟུགས་རྣམས་ནི་དམིགས་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །
11-96
འགགས་མ་ཐག་པའི་ཡིད་ནི་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག་པའི་རྐྱེན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དེ་བཞིན་རྣ་བའི། རྣ་བའི་རྣམ་ཤེས་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པའི་བདག་པོའི་རྐྱེན་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་ཀུན་ལ་སྦྱར་ཏེ་
གསུངས་པས། དེ་ལྟར་རྐྱེན་གསུམ་ལས་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཚོགས་དྲུག་པོ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
什么是十六行相？即：念入息时修习"我正念入息"，同样修习正念出息，修习长息、短息和正念体验全身入息时"如是入息、出息"，同样修习善调身行、善调心行、以心解脱、以灭观察而入息出息，思维"我入息"和"我出息"。
如此断除见道和修道所断烦恼时，将成为阿罗汉、漏尽者。分别行者于此精勤修习，当内在各别所缘伴随散乱现前时，对此生起欢喜并精勤修习，则他精勤修习时不会产生分别的扰动，迅速于所缘生起心安住和明显欢喜，这是净化分别行者行为的所缘。
通达蕴是指：五蕴即色蕴、受蕴、想蕴、行蕴和识蕴。了知它们的相、分类、不同自性和多种自性，不见有余，不作分别。什么是通达界？十八界是：眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界和意识界。了知这十八法各自的界、种子和种类的生起、趣入和出生，以及确定观察喜悦。
通达处是指十二处：眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处和法处。如《声闻地》中说："眼是眼识及其相应法生起的增上缘，诸色是所缘缘，刚灭的意是等无间缘。"同样也说到耳是耳识及相应法的增上缘等，应当遍及一切。如是，六识聚及其相应法由三缘而生起。


 །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་མཁས་པ་ནི། རྟེན་ཅིང་
འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད་རྣམས། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་
སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲིད་པ། སྲིད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་
བ། སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་ངག་འདོན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་
ཆེན་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་མངོན་པར་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་། ཆོས་རྣམས་ཁོ་ནས་ཆོས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྐྱེད་པར་བྱེད་ལ། འདུ་བྱེད་རྣམས་ཁོ་ནས་འདུ་བྱེད་རྣམས་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ་དེ་དག་ཀྱང་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་དང་། 
11-97
རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་སྔོན་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་ནས་ཀྱང་འཇིག་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་པས། དེའི་ཕྱིར་འདུ་བྱེད་དེ་དག་ནི་མི་རྟག་པ་ཡིན་ནོ། །གང་མི་རྟག་པ་དེ་ནི་སྡུག་
བསྔལ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་བ་དང་རང་དབང་མེད་པ་དང་ཉམ་ཆུང་བ་དེ་དག་ནི་བདག་མེད་ཅིང་སྟོང་པའོ། །དེ་ལྟར་མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད་པ་ཤེས་པ་དེ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་ལ་མཁས་
པའོ། །གནས་དང་གནས་མ་ཡིན་པ་ལ་མཁས་པ་ནི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་བྱེ་བྲག་སྟེ། དེ་ཡང་མི་འདྲ་བའི་རྒྱུ་ཤེས་པ་སྟེ། དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་
ཡོད་དེ། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་རྣམ་པར་སྨིན་པའི་འབྲས་བུ་ནི་མི་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཤེས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །
དེ་དག་ལྔ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན། རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་དང་། སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་ཡིན་ཏེ། ཕུང་པོ་ལ་མཁས་པས་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ནོ། །ལྷག་མ་
རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པ་བསྟན་ནོ། །ཇི་ལྟར་ན་ཞི་གནས་ཀྱི་སེམས་དགུ་པ་ཐོབ། ལྷག་མཐོང་གི་སྤྱོད་པ་དེ་ཁམས་གོང་གི་དངོས་གཞི་བསྐྱེད་པ་ལ་དང་པོར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བཞི་དགོས་ཏེ། 
11-98
ཉན་སར་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་སྒྲིབ་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ལོག་པར་སྤྱོད་པ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་། ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ལ་སློབ་པར་བྱེད་པའི་ལས་དང་པོ་པས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་
རྣམ་པ་བཞིས་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་དེ། བཞི་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀུན་དུ་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མངོན་པར་བརླན་པར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཤིན་དུ་སྦྱངས་
པ་བསྐྱེད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཡེ་ཤེས་དང་མཐོང་བ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །ཞེས་སོ། །དང་པོ། ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་ཀུན་དུ་
སྐྱོ་བར་བྱེད་པ། གཉིས་པ་མངོན་པར་དགའ་བར་འགྱུར་བ་དང་མཐུན་པའི་ཆོས་རྣམས་ལ་སེམས་མངོན་པར་དགའ་བར་བྱེད་པ། གསུམ་པ་དུས་དུས་སུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དུས་དུས་སུ་དགའ་བར་
འགྱུར་བ་དང་། སེམས་ནང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་ཅིང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། རྣམ་པར་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་ཉེ་བར་འཇོག་པར་ཡང་བྱེད་ལ་དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་ཡང་འཇུག་པར་བྱེད་དེ།
རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་དེའི་ལུས་དང་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་ལུས་དང་སེམས་རབ་ཏུ་སིམ་པར་བྱེད་པ་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的译文：
通达缘起是：缘起即是：无明缘行，行缘识，识缘名色，名色缘六处，六处缘触，触缘受，受缘爱，爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老死及忧愁、悲叹、痛苦、不悦、烦恼等生起，如是唯此大苦蕴生起。唯诸法生起诸法，唯诸法遍生诸法，唯诸行引生诸行，而彼等是从因而生，因为缘起，故从先前未生而生已复灭，因此这些行是无常的。
凡无常者即是苦。苦、无自在和弱小者即是无我和空。如是了知无常、苦、空、无我即是通达缘起。
通达处非处是缘起的差别，即了知不同的因：善不善业的异熟果存在，善业的异熟果是可欲的，不善业的异熟果是不可欲的，如是了知。
这五种简要而言，即是通达自相和通达共相。通达蕴是通达自相，其余是通达共相。
获得止的第九心后，修习观行，为生起上界根本定，首先需要四种作意，如《声闻地》所说："心一境性和净除障碍、断除邪行、学习正确修习的初业者应以四种作意勤修，哪四种？令心炽热的作意、令心润泽的作意、生起轻安的作意和净除智见的作意。"
第一，对与厌离相应的诸法令心厌离；第二，对与欢喜相应的诸法令心欢喜；第三，时而令心厌离，时而令心欢喜，令心内寂止并安住于无相、无分别，也趣入专一正念，由此因缘对治身心粗重，产生使身心极为安适的身轻安和心轻安。


 །
11-99
བཞི་པ་ནང་གི་སེམས་ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཞི་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་
པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པའོ། །དེའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན། རྒྱུ་གཅིག་
ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རགས་ཤིང་རྟག་པར་བླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ་ཇི་ཙམ་ན་དེའི་རགས་ཤིང་རྟག་པར་
བླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་དེའི་ཀླད་པ་ལྕི་བར་སྣང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་
གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་
སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་གཉེན་པོ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐྱེས་པས་ལུས་ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རླུང་དག་ལུས་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། 
11-100
དེ་དག་རྒྱུ་བའི་རྒྱུས་ནི་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་གཉེན་
པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དང་པོར་དེ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དགའ་བ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཉམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་
མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཤུགས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁད་
ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཞིང་ལུས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཉེ་བར་བརྟན་
ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ཅིའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་དང་པོར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། 
11-101
དེས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་
པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་དང་། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་དཀྲིས་པ་དང་། དེས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡིན་
ཏེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། གཉེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཅུང་
ཟད་བསལ་བ་ཙམ་གྱིས་སེལ་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་
ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།

 །
11-99
བཞི་པ་ནང་གི་སེམས་ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་བརྟེན་ནས་དེ་ལྟར་སེམས་ནང་དུ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་ཞི་བར་ཞི་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེས། དུས་དུས་སུ་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་ཆོས་རྣམ་
པར་འབྱེད་པ་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཕྱིར་ཞིང་ཕྱིར་ཞིང་རྣལ་འབྱོར་དུ་བྱེད་པའོ། །དེའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་པར་འཕེལ་བ་ན། རྒྱུ་གཅིག་
ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་དེ་ལེན་པའི་ཚུལ་གྱིས་རགས་ཤིང་རྟག་པར་བླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་འདྲེན་པར་བྱེད་དེ་ཇི་ཙམ་ན་དེའི་རགས་ཤིང་རྟག་པར་
བླ་བའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དང་། སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བའི་སྔ་ལྟས་སུ་དེའི་ཀླད་པ་ལྕི་བར་སྣང་བ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་
གནོད་པའི་མཚན་ཉིད་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སེམས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་
སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་གཉེན་པོ་ལས་སུ་རུང་བ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་སྐྱེས་པས་ལུས་ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་མཐུན་པར་འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་རླུང་དག་ལུས་ལ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། 
11-100
དེ་དག་རྒྱུ་བའི་རྒྱུས་ནི་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བའི་བར་ཆད་བྱེད་པ་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་ལུས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་འབྲལ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེའི་གཉེན་
པོ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་རྐྱལ་པ་གང་བ་བཞིན་དུ་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། །དང་པོར་དེ་སྐྱེས་པར་འགྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན་སེམས་དགའ་བ་དང་སེམས་ཤིན་ཏུ་ཉམས་བདེ་བ་དང་། སེམས་
མཆོག་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་པ་ལ་དམིགས་པ་དང་། མངོན་པར་དགའ་བ་དང་བཅས་པ་ཡང་སྣང་བར་འགྱུར་རོ། ། དེའི་འོག་ཏུ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་ཤུགས་དང་པོ་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཁད་
ཀྱིས་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འགྱུར་ཞིང་ལུས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་གྲིབ་མ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་དགའ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་འགྱུར་ཞིང་སེམས་ཞི་གནས་ཀྱི་ཉེ་བར་བརྟན་
ཞིང་རབ་ཏུ་ཞི་བའི་རྣམ་པས་དམིགས་པ་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་འོག་ཏུ་རྣལ་འབྱོར་པ་ལས་དང་པོ་པ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་གྲངས་སུ་འགྲོའོ། །དེ་ཅིའི་
ཕྱིར་ཞེ་ན། དེས་དང་པོར་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་ཏེ། དེས་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱའོ། །ལས་དང་པོ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེའི་རྟགས་ནི་འདི་དག་ཡིན་ཏེ། 
11-101
དེས་གཟུགས་ན་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་། ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཆུང་ངུ་ཐོབ་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་སྦྱོང་བའི་དམིགས་
པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སྐལ་བ་ཡོད་ཅིང་ནུས་པ་དང་། དེའི་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་འཇམ་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་གནས་ཀྱིས་ཉེ་བར་དཀྲིས་པ་དང་། དེས་སྤྱོད་པ་རྣམ་པར་སྤྱོད་པ་ཡང་སྤྱད་ཟིན་པ་ཡིན་
ཏེ། གལ་ཏེ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པར་གྱུར་ཀྱང་། འདོད་ཆགས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་དྲག་པོ་སྐྱེ་བར་མི་འགྱུར་ཞིང་། གཉེན་པོ་ཅུང་ཟད་ཙམ་དང་ངན་ངོན་ཙམ་ལ་རྟེན་ཅིང་ཅུང་
ཟད་བསལ་བ་ཙམ་གྱིས་སེལ་ནུས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞེ་སྡང་བར་འགྱུར་བ་དང་། གཏི་མུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཁེངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པ་དང་རྣམ་པར་རྟོག་པར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུན་པའི་
ཡུལ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་རིག་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第四，依靠内心的禅定（止），通过这样将心安住于内而完全平静的修持，有时候也应当反复修习殊胜的智慧，即法的辨别智慧。当心一境性和身心轻安明显增长时，通过从一种因素传递到另一种因素的方式，会引生粗重而稳固的心一境性和身心极度轻安。当这种粗重而稳固的心一境性和身心极度轻安不久将要生起的前兆时，会感觉头脑沉重，但这并非有害的征象。一旦生起，将会舍弃那些喜好懈怠、障碍修持、属于烦恼一方的心理习气，而会生起与之相反的堪能性和心的极度轻安。由于这些生起，身体会产生与身轻安相应的大种风，这些风的运行会使人远离那些喜好懈怠、障碍修持、属于烦恼一方的身体习气，与之相反的极度轻安会使整个身体如同被充满一样。
当这种状态最初生起时，心会充满喜悦、极度愉悦和最上欢喜，专注于所缘并伴有明显的喜乐。之后，最初生起的轻安之力会逐渐变得极其微细，身体会获得如影随形般的轻安。心的喜悦会被舍弃，而心的止会以稳固且极其平静的方式进入所缘境。此后，初学瑜伽者会被归类为"具足作意者"。为什么呢？因为他首先获得了色界定地的小作意，所以被称为"具足作意者"。
初学"具足作意者"的标志是：他已获得小量的色界心，身轻安，心轻安，获得小量的心一境性，有能力且具有净除烦恼所缘的福份，他的心相续变得柔软，被止所包围。即使他接触引生贪欲的对境，也不会产生强烈的贪欲缠缚，只需稍微依靠对治就能轻易消除。对于引生嗔恨、愚痴、傲慢、散乱和妄想等的对境，也应同样理解。


 །དེ་ནང་དུ་ཡང་དག་འཇོག་ལ་འདུག་སྟེ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་ན་མྱུར་བ་མྱུར་བར་སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པར་འགྱུར་བ་དང་། ལུས་
ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དག་གིས་ཤིན་ཏུ་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། སྒྲིབ་པ་ཐམས་ཅད་ཤས་ཆེར་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། འདོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་ཡོངས་སུ་གདུང་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཤས་ཆེར་ཀུན་ཏུ་མི་འབྱུང་བ་དང་། 
11-102
ལངས་ཏེ་རྒྱུ་བ་ན་ཡང་ལུས་དང་སེམས་ལ་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཁ་ཅིག་དང་ལྡན་པར་འབྱུང་བ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་དང་མཐུན་པ་དག་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པའི་རྟགས་དང་མཚན་
མ་ཡོངས་སུ་འབྱུང་བ་དག་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐོབ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་སྤོང་བའི་དགའ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་ཞུགས་པ་དེའི་གོང་དུ་བགྲོད་པར་བྱ་བ་ནི་གཉིས་
ཁོ་ནར་ཟད་དེ། །གཉིས་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པའི་དང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའོ། །དེ་ལ་ལས་དང་པོ་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་བཅས་པ་དེ་ནི་བདག་འཇིག་
རྟེན་པའམ་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་བགྲོད་པས་འགྲོ་བར་བྱའོ་སྙམ་ནས། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཉིད་ལ་ལན་མང་དུ་བྱེད་དོ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་ལན་མང་དུ་བྱེད་པ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་ཉིན་
མཚན་དེ་དང་དེ་དག་འདས་པས་དེའི་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དེ་འཕེལ་ཞིང་རྒྱས་པ་དང་ཡངས་པར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ་དེའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དམ་ཞིང་བརྟན་ལ་
སྲ་བ་དང་། དམིགས་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ལ་མོས་པ་འཇུག་པར་འགྱུར་བ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཚན་མ་རྣམས་ཀྱང་ཡོངས་སུ་ཟིན་པར་འགྱུར་པ་དེའི་ཚེ་ན། དེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་མམ། 
11-103
འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ལམ་གང་གིས་འགྲོ་བར་འདོད་པ་དེ་ལ་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །འཇིག་རྟེན་པའི་ལམ་གྱིས་འགྲོ་བ་དེ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འཆིང་བ་མཐའ་དག་ཡོད་པ་སོ་
སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་དང་། འཆིང་བ་མ་ཚང་བའི་སློབ་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རབ་ཏུ་བརྩོན་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་བདུན་གྱིས་
འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་རྗེས་སུ་ཐོབ་བོ། །བདུན་གང་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པ་དང་། མོས་པ་ལས་བྱུང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པ་དང་། དཔྱོད་པའི་
ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ནི། ཡིད་
ལ་བྱེད་པ་གང་གང་གིས་འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །ཇི་ལྟར་ན་
འདོད་པ་རྣམས་ལ་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་ཅེ་ན། འདོད་པ་རྣམས་ཀྱི་གཞི་དྲུག་པོ་དོན་དང་དངོས་པོ་དང་། མཚན་ཉིད་དང་། ཕྱོགས་དང་། དུས་དང་། རིགས་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་ན་རགས་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རིག་པར་བྱེད་པའོ། །
11-104
ཇི་ལྟར་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་རགས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་
ཀྱི་སྒོ་ནས་མེད་དོ་ཞེས། དེས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ནི་རགས་པ་ཉིད་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་ཞི་བ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་དེ་ལྟར་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དུ་སོ་སོར་རྟོག་པར་
བྱེད་དོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ཡང་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་འདྲེས་པ་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེས་དེ་ལྟར་འདོད་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་ཤེས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རགས་
པ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གྱིས་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་གཅིག་ཏུ་སྒོམ་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད། མཚན་མ་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཞི་གནས་དང་
ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པར་བྱེད་དོ།

这些是用于人类学和语言学术用途的直译：
当他安住于内心正确的专注并集中心念时，会迅速生起身心轻安，不会被身体的习气严重损害，大部分障碍不会产生，对欲望、喜好及痛苦的想法和作意大部分不会生起。即使起身行走时，身心也会具有一定程度的轻安。应知这些相应的现象是具足作意者的标志和特征。
如是，已获得作意的瑜伽者，已进入小量的离执喜悦，他向上行进的道路只有两种：即世间的和出世间的。已具足作意的初学瑜伽者想：我应当通过世间道或出世间道前进，于是他多次修习那个作意。随着他的反复修习，日日夜夜过去，他的轻安和心一境性会增长、扩展和拓宽。当他的作意变得坚固、稳定、牢靠，能进入清净所缘的胜解，并完全掌握止观二分的特征时，他就开始修习自己所希望行进的世间道或出世间道。
通过世间道行进的又有两种：一种是具足一切束缚的凡夫，另一种是不具足全部束缚的有学。其中，为断除欲界贪欲而精进的瑜伽者，通过七种作意获得离欲贪。哪七种呢？了知相的作意，胜解所生作意，远离作意，摄喜作意，观察作意，加行究竟作意，加行究竟果作意。
其中，了知相的作意是指：通过某种作意了知欲界的粗重相，了知初禅的寂静相。如何了知欲界的粗重相呢？就是通过欲界的六种基础——对境、事物、特征、方位、时间和道理——进行探究，从而了知其粗重相。
如何了知初禅的寂静相呢？他了知：初禅中不存在欲界那样的一切粗重相，因此初禅远离粗重相而为寂静。这样他了知初禅的寂静相。应知这种作意是闻思相混合的。
他如此完全了知欲界后，寻求初禅，超越如实了知粗重与寂静相的闻思，以一心修习的方式产生胜解，对那个特征修习止观。


 །སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ན་ཇི་ལྟར་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བ་དང་། རགས་པ་ཞི་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་ལ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ཞི་བར་བྱེད་དོ། །དེ་ནི་མོས་པ་ལས་
བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཀུན་ཏུ་རྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དང་པོ་ཁོ་ནར་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་ཉོན་མོངས་པ་སྤོང་བའི་ལམ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ནི་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །
11-105
དེས་དང་པོར་འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྤང་བ་དང་། དེའི་ཕྱོགས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དེའི་འོག་ཏུ་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལ་དགའ་བར་
འགྱུར་ཞིང་། སྤོང་བ་དེ་ལ་ཕན་ཡོན་དུ་མཐོང་བ་དང་། རབ་ཏུ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཆུང་ངུ་ལ་རེག་ནས། འདི་ལྟ་སྟེ་རྨུགས་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྒོད་པ་སྤང་
བའི་ཕྱིར་དུས་དུས་སུ་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བར་བྱེད་ཅིང་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ཀུན་ཏུ་སྐྱོ་བར་བྱེད་པ་
དེ་ནི་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། ། དེ་ལྟ་སྤོང་བའི་དགའ་བ་དང་སྒོམ་པའི་དགའ་བ་ལ་ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་བརྩོན་ན། རྒྱུ་འམ་གནས་ཀྱང་རུང་སྟེ། དེ་ལ་དགེ་
བའི་ཕྱོགས་ལ་སྦྱོར་བ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་འདོད་པ་དང་ལྡན་པའི་ཉོན་མོངས་པའི་ཀུན་ནས་དཀྲིས་པ་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་ན་དེ་འདི་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ། ཅི་བདག་ལ་འདོད་པ་
རྣམས་ལ་འདོད་པ་ལ་འདུན་པ་ཡོད་བཞིན་དུ་མི་མྱོང་ངམ། འོན་ཏེ་མེད་པས་མི་མྱོང་སྙམ་དུ་སེམས་ཞིང་། དེ་ཡོངས་སུ་སྤྱོད་པར་འདོད་པས་རབ་ཏུ་དང་བར་འགྱུར་བའི་མཚན་མ་སྡུག་གུ་གང་ཡང་རུང་བ་ཡིད་ལ་བྱེད་དེ། 
11-106
དེའི་བག་ལ་ཉལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་མཚན་མ་དེ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ན་བརྟེན་པ་ལ་གཞོལ་བ་དང་། བརྟེན་པ་ལ་འབབ་པ་དང་། བརྟེན་པ་ལ་བབ་པའི་སེམས་
མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་མངོན་པར་ཟིན་པ་དང་། ཆུ་བཞིན་དུ་བཅུས་པ་དང་། ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མངོན་པར་ཟིན་པ་དེས་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་སྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེར་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་
པ་དེ་ནི་དཔྱོད་པའི་ཡིད་བྱེད་དོ། །དེ་དེ་ལྟར་སྤོང་བ་ལ་དགའ་བ་དང་། སྒོམ་པ་ལ་དགའ་བ་རྒྱ་ཆེར་གནས་ཤིང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པ་ལ་རབ་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་ན་
ཡང་དང་ཡང་དུ་སྤྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་དེའི་གཉེན་པོ་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། དུས་དུས་སུ་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ཉིད་ལ་དཔྱོད་པར་བྱེད་པ་ན་འདོད་པ་ན་སྤྱད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་
ཅད་ལས་རེ་ཞིག་ཙམ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་སེམས་འབྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་ས་བོན་གཏན་བཅོམ་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་སྦྱོར་བའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཉོན་མོངས་པ་
ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡང་དག་པར་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བའི་མཐའ་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་ཅིང་བསམ་གཏན་གྱིས་དངོས་གཞི་དང་ལྡན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པ་དེ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱའོ། །
11-107
དེ་ལ་རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པར་གྱུར་པའི་ཚེ་ན་ནི་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་ལུས་ཡོངས་སུ་ཚིམ་པར་བྱེད་
དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལན་འགའ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཆུང་ངུའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ། །ལན་འགའ་ལན་འགའ་ནི་བདེ་བའི་དངོས་པོ་ཤིན་
ཏུ་མང་པོ་དང་། ཤིན་ཏུ་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཚུལ་གྱིས་ཁྱབ་པར་བྱེད་དོ།

当他修习时，反复让心安止于探求和了知粗重与寂静的特征。这就是所谓的"胜解所生作意"。通过依靠、熟习并多次修习这种作意，最初便会生起断除烦恼的道路，而具有已正确生起断除烦恼道路的作意，就称为"远离作意"。
他首先断除欲界烦恼及其随眠习气后，随后会喜欢断除和极度远离，并见到断除的诸多利益，体验到由远离而生的小量喜乐。为了断除昏沉、睡眠和掉举，他有时以能产生清净的作意而生欢喜，以厌离的作意而生厌离，这就是"摄喜作意"。
当他这样精进于断除之喜和修习之喜时，无论任何因或处所，都不会生起与欲望相关的烦恼缠缚，这些烦恼缠缚会障碍修习善法。此时他思考："我是否因为仍有对欲望的希求而不体验欲界，还是因为没有欲望希求而不体验？"他想要检验这一点，便以能产生清净的善妙相为所缘进行作意。
由于并未完全断除一切随眠习气，当他作意于这些相时，心被导向依止、流入依止、安住于依止的心所造作所把持，如同被水黏住一般，被法性所把持，他想："我应当广大安住于喜爱断除和喜爱修习"，这就是"观察作意"。
他如此广大安住于喜爱断除和喜爱修习，精进修习止观，反复修行并修习对治。他不时地观察已断除和未断除的情况，暂时使心从一切欲界烦恼中解脱，但并未永久断除种子。此时，他生起初禅加行道究竟的作意，作为一切烦恼对治的作意，这就是"加行究竟作意"。
紧接着，通过这样的因缘，他进入初禅正行三摩地，生起具足初禅正行的作意，这就是"加行究竟果作意"。
当生起远离作意和摄喜作意时，会以由远离所生的喜乐使身体完全满足。在加行究竟作意时，有时会以少量的乐遍满全身，有时则以极多、极广大的乐遍满全身。


 །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྐྱེས་པའི་ཚེ་ན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ལུས་ཐམས་ཅད་དབེན་པ་ལས་
སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བས་མ་ཁྱབ་པ་དང་ཁྱབ་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དོ། །དེ་དེའི་ཚེ་ན་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་
པ་དང་བཅས་པ་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཡན་ལག་ལྔ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་གཉེན་པོའི་ལམ་
སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་ལ་གནས་པ་དང་། འདོད་པ་རྣམས་ལས་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་སྤང་བར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད། 
11-108
ཐོབ་པར་བྱ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་སྤང་བར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད། མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་སྤང་
བར་བྱ་བ་དང་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཡང་དག་པར་སྦྱོར་བ་རྩོམ་པར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཆེན་པོ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དགའ་བ་སྡུད་པའི་
ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་འབྲིང་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །དཔྱོད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཐོབ་པ་ལ་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་མེད་པ་ལ་སེམས་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་
ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་རྣམ་པ་ཆུང་ངུ་སྤོང་བར་བྱེད་དོ། །སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་དེ་དག་སྒོམ་པའི་
འབྲས་བུ་ཉམས་སུ་མྱོང་བར་བྱེད་དོ། །གཞན་ཡང་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་རིག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་མོས་པ་ལས་བྱུང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སུན་འབྱིན་
པའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །རབ་ཏུ་དབེན་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་ནི་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་དང་ལྡན་པ་ཏེ་གཉེན་པོ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་སྡུད་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གདུང་བར་འགྱུར་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ། །
11-109
དེ་ལ་དཔྱོད་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ལྟར་ན་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དྲུག་པོ་དེ་དག་ཏུ་ནི་ཡིད་ལ་བྱེད་
པ་བཞི་པོ་འདི་ལྟ་སྟེ། རྗེས་སུ་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། དང་བར་འགྱུར་བ་དང་། སོ་སོར་རྟོག་པ་དག་འདུས་པར་རིག་པར་བྱའོ། །ཇི་ལྟར་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱིས་བསམ་གཏན་དང་
པོ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་དང་། གསུམ་པ་དང་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། ནམ་མཁའ་དང་། རྣམ་ཤེས་དང་། ཅི་ཡང་མེད་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་
ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཡང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་བདུན་གྱི་ཡིན་པར་རིག་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་དག་རྣམ་པ་བཞིས་རྣམ་པར་བཞག་སྟེ། མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཉམས་པར་
བྱེད་པ་དང་། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་དང་། བསྒོམས་པའི་ཕན་ཡོན་དང་། དེ་གཉིས་ཀའི་གནས་སོ། །དེ་ལ་འདོད་པ་དག་ལས་དབེན་པ་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལས་དབེན་པ་རྟོག་པ་དང་བཅས་
དཔྱོད་པ་དང་བཅས་པ་དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་དང་པོ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །དབེན་ཞེས་བྱ་བ་ལ་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་ཉམས་པ་བསྟན་པ་ལ་འདོད་པ་ནི། 
11-110
ཉོན་མོངས་པའི་འདོད་པ་དང་། དངོས་པོའི་འདོད་པ་དག་གོ །དབེན་པ་ནི་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ལས། དབེན་པ་དང་། དམིགས་པ་ལས་དབེན་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་
འདོད་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པར་གཏོགས་པ་རྣམས་སྤངས་པའོ།

当生起加行究竟果作意时，全身无有丝毫不被远离所生的喜乐所遍满之处。此时，他远离欲望，远离罪恶不善法，具有寻伺，具足由远离所生的喜乐，安住于具备初禅五支，安住于修习欲界对治道的果位，获得离欲贪。
其中，了知相的作意使人完全了知应当断除的内容和应当获得的内容，并为了断除和获得而专注心念。胜解所生的作意使人为了断除和获得而开始正确修习。远离作意使人断除大烦恼。摄喜作意使人断除中等烦恼。观察作意使人的心安住于不对所获得产生增上慢。加行究竟作意使人断除小烦恼。加行究竟果作意使人体验修习这些作意的果位。
此外，了知相的作意和胜解所生的作意属于厌患对治，是随顺的作意。远离作意和加行究竟作意是断除对治，是对治作意。其中摄喜作意是能产生清净的作意。观察作意则是观察的作意。应当了解这六种作意包含了四种作意：随顺、对治、清净和观察。
如同通过七种作意进入初禅一样，进入第二禅、第三禅和第四禅，以及空无边处、识无边处、无所有处和非想非非想处，也都是通过七种作意完成，应当了知。
四种禅定通过四个方面来安立：降伏不顺方面、修习对治、修习的利益以及这两者的所依。其中，初禅是远离欲望，远离罪恶不善法，具有寻伺，具足由远离所生的喜乐而安住。在"远离"一词中，表示不顺方面已被降伏的"欲望"是指烦恼的欲望和事物的欲望。"远离"是因为远离相应（烦恼）和远离所缘境。"罪恶不善法"指的是断除由烦恼欲望之因所产生的身、语、意恶行。


 །རྟོག་པ་དང་བཅས་དཔྱོད་པ་དང་བཅས་ཞེས་པ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་
ཕྱིར་འདོད་པའི་གཉེན་པོ་རང་གི་ས་པའི་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དགེ་བ་དག་དང་ལྡན་པས་གཉེན་པོ་བསྒོམ་པ་བསྟན་ནོ། །དེ་གཉིས་ཀྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་འཇོམས་པར་བྱེད་པས་གཉེན་
པོ་ཡིན་ནོ། །དབེན་པ་ལས་སྐྱེས་པའི་ཞེས་པས་ཕན་ཡོན་བསྟན་ཏེ། འདོད་པ་ལས་དབེན་པ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ལས་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྒྱུ་དེ་དང་རྐྱེན་དེས་
དེའི་མཇུག་ཐོགས་ཁོ་ནར་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པ་ལ་བྱའོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པ་དང་རེ་བའི་དོན་ཐོབ་ཅིང་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དང་། གནས་
ངན་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་སེམས་དང་ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། བསམ་གཏན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ལ་ཡང་དག་པར་ཉེ་བར་གཏོད་པ་དང་། དྲན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཉེ་བར་གཏོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །
11-111
དང་པོ་འདོད་པའི་ཁམས་ནས་བསྐྱོད་པའི་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་བགྲང་བའི་ཕྱིར་དང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བསྒྲུབས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ཞེས་པ་ནི། ཕྱིས་
བསྒོམས་པ་ལན་མང་དུ་བསྒྲུབས་པས་ཅི་འདོད་པ་བཞིན་ཐོབ་པ་དང་ཚེགས་མེད་པར་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་གྱི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་དག་མཚན་མོ་དང་ཉིན་མོ་དང་ཉིན་མཚན་བདུན་གྱི་བར་
རམ། ཇི་སྲིད་འདོད་པའི་བར་དུ་འདའ་བར་བྱེད་པའོ། །དེ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་དང་བ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པས་རྟོག་པ་མེད་པ་ལ་དཔྱོད་པ་
མེད་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ལས་སྐྱེས་པའི་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་བསམ་གཏན་གཉིས་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་བྲལ་ཞིང་ནང་ཡོངས་སུ་
དང་སྟེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་དང་བཅས་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་མཚན་མ་དག་ལ་སེམས་རྣམ་པར་བཟློག་ནས་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཚན་མ་མེད་པ་དག་ལ་ལེགས་པར་གཏོད་
ཅིང་། དམིགས་པ་ལ་མི་རྟོག་པར་དཔྱོད་པ་ལས་རྣམ་པར་བྲལ་ཏེ་དམིགས་པ་བརྟན་པ་ལ་སྤྱོད་པ་ལ་ངང་གཅིག་གིས་སེམས་ཞི་བ་དང་དང་བར་འཇུག་པར་བྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། 
11-112
དེས་སྒོམ་པ་གོམས་པར་བྱས་པའི་ཕྱིར་རྟོག་དཔྱོད་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་ཉིད་ལ་རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པས་བར་དུ་གཅོད་ཅིང་སྐབས་སུ་འཆད་པའི་གནས་སྐབས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་བར་
དུ་གཅོད་པ་མེད་པ་དང་། སྐབས་སུ་འཆད་པ་མེད་པའི་གནས་སྐབས་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྟོག་དཔྱོད་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་སྤངས་པ་ཡིན་ནོ། །དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་པའི་
སྐབས་དགའ་བ་ལ་སྐྱོན་དུ་མི་བལྟ་བས་སོ། །ཡང་དག་པར་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དང་ལྡན་ཞིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་། བསམ་གཏན་དང་པོའི་རྟོག་དཔྱོད་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་གནས་ངན་
ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་དེའི་གཉེན་པོའི་སེམས་དང་ལུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་ཤིང་ལས་སུ་རུང་བའི་བདེ་བ་དང་ལྡན་པས་དགའ་བ་དང་བདེ་བ་ཅན་ཞེས་བྱའོ། །དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་
བས་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་
བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བའི་མཚན་མ་དག་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བའི་ཕྱིར་དེ་དགའ་བའི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཞེས་གསུངས་སོ།

"具有寻伺"一词，是由于不视寻伺为过失，表明通过具足欲界对治的自地善寻伺来修习对治。这两者能摧毁罪恶不善法，因此是对治。"由远离所生"一词表明利益，指的是从远离欲界的加行究竟作意中生起，意为正是由那种因缘在其之后立即生起。"具有喜乐"是因为不视喜为过失，因为已获得所希望追求的对象而生喜悦，并且已远离一切习气，具有广大身心堪能性。"禅定"是因为完全专注于所缘境，使正念专一。
"初"是按照从欲界开始移动的次序而计数。"成就"是因为它是加行究竟的果。"安住"是指后来多次修习，能随意获得且无困难地获得，因此能在这些禅定三摩地中度过一夜、一日或七日夜，或随自己意愿的时间。
"远离寻伺，内心清净，心相续一性，无寻无伺，具足由定所生喜乐，成就安住第二禅"中，"远离寻伺，内心清净"是指心从具有寻伺的定相转向，善加专注于无寻伺的无相定中，从对所缘境有寻有伺中解脱，于稳固所缘中以一种方式使心平静清净而安住。"心相续一性"是指由于熟习修习，已超越在有寻有伺定中被寻伺所间断与中断的状态，获得无间断和无中断的状态，完全在一切方面断除寻伺。"具足喜乐"是因不视喜为过失，具足正等欢喜和意乐，远离初禅寻伺烦恼一方习气的对治，具足身心极度轻安堪能性的安乐。
"他离喜贪，住于舍，具念正知，身受乐，圣者所说的具念住乐舍者，成就安住第三禅"中，"他离喜贪"是因为视喜相为过失，所以说"离喜贪"。
;


 །
11-113
བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགའ་བ་མེད་པ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སེམས་གཏོད་པར་བྱེད་པ་དེའི་ཚེ་ན་དེའི་སེམས་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་སྐྱོན་རྣམ་པ་གཉིས་པོ་བསམ་
གཏན་གཉིས་པོ་ལ་རྟོག་དཔྱོད་ད་ལྟར་གྱི་དགའ་བ་དང་བྲལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་ཤིང་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། སེམས་ཀུན་ཏུ་འཁྲུག་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ནི་སེམས་རྒྱུད་
དུ་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་པ་ལ་གེགས་བྱེད་པ་ཡིན་པས་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་ནི་རྟོག་དཔྱོད་ཡོད་པས་དེས་ན་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར། གཉིས་པ་ལ་ནི་དགའ་བ་
ཡོད་པ་དེས་ན་དེར་ཡང་རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་འཇུག་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་བསམ་གཏན་དང་པོ་དང་གཉིས་པ་གཉིས་ལ་དེ་དག་ལ་བཏང་སྙོམས་ཤས་ཆེར་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་བསམ་གཏན་
གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་བསམ་གཏན་པ་དེ་ནི་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ན་ཇི་ལྟ་
ཇི་ལྟར་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀུན་ཏུ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་སྟེ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ལེགས་པར་གོམས་པར་མ་བྱས་པས་བརྗེད་ངེས་པའི་ཕྱིར་བརྒྱ་ལ་བརྒྱ་ལམ་ན་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དེ་དག་ཀུན་འབྱུང་བར་གྱུར་ན་མྱུར་བ་མྱུར་བ་ཁོ་ནར་དེ་དག་ལ་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སོ་སོར་རྟོག་པར་བྱེད། 
11-114
ལེགས་པ་ཁོ་ནར་རབ་ཏུ་ཤེས་པར་བྱེད་ཅིང་བྱུང་ངོ་ཅོག་དང་དུ་མི་ལེན་པར་སྤོང་བར་བྱེད་སེལ་བར་བྱེད་བྱང་བར་བྱེད་ཅིང་སེམས་བཏང་སྙོམས་སུ་བྱེད་པ་ན་དེའི་ཕྱིར་དྲན་པ་དང་
ཤེས་བཞིན་ཅན་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །བདེ་བ་ལུས་ཀྱིས་མྱོང་ལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་གཉིས་ཏེ། དེའི་ཚེ་ན་གཟུགས་ཀྱི་ལུས་དང་ཡིད་ཀྱི་ལུས་ཀྱི་ཚོར་བའི་བདེ་བ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པའི་
བདེ་བ་སོ་སོར་མྱོང་བར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ལུས་ཀྱི་མྱོང་ལ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་
བརྗོད་པ་སྟེ། ཞེས་བྱ་བ་ནི་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་མན་ཆད་ལ་ནི་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་ཡང་མེད་ལ། རྒྱུན་དུ་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པ་ཡང་མེད་དོ། །བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་གོང་མ་དག་
ལ་ནི་བཏང་སྙོམས་ཡོད་ཀྱང་བདེ་བ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དེ། དེ་ལྟར་འོག་མ་དག་ལ་བདེ་བ་དང་བཏང་སྙོམས་མེད་པ་དང་གོང་མ་དག་ལ་བདེ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ལྟ་སྟེ།
བསམ་གཏན་གསུམ་པ་འདི་ནི་དེ་དག་གི་གནས་ཡིན་པས་ན་འཕགས་པས་ཀྱང་དེ་ལ་དམིགས་ཏེ་གནས་པའི་གང་ཟག་གང་ཡིན་པ་དེའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་དེ་དྲན་པ་དང་ལྡན་པ་བདེ་བ་ལ་གནས་པ་བཏང་སྙོམས་པའོ་ཞེས་བརྗོད་དེ། 
11-115
འཕགས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སངས་རྒྱས་དང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཉན་ཐོས་རྣམས་སོ། །དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་ལྟར་བཏང་སྙོམས་ལ་གནས་པས་དེའི་ཚེ་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཀུན་ཏུ་
བསྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་དགའ་བ་དང་ལྡན་པའི་ཚོར་བ་སེམས་དགའ་བར་བྱེད་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་ཅིང་དགའ་བའི་གཉེན་པོ་དགའ་བ་མེད་པ་ཞི་བ་དང་རབ་
ཏུ་ཞི་བའི་ཚོར་བ་སེམས་ལས་སྐྱེས་པར་གྱུར་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དགའ་བ་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་སོ།

"安住于舍"一词，是指当他将心专注于无喜的第三禅时，他的心已远离使心扰乱的两种过患：第二禅的寻伺和当前的喜，因此经中说"安住于舍"。这两种使心扰乱的法是障碍心相续安住于舍的因素。在初禅中有寻伺，因此不能持续进入舍。第二禅中有喜，因此也不能持续进入舍。由于初禅和第二禅中大部分没有舍，所以进入第三禅的禅修者被称为"安住于舍"。
"具念正知"是指，当他安住于舍时，能使与喜相应的想和作意不生起，他就这样安住于近住正念。若因未善修第三禅而忘失，偶尔生起与喜相应的想和作意时，他会立即以智慧观察，善加了知，不接受所生起的[杂念]，而是舍弃、清除、净化它们，使心安住于舍，因此经中说"具念正知"。
"身受乐"有两种含义：此时他能分别体验色身和意身的乐受以及轻安乐，因此经中说"身受乐"。"圣者所说的具念住乐舍者"是指第三禅以下诸禅没有这样的乐，也没有持续安住于舍。第三禅以上诸禅虽有舍，却没有这样的乐。由于下地没有乐和舍，上地没有乐，所以第三禅是它们的所依，圣者针对安住此境界的补特伽罗而说："具念住乐舍者"。
"圣者"指佛陀和佛陀的声闻弟子。"无喜"是指，由于这样安住于舍，依靠多次修习和熟习正念与正知，他能舍弃能使心欢喜的喜受，生起喜的对治——无喜、寂静、极寂静的意生受，因此经中说"无喜"。


 །དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་
བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་
པ་དེ་ལ། དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བདེ་བའི་གཉེན་པོ་ནི་རིགས་འདྲ་བའི་ཕྱིར་སྤོང་བའི་གཉེན་པོ་མ་བསྟན་པར་དེའི་གཉེན་པོས་བྱས་པ་བདེ་བ་སྤངས་པ་གང་ཡིན་
པ་དེ་ཉིད་བསྟན་ཏེ། དེའི་གཉེན་པོ་གང་ཞེ་ན་འདི་ལྟ་སྟེ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་དང་ཤེས་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་དག་ལ་རྟེན་ཅིང་གོམས་པར་བྱས་པས་བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་ས་པའི་བདེ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་སྤོང་བར་བྱེད་པས་ན། 
11-116
དེའི་ཕྱིར་དེ་བདེ་བ་ཡང་སྤངས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། ། སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེའི་ཚེ་ན་བསམ་གཏན་པ་དེས་
བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་རྗེས་སུ་ཐོབ་ཅིང་དེས་སྔོན་སྤངས་པ་གང་ཡིན་པ་དང་ད་ལྟ་སྤོང་བར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་དག་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པས་ན་དེའི་
ཕྱིར་སྔ་ནས་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྤངས་ཤིང་ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཡང་ནུབ་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་སོ། །
བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་བདེ་བ་ནུབ་བོ། །བསམ་གཏན་དང་པོ་ལ་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཡིད་མི་བདེ་བ་ནུབ་བོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་
ཡང་མ་ཡིན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་རེ་ཞིག་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་ཚོར་བའི་ལྷག་མ་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཉི་ཚེ་ཡོད་པས་
ན་དེའི་ཕྱིར་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་སོ། །བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེས་དེའི་ཚེ་ན། བསམ་གཏན་དང་པོ་ཡན་ཆད་ཀྱི་ས་འོག་མ་པའི་སྐྱོན་འདི་ལྟ་སྟེ། 
11-117
རྟོག་པ་དང་དཔྱོད་པ་དང་དགའ་བ་དང་དབུགས་བརྔུབ་པ་དང་དབུགས་དབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་དག་སྤངས་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་གང་ཡོད་པ་དེ་ཡོངས་སུ་
དག་པ་དང་ཡོངས་སུ་བྱང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེས་ན་བསམ་གཏན་བཞི་པ་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པའི་སེམས་དེ་ཡིད་ལ་གཡོ་བ་མེད་པར་གནས་ཤིང་། གཡོ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་
བཏང་སྙོམས་དང་དྲན་པ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་སྣ་ཚོགས་
ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་
ཤེས་རྣམས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ནམ་མཁར་མོས་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར། ཁ་དོག་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་དང་དམར་པོ་དང་དཀར་པོ་དང་ལྡན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་མི་
སྣང་ཞིང་སྐྱོ་ལ་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བས་ཡང་དག་པར་འདས་པ་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དེ་དག་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཤིང་མི་སྣང་བར་གྱུར་པའི་རྒྱུས་ཁ་དོག་བསགས་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་སྒྲིབ་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་དུ་མ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་མང་པོ་དག་དང་བྲལ་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཐོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ནུབ་པར་གྱུར་ཅིང་ཞེས་གསུངས་སོ།

他舍弃了乐，先前已舍弃了苦，又因喜忧已灭而乐已灭，既非乐亦非苦，具足舍与清净念，成就安住第四禅。对此，"他舍弃了乐"是指，由于乐的对治与乐同类，未直接说明断除对治，而是说明由对治所导致的乐的舍弃。那么其对治是什么呢？就是舍、念和正知。依靠修习这些，从第三禅中生起，舍弃第三禅地的乐，因此说"他舍弃了乐"。
"先前已舍弃了苦，又因喜忧已灭"是指，此时禅修者已完全超越乐与苦，他先前所舍弃的和现在正在舍弃的，都被统一归纳，因此说"先前已舍弃了苦，又因喜忧已灭"。其中，在进入第四禅时，舍弃了苦；在进入第三禅时，喜已消灭；在进入初禅时，忧已消灭。
"既非乐亦非苦"是指，由于他已暂时舍弃了乐与苦，所以他只剩下既非乐亦非苦的舍受，因此说"既非乐亦非苦"。
"具足舍与清净念"是指，此时他已舍弃初禅以上下地的所有过失，即寻、伺、喜、入息和出息，由于舍弃了这些，他所具有的舍和念变得清净无垢，因此进入第四禅的心安住于无动摇状态，远离一切动摇，因此说"具足舍与清净念"。
"他完全超越色想，消灭有对想，不作意种种想，[思维]'虚空无边'，成就安住于空无边处"中，"他完全超越色想"是指，为了对虚空作意，青、黄、红、白等色想不再显现，由于厌离和离贪而完全超越，因此说"他完全超越色想"。
"消灭有对想"是指，由于他已完全超越这些且不再显现，因此远离了作为色积聚之因的多种多样障碍想，因此说"消灭有对想"。


 །
11-118
སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ལ་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་དེ་དག་དང་བྲལ་ནས་ཐོགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་དེ་དག་ཉིད་ལ་འདི་ལྟ་སྟེ། ཟས་དང་།
སྐོམ་དང་། བཞོན་པ་དང་། གོས་དང་། རྒྱན་དང་། གནས་དང་། སྐྱེད་མོས་ཚལ་དང་། ནགས་ཚལ་དང་། དམག་དང་། རི་ལ་སོགས་པ་ཉེ་བར་འདོད་ཆགས་པའི་འདུ་ཤེས་འཇུག་པ་གང་ཡིན་པའི་འདུ་ཤེས་དེ་དག་
དེ་རྣམས་ལ་གཏད་ཀྱང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་དེ་ལ་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་རྣམས་ཡིད་ལ་མི་བྱེད་པས་ཞེས་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་
ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེས་དེ་ལྟར་གཟུགས་དང་ཐོགས་པ་དང་སྣ་ཚོགས་པའི་འདུ་ཤེས་དག་རྣམ་པར་བཤིག་ནས་ནམ་མཁའ་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་
ཕྱིར་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ནས་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་
ཤིང་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས། གོང་མ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་ནམ་མཁའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །
11-119
དེ་ཇི་སྲིད་དུ་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་མི་འཇུག་བར་དུ་ནི་དེ་ནམ་མཁའ་ཁོ་ན་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །སྙོམས་པར་ཞུགས་ནས་ནི་ནམ་མཁའ་དེ་ཉིད་དང་དེ་ལས་གཞན་པ་རང་གི་
ས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དམིགས་པར་བྱེད་དེ། ཉེར་བསྡོགས་ཀྱི་ཚེ་ན་ནི་ས་འོག་མའི་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་ཡང་དམིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་
ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་
མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་གིས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་མོས་པར་བྱེད་པ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་པའི་
རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་འདོད་པས་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ཟློག་སྟེ་རྣམ་པར་
ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་རྣམ་པས་མོས་པར་བྱེད་ཅིང་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སོ་སྙམ་ནས་ཞེས་གསུངས་སོ། །
11-120
རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་སྔར་བཞིན་ནོ། །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ། །ཞེས་
གསུངས་པ་ནི། དེ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱེད་ཅིང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་ཅི་ཡང་དང་ལྡན་པ་གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ཡོངས་སུ་ཚོལ་བར་བྱེད་
པ་ན་མ་རྙེད་དེ། དེས་དམིགས་པ་དེ་མ་རྙེད་པ་ན་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དངོས་གཞི་ཉེར་བསྡོགས་དང་བཅས་པ་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་དམིགས་པ་གཞན་ཅི་ཡང་མེད་དོ་ཞེས་
མོས་པར་བྱེད་ཅིང་། ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ཁོ་ན་ལ་མོས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེས་འདུ་ཤེས་ལ་མོས་པ་དེ་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་ལས་
ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་བར་དུ་ཡིད་ལ་བྱས་པས། སྦྱོར་བ་མཐར་ཐུག་པའི་འབྲས་བུའི་དངོས་གཞི་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་
དུ་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ཏེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ།

"不作意种种想"是指，他已远离这些[色想和有对想]，对特殊障碍的各种相，如食物、饮料、乘具、衣服、装饰品、住所、花园、森林、军队、山岳等所生起的贪爱想，即使专注于这些，在任何方面都不会生起，因此说"不作意种种想"。
"[思维]'虚空无边'"是指，他这样破除了色想、有对想和种种想后，以无边相对虚空作胜解，因此说"[思维]'虚空无边'"。
"成就安住于空无边处"是指，他完全超越空无边处的近分定，通过加行究竟作意，进入上地加行究竟果的正行三摩地，因此说"成就安住于空无边处"。
在他尚未进入正行三摩地之前，只以虚空为所缘。进入[正行]后，则以虚空本身和其他自地诸蕴为所缘。在近分定时，也以下地诸蕴为所缘。
"他完全超越空无边处，[思维]'识无边'，成就安住于识无边处"中，"他完全超越空无边处，[思维]'识无边'"是指，他以能对虚空无边作胜解的识——以虚空无边相作胜解的识，想要进入识无边处定，便从空无边处想转回，对那个识本身以无边相作胜解，完全超越空无边处的正行与近分定，因此说"他完全超越空无边处，[思维]'识无边'"。
"成就安住于识无边处"如前所述。
"他完全超越识无边处，成就安住于无所有处"是指，当他从识无边处生起，寻求识以外的任何所缘——有色无色皆不可得。当他未得到那个所缘时，便完全超越识无边处的正行与近分定，作意"无有任何其他所缘"的胜解，只对无所有的想作胜解。他多次修习这种对想的胜解，完全超越无所有处的近分定，直至加行究竟作意，进入加行究竟果的正行三摩地，因此说"他完全超越识无边处，成就安住于无所有处"。


 །དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་བསྒྲུབས་ཏེ་གནས་སོ་ཞེས་གསུངས་པ་དེ་ལ། 
11-121
དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་བསྐྱོད་ཅིང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་
ཤེས་ལ་རགས་པར་འདུ་ཤེས་ཤིང་ཉེས་དམིགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་ལས་ལྡོག་པར་བྱེད་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་དེ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དུ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་
སྐྱེ་མཆེད་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་ནས་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི། དེ་སྔོན་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ཅི་ཡང་གི་འདུ་
ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས། ད་ལྟ་ནི་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་ལས་ཡང་དག་པར་འདས་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་ཅི་ཡང་གི་འདུ་ཤེས་
དང་ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་མེད་པ་ལ་བྱའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། དེའི་འདུ་ཤེས་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ་དཔེར་ན་འདུ་ཤེས་མེད་པའམ། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དག་འདི་
ལྟར་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐམས་ཅད་དུ་འགག་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདུ་ཤེས་དེ་ཕྲ་ཞིང་དམིགས་པ་ལ་མཚན་མ་མེད་པར་འཇུག་པ་ཁོ་ན་མ་ཡིན་པས་ན། དེའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་སོ། །
11-122
དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན། ལུས་སའི་འོག་ཏུ་འབྱིང་བར་སྣང་བ་ལྟ་བུའི་རྟགས་འབྱུང་ངོ་། །གཟུགས་མེད་པ་དག་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་ཚེ་ན་ནི་ལུས་ནམ་མཁའ་ལ་
འཕར་བ་ལྟ་བུའི་རྟགས་འབྱུང་སྟེ། དེ་དག་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣམ་པས་བཏང་སྙོམས་སུ་བཞག་ན་ཡང་དག་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་
ཏེ། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ཁོ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །
འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་ནི་འཕགས་པ་ཁོ་ན་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་མཛད་དོ། །དེ་ལ་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་པ་གཉིས་ཀྱི་ནི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དེ་གཉིས་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་
འགྱུར་ཏེ། འདི་ལྟ་སྟེ། འདུ་ཤེས་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད། འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་
ལས་བསྐྱོད་ཅིང་དམིགས་པ་ཡང་དག་པར་འགགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ལ་སྙོམས་པར་འཇུག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་འདུ་ཤེས་ནི་ནད་དོ། །འདུ་ཤེས་ནི་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །
11-123
འདུ་ཤེས་ནི་ཟུག་རྔུའོ། །འདི་ལྟ་སྟེ་འདུ་ཤེས་མེད་པ་འདི་ནི་གྱ་ནོམ་པའོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུ་ཤེས་ལ་མི་ཕྱོགས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་སྟེ། དེ་ཡོངས་སུ་གཟུང་ནས་འདུ་ཤེས་བྱུང་
ངོ་ཅོག་ལ་དྲན་པ་མེད་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་མེད་པར་བྱེད་དེ། དེས་དེ་བསྒོམས་པའི་རྒྱུས་ན་སྦྱོར་བའི་ལམ་ལ་ནི་སེམས་དང་བཅས་པའི་གནས་སྐབས་སུ་གྱུར་ལ། སྙོམས་པར་ཞུགས་མ་
ཐག་ཏུ་ནི་སེམས་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བས་དེ་ལྟར་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ་འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དག་གི་འདོད་
ཆགས་དང་མ་བྲལ་བའི་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སེམས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོབ་པ་ཡིན་ནོ།

"他完全超越无所有处，成就安住于非想非非想处"中，"他完全超越无所有处"是指，他从无所有处移动，将无所有处想视为粗糙、过患，从无所有处想转回，因此说"他完全超越无所有处"。
"非想"是指，他先前进入无所有处时已超越了"无所有"想，现在又超越了"无所有处"想，因此说"非想"，意为没有"无所有"想和"无所有处"想。
"非非想"是指，他的想并非如无想定或灭尽定那样在一切方面完全停止，而是因为这种想微细且以无相方式对所缘境转起，因此说"非非想"。
当进入禅定时，身体有如沉入地下的相似相出现。当进入无色定时，有如身体升入虚空的相似相出现。对这些以止相保持舍心，就是正确的修习。
无心等至有两种：无想等至和灭尽等至。其中，只有凡夫才能进入无想等至，只有圣者才能进入灭尽等至。通过两种作意进入这两种等至：以不趣向想的作意进入无想等至，以从非想非非想处转向且所缘完全灭的作意进入灭尽等至。
"想是病，想是苦，想是刺，无想是妙"是不趣向想的作意。持此作意，对所有生起的想不作正念和作意。由于修习这个原因，在加行道上是有心状态，而一入定则心不生起。这样，以出离想为先导的作意，已离遍净天贪而未离大果天贪的心心所法的灭，称为无心等至。这就是它的获得方式。


 །དེ་ལ་འདུ་
ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཐོབ་པའི་འཕགས་པ་མཆོག་ཏུ་ཞི་བའི་གནས་པས་གནས་པར་འདོད་པ་འདུ་ཤེས་མེད་འདུ་ཤེས་མེད་མིན་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ལས་སེམས་བསྐྱོད་པར་བྱེད་ཅིང་། དེའི་
སེམས་དེ་དེ་ལས་བསྐྱོད་པ་ནི་དམིགས་པ་མི་རྙེད་དེ། དེ་མ་རྙེད་ན་འགག་ཅིང་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་རོ་སྙམ་ནས། དེ་ལྟར་ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བའི་སློབ་པའམ། 
11-124
དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་རུང་སྟེ། གནས་པའི་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས་སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ཞེས་
བྱ་སྟེ། དེ་ནི་དེ་ལྟར་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་ལ་བརྟེན་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་ལྟར་འགྲུབ་ཅེ་ན། བསམ་གཏན་པ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཐོབ་
པ་དེ་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་དག་པ་དེ་ལ་བརྟེན་ནས། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ཡུལ་ལམ་སྔོན་གྱི་གནས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་འམ། ལྷའི་རྣ་བའམ་འཆི་འཕོ་བ་དང་། སྐྱེ་བ་ཤེས་པའི་སེམས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་
ཤེས་པ་ལས་བརྩམས་ཏེ། མངོན་པར་ཤེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཐོས་པ་དང་གཟུང་བ་དང་ཀུན་ཆུབ་པར་བྱས་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཉིད་མཉམ་པར་བཞག་པའི་ས་པའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་
དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་འགྱུར་ཏེ། དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དེས་དེ་ལྟ་དེ་
ལྟར་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱས་ཤིང་ལན་མང་དུ་བྱས་པའི་རྒྱུས་ན་དེའི་སྒོམ་པའི་འབྲས་བུ་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་འབྱུང་བར་འགྱུར་བའི་དུས་ཀྱང་ཡོད། རྟགས་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་རོ། །གཞན་ཡང་དོན་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་། 
11-125
ཆོས་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པར་གྱུར་པ་དེས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ཐམས་ཅད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་སྒོམ་པར་བྱེད་དེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཡང་པའི་འདུ་ཤེས་དང་།
འཇམ་པའི། ནམ་མཁའི་ཁམས་ཀྱི། སེམས་དང་ལུས་མེད་པའི། མོས་པའི། སྔོན་སྦྱང་པ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི། གོ་རིམ་རྗེས་སུ་དྲན་པའི། རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་འདུ་ཤེས་པའི་སྒྲ་སྐད་ཀྱི། སྣང་བའི་གཟུགས་ཀྱི་
མཚན་མའི། ཉོན་མོངས་པས་བྱས་པའི་གཟུགས་རྣམས་འགྱུར་བའི། རྣམ་པར་ཐར་པའི། ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི། ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདུ་ཤེས་སོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་རྣམ་པ་མང་པོ་དག་ལ་
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཚོགས་སམ་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །བདེན་པ་མཐོང་ནས་ཟག་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དུ་འགྱུར་ཏེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་མཐར་ཕྱིན་པའོ།། །།
༈ ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ།
གསུམ་པ་ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་རྒྱས་
པར་བཤད་པ་ལ། དངོས་དང་། རང་རྒྱལ་ཀྱི་ལམ་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
༈ བདེན་པ་སྦྱོང་ཚུལ། དེ་ལམ་དང་སྦྱོར་བ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོམ་རིམ་བཤད་པ།
དང་པོ་ལ་བདེན་པ་སྦྱོང་ཚུལ། དེ་ལམ་དང་སྦྱོར་བ། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྒོམ་རིམ་བཤད་པ་གསུམ་ལས་དང་པོ་ནི། མདོ་ལས་
ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ནས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཞེས་གསུངས་པས། ཤེས་རབ་ནི། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ། །ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་དང་། 
11-126
དེ་བཞིན་འདི་ནི་ཀུན་འབྱུང་། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པ། འདི་ནི་སྡུག་བསྔལ་འགོག་པར་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་ལམ་འཕགས་པའི་བདེན་པའོ་ཞེས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཤེས་པ་སྟེ། འཕགས་
པའི་བདེན་པ་བཞི་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཤེས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པའོ།

其中，获得非想非非想处的圣者想要安住于极寂静住处，将心从非想非非想处转出，他的心从彼处转出时无所缘可得，思维"既无所得，则灭而不生"，这样，已离无所有处贪的有学或阿罗汉，以住想为先导的作意灭除心心所法，这称为灭尽等至，这就是它的获得方式。
依靠禅定可以成就神通。如何成就？禅修者获得清净禅定后，依靠这清净禅定，从神变境界或忆念宿命或天耳或了知死亡转生或知晓心的状态开始，通过所听闻、所接受、所通达的神通相关法，以正等持地作意，成为通达义和通达法。通过通达义和通达法，如此这般地多次修习和熟习，有时会生起修习的果——五神通，也会有其征兆。
此外，已成为通达义和通达法的人为了成就一切神通而修习十二种想：轻想、柔想、虚空界想、无身心想、胜解想、体验宿习想、随念次第想、了知种种声响想、光明色相想、烦恼所造色变想、解脱想、胜处想和遍处想。多种三摩地被称为三摩地蕴或三摩地聚。见到真谛后成为无漏三摩地，这是究竟三摩地。
增上慧学
第三，广说增上慧学分为正文和说明独觉道两部分。
首先是净治真谛、将真谛与道连结、解说菩提分的修习次第三项。
第一，净治真谛：经中说"圆满三摩地蕴后，圆满慧蕴"。慧是如实正确了知"此是苦圣谛"，同样，如实正确了知"此是集、此是灭、此是趣向灭苦之道圣谛"，无倒了知四圣谛是圆满慧蕴的方法。


 །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་བདེན་པ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་པའི་
དོན་དང་། ལམ་གྱི་བར་ཡང་ལམ་གྱི་བར་གྱི་དོན་གྱིས། ཡང་དག་པ། དེ་བཞིན་པ། ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་ཅིང་མ་སླད་པ་ཡིན་པས་ན་དེའི་ཕྱིར་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་
མི་བསླུ་བ་དང་། དེ་མཐོང་ན་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པའི་བློ་དག་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བས་ན་དེའི་ཕྱིར་ཡང་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ། །ཅིའི་ཕྱིར་དེ་དག་ལ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེ་ན། འཕགས་པ་རྣམས་
ཀྱིས་དེ་དག་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བདེན་པའི་སྒོ་ནས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཁྱེན་ཅིང་གཟིགས་ཀྱི། བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་མི་མཐོང་བས་
ན་དེའི་ཕྱིར་འཕགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱིས་པ་རྣམས་ལ་ཡང་དེ་དག་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་བདེན་མོད། རྟོགས་པས་མ་ཡིན་གྱི་འཕགས་པ་རྣམས་ལ་ནི་གཉིས་ཀས་བདེན་པ་ཡིན་ནོ། །བཞིར་འཇོག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཡང་ནག་པོའི་ཕྱོགས་དང་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ལ་བརྟེན་པའི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་རྣམ་པར་བཞག་པས་བདེན་པ་བཞིར་བཞག་པ་སྟེ། 
11-127
དེ་ལ་བདེན་པ་སྡུག་བསྔལ་ནི་ནག་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན། བདེན་པ་ཀུན་འབྱུང་ནི་རྒྱུ་ཡིན། བདེན་པ་འགོག་པ་ནི་དཀར་པོའི་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ཡིན། བདེན་པ་ལམ་ནི་རྒྱུ་ཡིན། དེ་
དག་རིམ་པ་བཞིན་ནད་དང་། ནད་ཀྱི་རྒྱུ། ནད་ཞི་བ་དང་། སྨན་བསྟེན་པ་ལྟ་བུས་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་བྱ། ཀུན་འབྱུང་སྤང་བྱ། འགོག་པ་ཐོབ་བྱ། ལམ་བསྟེན་བྱར་བཤད་དོ། །ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་
གིས། བདེན་པ་དག་ནི་རྣམ་བཞི་སྟེ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་བཞིན་ཀུན་འབྱུང་དང་། །འགོག་པ་ལམ་སྟེ་དེ་ལྟ་ན། །དེ་དག་ཇི་ལྟར་མངོན་རྟོགས་རིམ། །སྡུག་བསྔལ་ཉེར་ལེན་ཕུང་པོ་ཡི། །ཀུན་འབྱུང་ལས་དང་
ཉོན་མོངས་ཏེ། །འགོག་པ་མྱ་ངན་འདས་པ་གཉིས། །ལམ་ནི་ཕྱོགས་མཐུན་སུམ་ཅུ་བདུན། །ཞེས་པས། བདེན་བཞིའི་སྒོ་ནས་འཇུག་ཚུལ། ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་འབྲས་བུ་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་
སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་གཞི་ཡིན་པས། བལྟ་སླ་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་བརྟགས་ན་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་ལས་བྱུང་བར་རིག་སྟེ་ཀུན་
འབྱུང་བའི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ནས་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་ཏེ་ལྷག་མ་དང་བཅས་པའི་མྱང་འདས་དང་། ཕུང་པོ་ལྔ་དང་ཡང་བྲལ་བའི་ལྷག་མེད་ཀྱི་མྱང་འདས་བདེ་བ་ཡིན་པ་རིག་སྟེ་འགོག་པའི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །
11-128
དེ་ནས་འགོག་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ་བདུན་ཡིན་པར་རིག་སྟེ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་རྟོགས་སོ། །དེ་ལྟར་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་དང་། ཟག་པ་མེད་པ་ཡང་རྒྱུ་
དང་འབྲས་བུ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། བྱེད་པ་པོ་དང་ཟ་བ་པོའི་བདག་མེད་པར་མཐོང་བས་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས། འཁོར་བ་ནི་སྡུག་བསྔལ་མི་ཟད་པ་ཡིན་ཞིང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་
པ་ནི་ཞི་བ་བདེ་བར་རིག་ལ། དེ་གཉིས་ལས་གཅིག་སྤང་ཞིང་གཅིག་ཐོབ་པར་བྱར་རུང་བར་རྟོགས་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་གྱིས་ཁོང་དངངས་ཤིང་མི་བཟོད་དོ། །འཁོར་བས་སྐྱོ་ཞིང་ཡིད་འབྱུང་བ་དང་།
སྙིང་རྗེ་ཤིན་ཏུ་ཆུང་སྟེ་དགེ་བ་སྤྱོད་པ་ཡང་སེམས་ཅན་མང་པོའི་དོན་གྱི་ཕྱིར་མ་ཡིན་གྱི་བདག་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་སྤྱོད་ཅིང་། བདག་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་བདེ་བ་བསྒྲུབ་པའོ།

为什么称它们为真谛？因为苦即苦义，乃至道即道义，是真实的、如是的、不颠倒且不虚妄的，所以称为真谛。由自相不欺诳，见到它们时能生起不颠倒的认识，所以也称为真谛。
为什么称它们为圣谛？因为诸圣者通过真谛门如实正确地了知和见到它们就是如此，而凡夫们无法如实正确地见到，所以称为诸圣谛。对于凡夫，这些虽然法性上是真实的，但不是通过证悟；而对于圣者，则是两者[法性与证悟]都真实。
设立为四种的理由是基于黑白二分的因果安立：其中，苦谛是黑分的果，集谛是因，灭谛是白分的果，道谛是因。它们分别如同疾病、病因、病愈和服药，依次解释为苦应知、集应断、灭应证、道应修。
尊者阿底峡说："真谛有四种：苦以及集、灭和道，如是了知它们的次第：苦是取蕴、集是业和烦恼、灭是涅槃二种、道是三十七菩提分。"
通过四谛的进入方式：有漏果——五取蕴是各种苦的基础，因为容易看见，所以首先了知苦谛。然后考察苦的原因，知道它来源于业和烦恼，了知集谛。然后断除业和烦恼，知道有余涅槃和已远离五蕴的无余涅槃是安乐，了知灭谛。然后了解获得灭的方法是三十七菩提分，了知道谛。
这样，有漏和无漏仅仅是因果而已，通过看见无作者和无受者而了解人无我。了解轮回是无尽苦，涅槃是寂静安乐，并了解这两者可以断一证一，对苦心生恐惧和不堪忍，厌离轮回心生出离，极少悲心，行善也不是为了众多众生利益，而是为了自己一人行持，只求自己成就涅槃之乐。
;


 ། གཉིས་
པ་ནི། ཚོགས་ཀྱི་ལམ་དུ་རབ་ཏུ་བྱུང་བ་ནས་ཤེས་བཞིན་དུ་གནས་པ་ལ་མངོན་པར་དགའ་བའི་བར་དང་། དེ་ནས་དྲོད་རྩེ་བཟོད་པ་ཆུང་གསུམ་དུ་ཁམས་གསུམ་གྱི་བདེན་པ་བཞིའི་རྣམ་པ་
མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད། རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་རབ་སྐྱེ་རྐྱེན་འགོག་ཞི་གྱ་ནོམ་ངེས་འབྱུང་། ལམ་རིགས་པ་སྒྲུབ་པ་ངེས་འབྱིན་བཅུ་དྲུག་མཚུངས་པར་སྒོམ། འབྲིང་ནས་དང་པོར་ལམ་གྱི་བཞི་དོར་ནས་བཅུ་གཉིས་སྒོམ། 
11-129
དེ་ནས་འགོག་པའི་བཞི་དོར། དེ་ནས་ཀུན་འབྱུང་གི་བཞི་དོར། དེ་ནས་དུཿཁའི་གཅིག་དོར་གཉིས་དོར་ནས་གཉིས་སྒོམ་པའི་བར་ནི་འབྲིང་ཡིན་ལ། གཉིས་པོ་སྲེད་པ་ཤས་ཆེ་ན་ལེ་ལོ་དང་། ང་
རྒྱལ་གྱི་གཉེན་པོ་མི་རྟག་དུཿཁ་གཉིས། ལྟ་བ་ཤས་ཆེ་ན་བདག་དང་བདག་གིར་ལྟ་བའི་གཉེན་པོ་བདག་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་སྒོམ། དེ་ནས་བཟོད་ཆེན་དང་ཆོས་མཆོག་དུ་འདོད་ཁམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་
ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་དམིགས་པ་སྐད་ཅིག་རེ་རེའོ། །དེ་ནས་མཐོང་ལམ་དུ་སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་སོགས་བཟོད་ཤེས་བཅོ་ལྔ་ལ་མཐོང་ལམ་ཐམས་ཅད་ཆོས་མཆོག་དང་ས་གཅིག་གོ །དཔལ་རྩེགས་ཀྱིས། མཐོང་བའི་
ལམ་ནི་སེམས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་མ་བཅུ་དྲུག་གོ །ཞེས་འབྱུང་བ་ནི་སྔ་མ་ཉན་ཐོས་དང་གཞུང་ཕྱི་མ་ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་བཙན་པར་བྱས་པས་སོ། །དེས་སྒོམ་པའི་ལམ་ནི། ལམ་ཆུང་ངུ་དང་།
ལམ་འབྲིང་པོ་དང་། ལམ་ཆེན་པོ་དང་། སྦྱོར་བའི་ལམ་དང་། བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་ལམ་དང་། ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་མོ། །ཞེས་དང་། དང་པོ་གསུམ་ལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་སྟེ་
དགུར་བཤད། དེ་ལྟར་སྒོམ་བྱ་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད། དེར་འདོད་པ་ཁམས་དང་བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི་སྟེ། ས་དགུ་པོ་རེ་རེ་ལ་སྒོམ་སྤངས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་དགུ་སྟེ་གྱ་གཅིག་གི་གཉེན་པོར་གྱུར་པའོ། །
11-130
ཅིག་ཆར་བ་ལ་ནི་ཁམས་གསུམ་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་སྒྲིལ་ནས་སྤོང་པས་དགུར་སྐྱེའོ། །མི་སློབ་ལམ་ནི་སྲིད་རྩེ་ཉོན་མོངས་པ་དགུ་ཟད་པ་ཐོབ་ཅིང་ཤེས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཚོགས་ལམ་ཆེན་
པོ་འདོད་སེམས་ལ་བརྟེན་པ་གཙོ་ཆེ། སྦྱོར་མཐོང་གཉིས་ནི་སྒོམ་བྱུང་ཡིན་པས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཉེར་བསྡོགས་དངོས་གཞི་ཙམ་མོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དཔྱོད་པ་ཙམ། དངོས་གཞི་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་གསུམ།
བསམ་གཏན་གཉིས་པ་གསུམ་པ་བཞི་པ་སྟེ་དྲུག་ལ་བརྟེན་ནོ། །འདོད་སེམས་རྣམ་གཡེང་ཆེ་བས་ཞི་གནས་མེད་ལ་གཟུགས་མེད་ལ་ཤས་ཆུང་བས་མི་བརྟེན་སྒོམ་ལམ་ས་དྲུག་པ་དེ་དང་གཟུགས་མེད་
དང་པོ་གསུམ་ལ་བརྟེན། སྲིད་རྩེ་རྒྱུ་བ་མི་གསལ་བས་བརྟེན་དུ་མི་རུང་ངོ་། །བསམ་གཏན་གཉིས་པ་མན་ཆད་ཀྱི་ཉེར་བསྡོགས་པས་དང་པོའི་དངོས་གཞི་ལ་རྟེན་པ་སླའོ། །ལམ་དེ་དག་ལས་ཚོགས་
ལམ་དུ་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་བཞི་སྒོམ། དྲོད་དུ་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི། རྩེ་མོར་རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་བཞི། བཟོད་པར་དབང་པོ་ལྔ། ཆོས་མཆོག་ཏུ་སྟོབས་ལྔ། མཐོང་ལམ་དུ་བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན།
སྒོམ་ལམ་དུ་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་སྒོམ་མོ། ། གསུམ་པ་ནི་དྲན་པ་ནི་གང་། ཉེ་བར་བཞག་པ་གང་ཞེ་ན། དྲན་པ་ནི་ཤེས་རབ་བོ། །ཉེ་བར་བཞག་པ་ནི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ། དེ་ཉིད་སྒོམ་པའི་ཡུལ་བཞི་ཡོད་པས་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི་ཞེས་བྱའོ། །
11-131
དེ་ཡང་ལུས་ལ་ལུས་ཀྱི་རྗེས་སུ་ལྟ་ཞིང་དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ། ཚོར་བ། སེམས། ཆོས་ལའོ།

第二，在资粮道从出家到乐于安住正知之间，然后在暖、顶、忍的三个小阶段中平等修习三界四谛的十六行相：无常、苦、空、无我；因、集、生、缘；灭、静、妙、出；道、理、行、出。从中等阶段开始，首先舍弃道的四行相而修十二行相；然后舍弃灭的四行相；然后舍弃集的四行相；然后舍弃苦的一个行相、两个行相，直到修习两个行相为止，这是中等阶段。这两个行相中，若贪爱偏重则修无常、苦作为懈怠和傲慢的对治；若见解偏重则修无我、空性作为我见和我所见的对治。然后在大忍和胜法位中，观察欲界苦的五蕴为所缘，每个刹那一次。然后在见道中苦法忍等十五忍智中，所有见道都与胜法同地。《吉祥积》中说："见道是十六心刹那"，这是因为前者以声闻典籍为准而后者以大乘典籍为准。
由此，修道包括：小道、中道、大道、加行道、无间道、解脱道和胜进道。前三道各分小中大共九种。所修为八支圣道，对应欲界、四禅、四无色等九地，每地各有九种修所断烦恼，共八十一种的对治道。顿断者则将三界烦恼合并断除，所以九种生起。无学道是灭尽有顶九种烦恼的证得与了知。
其中，大资粮道主要依靠欲界心；加行道和见道是修所生，仅依初禅近分定和根本定；无寻唯有伺的特殊根本定，这三种以及第二禅、第三禅、第四禅共六地为所依。欲界心散乱大故无止，无色定微弱故不依。修道依靠六地、前三无色定，有顶不明显故不堪依靠。第二禅以下的近分定比起初禅根本定较难依靠。
在这些道中，资粮道修习四念住，暖位修四正断，顶位修四神足，忍位修五根，胜法位修五力，见道修七觉支，修道修八正道。
第三，什么是念？什么是近住？念是智慧，近住是三摩地。由于有四种修习对象，所以称为四念住。即身随观身而念住，受、心、法也是如此。


 །བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་གཉེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བརྩོན་འགྲུས་ཐོབ་
པ། བརྩོན་འགྲུས་ཤིན་ཏུ་བསྟེན་པ། བསྟེན་པའི་ཕྱིར་ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་སྟེ། མི་དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་མི་བསྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་སྤོང་བ་དང་། དགེ་བའི་ཆོས་མ་སྐྱེས་པ་བསྐྱེད་པ་
དང་། སྐྱེས་པ་གནས་པར་བྱ་བ་དང་། ཕྱིར་ཞིང་འབྱུང་བར་བྱ་བ་དང་། ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་འདུན་འབད་བརྩོན་སེམས་རབ་ཏུ་འཛིན་ཅིང་ཡང་དག་པར་རབ་
ཏུ་འཇོག་པའོ། །དང་པོ་གཉིས་ལ་ཡང་དག་པའི་སྤོང་བ་ཞེས་རིགས་མོད། ཕྱི་མ་གཉིས་ལ་ཡང་དེ་སྐད་ཅིའི་ཕྱིར་གདགས་ཞེ་ན། དགེ་བ་སྐྱེ་བ་དང་གནས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བས་དེ་
སྐད་གདམས་པར་མཛད་པས་མི་རིགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུན་པ་བརྩོན་སེམས་དཔྱོད་ལ་ཤིན་ཏུ་གནས་ལ་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་སྟེ་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལྔ་བཤད་
པ་དེའི་ནང་ནི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་མངོན་པར་ཤེས་པ། རྐང་པ་དེ་དག་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འམ་གཞི་ཡིན་པས་སོ། །འདུན་པ་ནི་གང་གུས་པར་བྱེད་པ་དང་དད་པ་ལ་བརྟེན་ཏེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་བྱེད་དོ། །
11-132
བརྩོན་འགྲུས་ནི་གང་རྒྱུན་དུ་སྦྱོར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་བྱེད་པའོ། །སེམས་ནི་གང་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཚེ་འདིར་སེམས་ཏེ་སྔོན་
གྱི་སེམས་དང་རྗེས་སུ་མཐུན་པར་གྱུར་ཏེ་མྱུར་དུ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ལ་རེག་པར་འགྱུར་བའོ། །དཔྱོད་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཏེ། དེའི་གོང་དུ་བཤད་པའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ལ་མཁས་པའོ། །དེ་
ལྟར་ཏིང་ངེ་འཛིན་བཞི་སྒོམ་པ་ལ་སྤོང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་འབྱུང་བར་གྱུར་ཏེ། འདུན་པ་ནི་བདག་ནམ་ཞིག་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཤིང་། སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་བག་
ལ་ཉལ་སྤོང་བར་གྱུར་ཅིག་གུ་སྙམ་དུ་སེམས་པ། རྩོལ་བ་ནི། གཉེན་པོ་སྒོམ་པ་ལ་སྦྱོར་བ་མི་གཏོང་བ། དད་པ་ནི་སྦྱོར་བ་མ་བཏང་བའི་གོང་དུ་རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་ཡིད་
ཆེས་པ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་དད་པ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་དགའ་བ་སྟེ། ཡིད་དགའ་བར་འགྱུར་བའི་རིམ་གྱིས་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀྱི་གནས་ངན་ལེན་སྦྱང་བ། དྲན་པ་ནི་ཞི་གནས་
ཀྱི་སེམས་འཛིན་པའོ། །ཤེས་བཞིན་ནི་ལྷག་མཐོང་ངོ་། །སེམས་པ་ནི་སྤངས་པ་དང་མ་སྤངས་པ་ལ་དཔྱོད་པ་དང་། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་དང་མི་མཐུན་པའི་ལུས་དང་ངག་གི་ལས་ཀུན་དུ་སྤོང་བ། 
11-133
བཏང་སྙོམས་ནི་སྡིག་པ་མི་དགེ་བའི་ཆོས་དང་མཐུན་པ་དག་ལ་དཔྱོད་པའི་སེམས་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་མེད་ཅིང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་བྱེད་པ། དེ་ལ་འདུན་པས་རྫུ་འཕྲུལ་སྒྲུབ། བརྩོན་པས་མཐར་
འབྱིན། སེམས་ཀྱིས་མི་ཉམས་པར་བྱེད། །དཔྱོད་པས་གང་དང་གང་བྱ་བ་མ་ནོར་བར་གཏན་ལ་འབེབས་སོ། ། དད་བརྩོན་དྲན་ཏིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་དད་པའི་
ནང་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པ་ལ་དད་པ་མཆོག་དམ་པ། ཁྱད་ཞུགས་པ། བླ་ན་མེད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུའི་དད་པ་ཉིད་དབང་པོའོ། །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་དབང་པོ་ནི། དད་པར་གྱུར་པ་ན་ཡིད་
ཆེས་པས་བརྩོན་པར་གྱུར་པ། དྲན་པའི་དབང་པོ་ནི། ཉམས་པར་མི་བྱེད་ཅིང་བརྗེད་པར་མི་བྱེད་པ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དབང་པོ་ནི། རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱེད་པས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དམིགས་པ། ཤེས་རབ་
ཀྱི་དབང་པོ་ནི། རབ་ཏུ་རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་དག་གི་མཚན་ཉིད་འབྱེད་པའོ། །དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་རྟོགས་པར་བྱེད་པའི་དབང་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དབང་པོ་སྟེ་དབང་བྱེད་པའི་དོན་
ནོ། །དད་པའི་དབང་པོས་ནི། དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་ལ་འཇུག་པར་བྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེའི་དབང་གིས་དགེ་བའི་ཆོས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།

精进极为对治，精进极为清净，精进获得，精进极为依止，依止故有四正断：未生不善法令不生，已生令断，未生善法令生起，已生令住、令增长、令不退、令圆满，为此发愿、精勤、努力、执持心并正安住。
前两者称为正断合理，后两者为何也如此安立呢？由于断除善法生起和安住的违缘，所以这样教导并非不合理。
欲、勤、心、观极为安住和坚固，所以称为四神足，即是前面所说的五神通中的神变通，这些神足是获得它的因或基础。欲是依靠恭敬和信心而触达专注心。精进是依靠相续修行而触达专注心。心是依靠前世所修的禅定，今生的心随顺前世的心而迅速触达专注心。观是智慧，即善巧了知前面所说诸法的相。
这样，在修四种三摩地时生起八种断行：欲是思维"愿我何时能圆满成就三摩地，断除恶不善法的习气"；精进是不放弃修习对治；信是在不放弃之前相信所应了解的；轻安是以信为先导的喜悦，由心生喜悦的次第清净恶不善法的积习；念是持守止的心；正知是观；思是观察已断与未断，并断除与止观不相符的身语业；舍是对与恶不善法相应的观察心无染而保持平等。
其中，以欲成就神变，以精进达成，以心令不退，以观辨别所做之事而无误确定。
信、勤、念、定、慧根是五根，在世间信心中，胜妙、殊胜、无上的出世间信心，这样的信心本身即是根。精进根是由于具信而相信后努力精进。念根是不退失也不忘失。三摩地根是专注而一心所缘。慧根是分辨所通达诸法的相。这些是通达出世间法的根，所以称为根，意为具有掌控的含义。信根掌控进入善法，因为依其力量而进入善法。
;


 །བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་ནི་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། 
11-134
དེའི་མཐུས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པས་སོ། །དྲན་པས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་རྣམས་ཆུད་མི་ཟ་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། །དེས་མི་བརྗེད་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་གཞན་
དུ་མི་གཡེང་བ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་པོས་མཐར་འབྱིན་པ་ལ་དབང་བྱེད་དེ། དེས་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་མཐར་ཐུག་པར་བྱེད་
པས་སོ། །དད་བརྩོན་དྲན་ཏིང་ཤེས་རབ་ཀྱི་སྟོབས་ནི་སྟོབས་ལྔ་སྟེ། དད་པ་ལ་སོགས་པ་འདི་རྣམས་དབང་པོའི་ཚེ་ན་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མངོན་དུ་བྱ་བ་དང་། སྒྲུབ་པར་བྱེད་
པ་ལ་དབང་བྱེད་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་རྣམས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པ་མ་ཡིན་ནོ། །སྟོབས་ཀྱི་དུས་ན་ནི་དེ་དག་ཉིད་རབ་ཏུ་གོམས་ཤིང་རྒྱས་ཏེ་མཐུ་དང་ལྡན་པར་གྱུར་
པས་མ་དད་པ་ལ་སོགས་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་ཀྱིས་མི་ཚུགས་པས་སྟོབས་ལྔ་ཞེས་བྱའོ། །དྲན་པ་ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པ་དང་། རབ་ཏུ་ཤེས་པ། བརྩོན་འགྲུས། དགའ་བ། བག་ཡང་། ཏིང་ངེ་འཛིན། བཏང་སྙོམས་
ཤིན་ཏུ་འབྲེལ་པར་བསྟན་པའི་ཕྱིར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ནི་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་བྱའོ། །དྲན་པ་ལ་སོགས་པ་བདུན་པོ་འདི་དག་བྱང་ཆུབ་དེ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་འམ་གྲོགས་ཡིན་པས་ཡན་ལག་གོ །
11-135
དྲན་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། ཆོས་རྣམས་སེམས་ལ་གསལ་ཞིང་མ་བརྗེད་པའི་དྲན་པ་སྟེ། དྲན་པས་རྟོགས་པར་བྱ་བའི་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་། དེའི་ལམ་དང་།
དེ་སྟོན་པའི་གཞུང་ངོ་། །ཆོས་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། ཆོས་གང་དང་གང་གི་ཆ་དང་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པ་ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟ་བུར་དེའི་ཟླ་དང་ཕྱོགས་
སུ་བསླན་ཞིང་དབྱེ་བར་བྱ་བའི་ཆོས་དེ་དག་དེ་དག་ལ་འདི་ནི་འདིའི་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་ཞེས་གང་དང་གང་གི་ཟླ་ལ་གཏོགས་པ་ཤེས་ཤིང་ཆ་སོ་སོར་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཤེས་པའོ། །བརྩོན་
འགྲུས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། ཆོས་དེ་དག་མི་བརྗེད་པར་འཛིན་པའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བ་དང་སྟོབས་དང་བཏུལ་བའི་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འདུན་པ་མཐུ་བརྩོན་པ་མི་གཏོང་བ། ལམ་མངོན་པར་
རྟོགས་པར་བྱ་བ་ལ་བརྩོན་པའོ། །དགའ་བ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། གང་གིས་གང་བསྒྲུབས་ཤིང་དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བ། གང་གིས་ཞེས་པ་ནི་དགའ་བ་དེ་དུས་གསུམ་གྱི་ཆོས་
ཐོབ་པར་དགའ་བའོ། །དེས་རྒྱུ་བྱས་ནས་སེམས་མ་ཞུམ་པ་དང་སྤྲོ་བར་འགྱུར་རོ། །གང་བསྒྲུབས་པ་ནི་ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་བསྒྲུབས་པ་སྟེ། ལུས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་རྟེན་དུ་གྱུར་པས་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་མི་བྱེད་ཅིང་། 
11-136
ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བ་དང་རྗེས་སུ་མི་མཐུན་པར་གནས་པའོ། །སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ནི། ཞུམ་པ་དང་རྒོད་པའི་དབང་དུ་མ་གྱུར་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འབྲེལ་པས་དོན་རྟོགས་
ཤིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པའོ། །དེའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བ་ནི་མཐོང་བའི་ལམ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་མི་མཐུན་ཕྱོགས་སྤོང་བའོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི་
གང་གིས་གང་སྤངས་ནས་དམིགས་པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པའོ། །གང་གིས་སྤངས་ན། གོང་དུ་བཤད་པའི་ལུས་དང་སེམས་ཤིན་སྦྱངས་གཉིས་ཀྱིས། གང་སྤངས་ན་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་སྤངས། དམིགས་
པའི་ཡུལ་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པར་ནུས་པ་ནི་ཞི་གནས་ལ་འཇུག་པའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་ནུས་པའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། ཏིང་ངེ་
འཛིན་གང་གིས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ་སོ་རང་གིས་རིག་ཅིང་དེ་བཞིན་ཉིད་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་པའོ།

精进掌控生起善法，因为以其力量生起善法。念掌控不失善根，因为它使人不忘失。三摩地掌控不散乱于他处，因为它使心专注安住于所缘境。慧根掌控达成目标，因为它使善法达到究竟。
信、勤、念、定、慧力是五力，这些在为根时仅仅掌控显现和成就信等诸法，但不能不受违品损害。当成为力时，由于它们已充分修习、增长而具有威力，不受不信等违品所损，所以称为五力。
念极相应、遍知、精进、喜、轻安、三摩地、舍极相应，为显示这些而说七觉支。菩提是指尽无生智、无分别三摩地。这七支念等是获得菩提的因或助缘，所以称为支分。
正念觉支是诸法在心中明显而不忘失的念。念所了知的法有三种：法界、法界之道和宣说法界的教法。
择法觉支是了知任何法的种类和所属范畴，将其归类并分别，知道"这属于这一类"，了解各类事物的归类，并能分辨各个部分的智慧。
精进觉支是为了不忘持这些法而欢喜，为增强力量和制伏[烦恼]而发起不退转的意乐、勇猛精进不放弃，努力证悟道。
喜觉支是藉由什么成就什么并断除其违品。"藉由什么"指的是喜悦，对获得三时诸法的喜悦。以此为因，心不萎靡且欢喜。"成就什么"是指成就身心堪能性：身堪能是色蕴作为所依不为烦恼生起之因，与烦恼生起不相随顺；心堪能是不受沉掉控制，能以止观双运了解义理并能一心专注。"断除其违品"是指断除见道的违缘。
轻安觉支是藉由什么断除什么而能一心专注于所缘境。"藉由什么断除"是指前面所说的身心轻安二者。"断除什么"是指断除诸烦恼。"能一心专注于所缘境"是能够将心专注安置在入止所缘上。
三摩地觉支是以何等三摩地自证真如智慧并现证真如。
;


 །བཏང་སྙོམས་ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ནི། ཡིད་བདེ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་
བ་གང་གི་དབང་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་ཞིང་ཆགས་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བས་སེམས་ཀུན་ཏུ་མ་ཟིན་པ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་རྣམས་མི་ཕྲོགས་པའོ། །འདི་དག་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་ཏུ་བཞག་པ་ཡང་། 
11-137
དྲན་པ་རྟེན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གནས་པར་གྱུར་ན། དགེ་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ལ་གསལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམ་འབྱེད་རང་བཞིན་གྱི་ཡན་ལག་ཏེ། དེ་ཉིད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་
མཚན་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྩོན་འགྲུས་ནི་ངེས་པར་འབྱུང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་སྲིད་འགྲོ་བར་བྱ་བར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དགའ་བ་ནི་ཕན་ཡོན་གྱི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་རྒྱུད་ལ་ཚིམ་
པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པའི་ཡན་ལག་ཏེ། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེས་གནས་ངན་ལེན་
སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེ་ལ་གནས་པའི་གནས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །བཏང་སྙོམས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་མེད་པ་སྟེ། དེའི་དུས་ན་
ཆགས་སེམས་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ། །སྒོམ་པའི་ལམ་ལ་ནི་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དེ། ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ། ཡང་དག་པའི་རྟོག་པ། ཡང་དག་པའི་ངག །ཡང་དག་པའི་
ལས། ཡང་དག་པའི་འཚོ་བ། ཡང་དག་པའི་རྩོལ་བ། ཡང་དག་པའི་དྲན་པ། ཡང་དག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ནོ། །འཕགས་པ་རྣམས་ཡེ་ཤེས་གང་གིས་བྱང་ཆུབ་སྒྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ལམ་ཞེས་བྱའོ། །
11-138
བརྒྱད་པོ་དེ་དག་ལམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་དེའི་གྲོགས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་ཡན་ལག་གོ །དེ་ལ་དང་པོ་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའི་ཡན་ལག་དེས་ཇི་ལྟར་མྱོང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ལ་སྤྱོད་པར་བྱེད་པའི་
ཕྱིར་དང་། གཉིས་པ་གཞན་གོ་བར་བྱེད་པའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་སེམས་ལ་བརྟགས་ནས་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའི་ཕྱིར་རོ། །ངག་ལས་འཚོ་གསུམ་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་བྱེད་པའི་ཡན་
ལག་སྟེ། དེ་དག་གི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ལྟ་བ་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་དག་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའོ། །དེ་ཡང་ངག་གིས། ཇི་ལྟར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་དྲིས་པ་ལ་ལུང་བསྟན་པའི་སྒོ་
ནས་འདིའི་ལྟ་བ་རྣམ་པར་དག་གོ་ཞེས་གཞན་ཡིད་ཆེས་པར་འགྱུར་རོ། །ལས་ཀྱིས་མི་བྱ་བ་མི་བྱེད་པ་དང་། འོང་བ་དང་ལོག་པ་ལ་སོགས་པ་གང་སྤྱོད་པས་ཚུལ་ཁྲིམས་རྣམ་པར་དག་
པར་ཡིད་ཆེས་སོ། ། འཚོ་བས་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པ་ཆོས་བཞིན་དུ་ཚོལ་བའི་ཕྱིར་འཚོ་བ་རྣམ་པར་དག་པར་ཡིད་ཆེས་སོ། །རྩོལ་བ་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཀུན་
དུ་སྦྱོར་བ་མ་ལུས་པ་སྤོང་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དྲན་པ་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གི་མཚན་མ་མ་བརྗེད་པས་ཞུམ་པ་དང་། 
11-139
རྒོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་སྐབས་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་ཡོན་ཏན་ཁྱད་པར་ཐོབ་པ་ལ་སྒྲིབ་པ་སྦྱོང་བའི་ཡན་ལག་སྟེ། དེས་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་ནས་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་
སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་དེ་དག །འཁོར་ལོ་དང་འདྲ་བའི་ཕྱིར་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་ལྟེ་བ་དང་། རྩིབས་དང་
མུ་ཁྱུད་གསུམ་གྱིས་འཁོར་ལོར་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་དུ། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་ལ། ངག་ལས་འཚོ་གསུམ་འཕགས་པ་དགྱེས་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གཏོགས་པ་ལྟེ་
བ་དང་འདྲའོ། །ལྟ་རྟོག་དྲན་རྩོལ་བཞི་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕུང་པོར་གཏོགས་ཏེ་རྩིབས་དང་འདྲའོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་སྤྲོས་པ་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་བྱེད་པས་མུ་ཁྱུད་དང་འདྲའོ།

舍觉支是不受心乐与心苦所控，不被贪嗔所摄持，不被世间法所夺取。
这些被安立为菩提支分的原因是：念是所依支，因为念住时，一切善法在心中显明。择法是自性支，因为它就是菩提的本质特征。精进是出离支，因为它使[行者]到达应该抵达的地方。喜是利益支，因为它使相续满足。轻安、三摩地和舍是无烦恼支：轻安是无烦恼，因为它能断除习气；三摩地是无烦恼，因为它安住其中不变异；舍是无烦恼，因为此时远离贪心和不悦。
在修道中有八支圣道：正见、正思维、正语、正业、正命、正精进、正念、正定。圣者以何等智慧成就菩提，那智慧称为道。这八支成为道智的助伴，所以称为支分。
其中，第一是决断支，因为它使人如实体验真实；第二是令他人了解的支分，因为它使人思考所理解的并用语言表达。正语、正业、正命三者是使他人生信的支分，依次是使人相信见解等的清净。即通过语言，当被问及所理解的内容时，通过给予解答使他人相信"此人见解清净"。通过行为，不作不应做之事，以及往来等所行，使人相信戒律清净。通过生活，如法求取衣物等，使人相信活命清净。精进是净除烦恼障的支分，因为它能断除一切结缚。念是净除随烦恼的支分，因为它不忘止观的相，故没有沉掉烦恼生起的机会。三摩地是净除获得殊胜功德之障的支分，因为它通过净障而成就神通等功德。
这八支圣道因如车轮而称为法轮。如同车轮由轮毂、辐条和轮圈三部分构成，同样，八支圣道中，正语、正业、正命三者被称为"圣者欢喜的戒律"，属于戒蕴，如同轮毂。正见、正思维、正念、正精进四者属于慧蕴，如同辐条。三摩地因能寂静一切戏论，如同轮圈。


 །རྣམ་པ་གཉིས་སུ་ནི། འཁོར་
ལོ་རིན་པོ་ཆེ་དེས་ཕྱོགས་མ་རྒྱལ་བ་རྣམས་ནི་རྒྱལ་བར་བྱེད། རྒྱལ་བ་རྣམས་སུ་གནས་འཆའ་བ་དེ་བཞིན་དུ། འཕགས་པའི་ལམ་གྱི་ཆོས་འདི་ཡང་ས་གོང་མ་མ་ཐོབ་པ་རྣམས་ནི་སྒྲིབ་
པ་ལས་རྒྱལ་ནས་ཐོབ་པར་བྱེད། སྒྲིབ་པ་སྤངས་ནས་ཐོབ་པ་རྣམས་ལ་ནི་གནས་སོ། །རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ན་ཇི་ལྟར་འཁོར་ལོ་དེ་མགྱོགས་སུ་འགྲོ་ཞིང་བླ་འོག་ཀུན་ཏུ་དགྲ་སེལ་བ་དེ་བཞིན་དུ་འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པོ་འདི་ཡང་ཤེས་རབ་མྱུར་བའི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་བླ་ལ་ནི་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ། 
11-140
འོག་ཏུ་ནི་འདོད་པའི་ཁམས་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པ་སེལ་བས་སོ།། །།
༈ རང་རྒྱལ་གྱི་ཉམས་ལེན་བཤད་པ།
གསུམ་པ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཉམས་ལེན་བཤད་པ་ལ། རྟོགས་བྱ་ལྟ་བ། བསྒོམ་བྱ་ཉམས་ལེན་གྱི་ཁྱད་པར་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། མགོན་
པོ་བྱམས་པས། གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་། །ཞེས་གང་ཟག་གི་བདག་མེད་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་པའི་ཡང་ཕྱོགས་གཅིག་རྟོགས་པར་བཤད་དོ། །བློ་
གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས་དེ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ལ་བདག་ཏུ་སྒྲོ་བཏགས་པ་མེད་པ་ཞེས་དང་། ཡང་། ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་ནི་གང་ལ་གཟུགས་སུ་བཏགས་པ་
མེད་པ་ཡང་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། ཇི་ཙམ་དུ་བདག་དང་ཆོས་སུ་ཐ་སྙད་བཏགས་པ་རྣམས་ནི་སྒྲོ་བཏགས་ཏེ། བརྗོད་དུ་མེད་པའི་ཆོས་ཉིད་གང་ལ་མིང་དང་བརྡར་བཏགས་པ་
མེད་པ་ཉིད། ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ཁྲིམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཆོས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནི་དེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་གཟུང་བའི་བདག་མེད་པ་དང་། འཛིན་པའི་བདག་མེད་པ་གཉིས་ལས་དང་པོ་རྟོགས་པས་ཕྱོགས་
གཅིག་ཞེས་བྱའོ། །འཕགས་པ་བི་ན་ཤ་ལུང་བསྟན་པའི་མདོ་ལས། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཟབ་མོ་མཐོང་བ་དང་། ཆོས་དབྱིངས་མཐའ་དང་དབུས་མེད་པ་རྟོགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ལ། དེ་སེམས་ཙམ་རྣམ་བདེན་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ལྟ་བ་ཡིན་པས། 
11-141
གྲུབ་མཐའ་འདི་ལ་རང་རྒྱལ་གྱི་ཆ་དང་མཐུན་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་གསུམ། རྐྱེན་གཉིས་ལས། དང་པོ་ལ་བསགས་པའི་རྒྱུ། སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ། རིགས་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། གང་
གིས་བསགས་པ། རྒྱུ་རྟེན་སྒྲུབ་པ་གསུམ། རྒྱུ་ནི་འདུན་པ་ཆེ་བ་སྟེ། དཀོན་མཆོག་དང་བདེན་པ་དང་ལས་ལ་ཡིད་ཆེས་ནས་འདི་ཁོ་ན་བདེན་གྱི་གཞན་དུ་མ་ཡིན་ཞེས་འཛིན་པའོ། །འདི་རྒྱུར་
འཇོག་པའང་། ཡིད་ཆེས་པར་གྱུར་ན་བརྩོན་འགྲུས་བརྩམས་པའོ། །རྟེན་ནི་བརྩོན་འགྲུས་ཆེན་པོ་སྟེ། སྤང་བར་བྱ་བ་མ་ལུས་པ་སྤོང་བ་དང་འཐོབ་པར་བྱ་བ་ཐོབ་པར་བྱེད་པ་ལ་སེམས་སྤྲོ་བ་
ནི་བརྩོན་འགྲུས། འདི་རྟེན་ཏུ་འཇོག་པ་ཡང་དགེ་བ་བྱེད་པ་རྣམས་བརྩོན་འགྲུས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ། གཅིག་པུ་དགོན་པ་ན་གནས་ཤིང་འདུ་འཛི་དང་མི་འདྲེ་བ་ནི་བག་ཡོད་པ་ཆེན་པོ་
སྟེ། འདིས་ནི་སྒྲུབ་པ་བསྟན་ཏེ། སྤང་བར་བྱ་བ་དང་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བ་གཉིས་ནི་བག་ཡོད་པས་སྒྲུབ་པས་སོ། །དེ་གསུམ་ལ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཞག་པས་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དེ་གསུམ། ཉན་
ཐོས་དག་གི་དེ་གསུམ་ལས་ལྷག་པར་སྟོན་པ་ཡིན་ནོ། །གང་བསགས་པ་ནི། སེར་སྣའི་གཉེན་པོ་བསགས་པ་དང་། འདོད་པ་ལ་ཆགས་པའི། ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་བསགས་པའོ། །དང་པོ་སྦྱིན་པ་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་པ་རྣམས་ཏེ། 
11-142
ཚོགས་བསགས་པ་ཞེས་བྱའོ། །གཉིས་པ། གང་གིས་བསྲུང་མི་དགེ་བ་བཅུ་ལས་ལྡོག་ཅིང་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་འདོད་པའི་སེམས་ཀྱི། གང་བསྲུང་བ་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས། གང་གི་ཕྱིར་སྲུང་བ་མྱ་
ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བསྲུང་བའོ། །གསུམ་པ་ཐོས་པ་ལ་མི་དགའ་བས་ཉན་ཐོས་ལྟར་ཐོས་པ་མི་མང་བར་ཐོས་པ་ཅུང་ཟད་ཅིག་གིས་ཆོས་ཀྱི་ནན་ཏན་བྱེད་པའོ།

以两种方式来看：如同珍贵的轮王之轮能使未征服的地方征服，使已征服的地方安立，同样，这圣道法也使未得上地者战胜障碍而获得，已断障碍获得者则安住其中。以三种方式来看：如同那轮快速行进，能上下扫除一切敌人，同样，这八支圣道也是智慧迅捷的本性，上能扫除无色界的烦恼，下能扫除欲界的烦恼。
独觉的修行解说
第三，解说独觉修行分为所证见解和所修实践的差别两部分。
首先，弥勒世尊说："为断所取分别故"，这表明不仅证悟人无我智慧，也了解法无我的一部分。《无尽慧经》注释中说："其中，人无我是于何者无我执的增益；又，法无我是于何者无色相的标名……"这表明，凡是以我和法的名言所标立的都是增益。"无法以名号标立的法性本身，称为法律仪，因为这是法的自性。"在所取无我和能取无我二者中，了解前者称为"一部分"。《圣毗那舍授记经》中说："见甚深缘起，了知无边无中的法界。"这是唯识真实宗所确立的见解，因此称这宗派为"与独觉相顺"。
第二，三种因和两种缘。首先，积集因、令佛欢喜因和种姓。第一，由何积集、因缘成就三者。因是大意乐，即相信三宝、四谛和业果，认为"唯此为真，他则不然"。将此立为因的理由是：若有信心则能精进努力。缘是大精进，即为断除一切应断、获得应得而心生欢喜。将此立为缘的理由是一切善行依赖精进。独处闲静而不与众杂处是大正念，这表示修行，即通过正念成就断证二者。对这三者称为"大"，表明独觉的这三者胜过声闻的三者。
所积集的是：积集对治吝啬的、对治欲贪的、对治烦恼的。第一，作为解脱因的布施称为积集资粮。第二，由何守护——以远离十不善和希求解脱之心；所守护的——六支戒律；为何守护——为获得涅槃而守护。第三，不喜闻法，不像声闻那样广学，而是以少量闻法而精进修习法。


 །གཉིས་
པ་སངས་རྒྱས་མཉེས་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས་མཉེས་པར་བྱེད་པ་དང་། ཟང་ཟིང་གིས་མཉེས་པར་བྱེད་པའོ། །དང་པོ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཇི་སྐད་དུ་བསྟན་པའི་བཀའ་ལུང་
དང་། བསླབ་པའི་ཚིག་ལས་འདའ་བར་མི་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་བསྐལ་པ་བརྒྱའི་བར་དུ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་། སྐོར་བ་དང་ཆོས་གོས་ལ་སོགས་པའི་བསྙེན་བཀུར་བྱེད་པ་སྟེ་གཉིས་པོ་ལ་ཞུམ་ཞིང་དཔའ་
བཀོང་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་གཞན་ལ་མ་ཉན་པར་རང་གིས་ཆོས་རྟོགས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་མི་འབྱུང་བའི་ཚེ་རང་སངས་རྒྱས་འབྱུང་ངོ་ཞེས་བཤད་པ་དང་ཇི་ལྟར་མི་འགལ་
ཞེ་ན། འདིར་ནི་དང་པོ་སློབ་པའི་ཚོགས་བསགས་པའི་སྐབས། དེ་ནི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དུས་ལ་དགོངས་པས་མི་འགལ་ལོ། །གསུམ་པ་རིགས་ནི། ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པ། སྙིང་རྗེ་ཆུང་བ། ཉོན་མོངས་ཆུང་བའོ། །
11-143
དབང་པོ་འབྲིང་དང་སྦྱོར་བ་དམ་པས་ངོ་བོ་ལ་ང་རྒྱལ་སྤྱོད་པའི་རིགས་ཞེས་བྱ། སྦྱོར་བ་དམ་པས་རྟག་ཏུ་འབྱུང་བ་ལ་གཞོལ་བའོ། །བདག་འབའ་ཞིག་གི་དོན་ལ་འཇུག་ཅིང་གཞན་གྱི་དོན་
མི་བྱེད་པས་སྙིང་རྗེ་ཆུང་བའི་རིགས་སོ། །དེ་ལ་བདག་ཞི་བར་བྱ་བ་དང་། གྲོལ་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཙམ་ལས་བྱ་བ་གཞན་མི་བྱེད་པས་བྱ་བ་ཉུང་བའམ་བྱེད་པ་ཉུང་བ་
བདག་གི་དོན་ལ་འཇུག་པ་དང་གཞན་གྱི་དོན་ལ་མི་འཇུག་པ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །ལུས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། སེམས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བ་དང་། གནས་དབེན་པ་ལ་དགའ་བས་ཉོན་མོངས་
པ་ཆུང་བའི་རིགས་ཏེ། དང་པོ་རང་བཞིན་གྱིས་འགྲོ་བ་མང་པོ་དང་འདྲེ་བར་མ་མོས་ཤིང་བསེ་རུ་བཞིན་དུ་གཅིག་པུར་གནས་པ་ལ་མོས་པའོ། །གཉིས་པ། འདོད་པ་དང་ཁོང་ཁྲོ་བའི་རྣམ་
པར་རྟོག་པ་རིང་དུ་སྤོང་བ་ལ་མོས་པའོ། །གསུམ་པ་ཤིང་དྲུང་དང་རི་སུལ་ན་གནས་འཆའ་བའོ། །གཉིས་པ་རྐྱེན་ནི་རྣམ་པ་བཞི་སྟེ། ཡོན་ཏན་དང་། གནས་དང་། རྟོག་པ་དང་། འབྱུང་བའོ། །དང་
པོ་ཉོན་མོངས་པ་ཆུང་ཞིང་དགེ་བ་ཆེ་བ་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་བ་དང་། འབྲས་བུའི་ས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་སྟེ་གསུམ། དང་པོ་མཐུ་དང་གཟི་བརྗིད་དང་བྱིན་རྣམས་ལ་གཞན་གྱི་ཟིལ་གྱིས་མི་གནོན་ཅིང་། 
11-144
དེས་གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་ཕྱིར་རོ། ། དེ་ལ་བསྙེན་པར་དཀའ་བ་ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །གཉིས་པ་སྟོད་ནས་མེ་འབར་བ་དང་། སྨད་ནས་ཆུ་གྲང་མོའི་རྒྱུན་འབབ་པ་དང་། གཅིག་ཏུ་གྱུར་ནས་མང་
པོར་འགྱུར་བ་དང་། མང་པོར་གྱུར་ནས་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་མཐུ་ཆེ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གསུམ་པ་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཞིང་དུ་གྱུར་པའི་དུས་
ན་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ། མངོན་པར་དགའ་བ་ནི་འབྲས་བུ་དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བར་སེམས་མོས་པས་སོ། །འདི་ལ་སྦྱིན་པའི་གནས་ཀྱི་ས་ལ་མངོན་པར་དགའ་བ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གཉིས་པ་
གནས་ཞེས་པ། རྒྱུན་མི་འཆད་པར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བ་ལ་ལྟ་བའོ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་དུས་མཉམ་དུ་འབྲས་བུ་འབྱུང་བ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའོ། །རྟེན་ཅེས་པས་རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་
བརྟེན་ཏེ་འབྱུང་བ་ཡིན་པས་ན། འདིས་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་སྨྲ་བ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །འབྲེལ་ཅེས་པས། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཐུན་པ་ལས་སྐྱེ་ཡི་མི་མཐུན་པ་ལས་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མ་
རིག་པ་ལས་འདུ་བྱེད་འབྱུང་གི དབང་ཕྱུག་དང་བྱེད་པ་པོ་ལས་མི་འབྱུང་བས་དེས་ནི་མི་མཐུན་པ་རྒྱུར་སྨྲ་བ་འགོགས་པར་བྱེད་དོ། །འབྱུང་བས་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་བར་ཆད་མེད་པར་སྐྱེ་བ་ལ་བྱ་སྟེ། 
11-145
འདིས་ནི་མེད་པར་སྨྲ་བ་འགོག་པར་བྱེད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་བཤད་ཅེ་ན། འགྲོ་བ་འདི་དག་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་ལས་སྐྱེ་ཡི། མི་མཐུན་པའི་རྒྱུ་དང་རྒྱུ་མེད་པ་
ལས་མི་སྐྱེའོ། །ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།

第二，令佛欢喜之因有两种：以法性令欢喜和以财物令欢喜。第一，不违背佛所宣说的教言和学处的教诫。第二，在百劫期间礼拜、绕塔、以法衣等承事供养，于这两方面不退缩、不怯弱。
这与所说"不听从他人而自己证悟法义"以及"佛不出世时有独觉出现"如何不相矛盾呢？此处是指最初积集学道资粮时，而后者是指获得果位时所说，因此并不矛盾。
第三，种姓是：我慢行、悲心小、烦恼小。以中根和胜行，本性上称为我慢行的种姓，以胜行常常趋向出离。唯求自利而不为他人做事，故为小悲种姓。对此，只为自己寂静和解脱涅槃而不做其他事，称为"事少"或"作为少"，也说为"入自利而不入利他"。喜爱身闲静、心闲静、处闲静，故为小烦恼种姓。第一是自然不喜与众多众生混杂，而喜欢如独角兽般独自安住。第二，喜欢远离贪欲、嗔恚的分别念。第三，安住于树下和山谷。
第二，缘有四种：功德、处所、思维、出现。首先，烦恼少而善大、神通大、乐于果地三种。第一，威力、光彩、庄严不为他人所胜，而能胜过他人，也称为"难以亲近"。第二，上身燃火、下身流水，一变多、多变一等具有威力，也称为"大威力"。第三，成为一切众生福田时证得阿罗汉果，"乐于"是心向往获得此果。这也称为"乐于布施处之地"。
第二，所谓处所，是不间断地观察缘起。因缘同时产生果，这就是缘起。"依"表示依靠因缘而生，这否定了无因论。"缘"表示从相应因产生果，而非从不相应因，例如从无明生行，而非从自在天或造作者而生，这否定了不相应因论。"生"表示因果无间断生起，这否定了断灭论。为何解释缘起？为了显示这些众生从无明缘而生，不从不相应因或无因而生。
;


 །དེ་ཡང་ཕྱིའི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་དང་ནང་གི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་གཉིས། དང་པོ། ས་བོན་ལས་མྱུ་གུ མྱུ་གུ་ལས་འདབ་མ། འདབ་
མ་ལས་སྡོང་བུ། སྡོང་བུ་ལས་སྦུ་གུ སྦུ་གུ་ལས་སྙིང་པོ། སྙིང་པོ་ལས་མེ་ཏོག །མེ་ཏོག་ལས་འབྲས་བུའོ། །རྐྱེན་དྲུག་སྟེ་ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་དུས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ནང་གི་རྟེན་
ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུགས་སུ་འབྱུང་བ་དང་། ལུགས་སུ་མི་འབྱུང་བའོ། །ལུགས་འབྱུང་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་པ། རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བའོ། །དེ་ལ་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི། འདི་ཡོད་
པས་འདི་འབྱུང་། འདི་སྐྱེས་པའི་ཕྱིར་འདི་སྐྱེ་བ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ་མ་རིག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་འདུ་བྱེད། འདུ་བྱེད་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རྣམ་ཤེས། རྣམ་ཤེས་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་མིང་དང་གཟུགས། མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་
རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གི་རྐྱེན་གྱིས་རེག་པ། རེག་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚོར་བ། ཚོར་བའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ལེན་པ། ལེན་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྲེད་པ། སྲེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ། 
11-146
སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པ་འདི་འབྱུང་
བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་མ་རིག་པ་ནི་ལས་ལེགས་ཉེས་དང་། དེའི་འབྲས་བུ་མི་ཤེས་པ་ནི་ལེན་པ་དང་། ཡང་དག་པའི་དོན་མི་ཤེས་པ་དང་། འདུ་བྱེད་ནི་ལས་ལེགས་ཉེས་བྱེད་པའོ། །རྣམ་
པར་ཤེས་པ་ནི་ལས་བགོས་པའི་ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བར་ཐོག་མར་མཚམས་སྦྱོར་བའོ། །མིང་དང་གཟུགས་ནི་ཕུང་པོ་ལྔར་གྱུར་པའོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་དབང་པོ་རྣམས་དོད་པའོ། །རེག་པ་
ནི་གསུམ་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །ཚོར་བ་ནི་རེག་པ་ལས་བྱུང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མྱོང་བའོ། །སྲེད་པ་ནི་ཚོར་བ་ལ་ཞེན་ཅིང་མི་ངོམས་པའོ། །ལེན་པ་ནི་སྲེད་པས་གཡེན་བཅོས་ནས་
འཛིན་ཅིང་ཡོངས་སུ་མི་གཏོང་བའོ། །སྲིད་པ་ནི་ལེན་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལས་ཟག་པ་དང་བཅས་པའོ། །སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པའོ། །རྒ་ཤི་ནི་ཕུང་པོ་སྨིན་པ་
དང་ཕུང་པོ་འཇིག་པའོ། །མྱ་ངན་ནི་མི་དགའ་བའོ། །སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་ནི་མྱ་ངན་ལས་བྱུང་བའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་ལུས་ལ་གནོད་པའོ། །འབའ་ཞིག་པ་ནི་བདག་གི་མེད་པའོ། །
11-147
བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་དག་ནི་བྱ་བ་གཉིས་གཉིས་སུ་ཉེ་བར་གནས་ཏེ་མ་རིག་པ་ནི་སེམས་ཅན་རྨོངས་པར་ཡང་བྱེད་པ་དང་། འདུ་བྱེད་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ནི་
མ་འོངས་པའི་རྣམ་པར་སྨིན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ནོ། །རྣམ་ཤེས་ནི་སྲིད་པའི་ཉིང་མཚམས་ཀྱང་སྦྱར་རོ། །མིང་གཟུགས་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་
མིང་གཟུགས་ཀྱི་ཕན་ཚུན་སྟོན་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་ནི་རང་གི་ཡུལ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་ཡང་སྟོན་ནོ། །རེག་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རེག་པ་ནི་དམིགས་
པ་ལ་རེག་པར་ཡང་བྱེད་དོ། །ཚོར་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ཚོར་བ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བ་གཉིས་ཀ་མ་ཡིན་པ་མྱོང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྲིད་པ་མངོན་པར་
འགྲུབ་པའི་སྲེད་པ་ཆགས་པར་འགྱུར་བའི་དངོས་པོ་ལ་མངོན་པར་ཆགས་པར་བྱེད་དོ། །ལེན་པ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་ལེན་པ་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པས་འཆིང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །སྲིད་པ་མངོན་པར་
འགྲུབ་པའི་སྲིད་པ་ནི་སྲིད་པའི་རྒྱུ་གཞན་དུ་གནས་པར་བྱེད་དོ། །སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་སྐྱེ་བ་ནི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བར་ཡང་བྱེད་དོ། །རྒ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒ་བ་ནི་དབང་པོ་ཡོངས་སུ་འགྱུར་བར་བྱེད་དོ།

这又分为外在缘起和内在缘起两种。首先，外在缘起是从种子生芽，从芽生叶，从叶生茎，从茎生枝，从枝生核，从核生花，从花生果。六种缘为地、水、火、风、空间、时间界。
内在缘起有两种：顺行和逆行。顺行包括与因相关和与缘相关两方面。与因相关的是：此有故彼生，此生故彼生，即：无明缘行，行缘识，识缘名色，名色缘六处，六处缘触，触缘受，受缘爱，爱缘取，取缘有，有缘生，生缘老死、忧、悲、苦、恼、乱，如是纯大苦蕴集。
其中，无明是不知业的善恶及其果报，不知取，不知真实义；行是造作善恶业；识是由业熏习的阿赖耶识初次结生；名色是五蕴形成；六处是诸根成熟；触是三者和合后了别；受是从触所生的三种感受体验；爱是对受的贪著不满足；取是被爱所动而执持不舍；有是从取所生的有漏业；生是与有相应的果报成就；老死是蕴的成熟和蕴的坏灭；忧是不悦；悲是从忧所生的言说；苦是身体的伤害；纯是无有自我。
这十二支各有两种作用：无明使众生愚痴，并引生行的成就因；行使未来异熟成就，并引生识的成就因；识结合生有中阴，并显示名色的互相表示；名色成就六处，六处则显示各自境界的差别；触成就触，并使触对境；受成就受，并使受体验可意、不可意和俱非；爱成就爱，对可爱事物生贪；取成就取，并以烦恼束缚；有成就有，使有因在别处安住；生成就生，并使蕴生起；老成就老，使诸根变化。


 །
11-148
འཆི་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ནོ། །འཆི་བ་ནི་འདུ་བྱེད་འཇིག་པར་བྱེད་དོ། །ཡོངས་སུ་མ་ཤེས་པས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའི་རྒྱུ་ཡང་འབྱིན་ནོ། །དེ་དག་ཡན་ལག་ལྔར་ཡང་འགྱུར་ཏེ།
དང་པོ་གསུམ་འཕེན་པའི་ཡན་ལག་ཏེ། འོག་མ་བཞི་འཕངས་པའི། དེའི་འོག་མ་གསུམ་སྒྲུབ་པའི། སྐྱེ་བ་མངོན་པར་འགྲུབ་པའི། རྒ་ཤི་ཉེས་དམིགས་ཡན་ལག་གོ །ཇི་ལྟར་འཕེན་ན། མ་རིག་པ་ཡོད་
པས་ལེགས་ཉེས་བྱེད་ཅིང་ལས་ཀྱིས་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་བག་ཆགས་བགོས་ནས། དེ་གསུམ་གས་ནི་ཕྱི་མ་སྐྱེ་བ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སྲེད་ལེན་སྲིད་གསུམ་གྱིས་ལས་དེ་བསྐུལ་ནས་ཚེ་མངོན་པར་
འགྲུབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ལང་ཚོ་དང་སྲོག་འཕངས་པ་འཇིག་པས་ཉེས་དམིགས་སུ་འགྱུར་རོ། །ཡང་ལས་ཉོན་མོངས་ཚེ་གསུམ་དུ་ཡང་འགྱུར་ཏེ། མ་རིག་སྲེད་ལེན་ཉོན་མོངས། འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་ལས།
ལྷག་མ་བདུན་ནི་ཚེ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །གསུམ་ལས་གཉིས་འབྱུང་གཉིས་ལས་བདུན་འབྱུང་། བདུན་ལས་གསུམ་འབྱུང་བས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་ཡང་འཁོར་རོ། །དང་པོ་གཉིས་འདས་པའི་ཉོན་
མོངས་པ་དང་ལས་ཏེ་ད་ལྟར་གྱི་རྒྱུར་འགྱུར་བའོ། །བར་མ་ལྔ་ད་ལྟར་གྱི་འབྲས་བུ། སྲེད་ལེན་སྲིད་པ་ད་ལྟར་གྱི་ཉོན་མོངས་དང་ལས་ཏེ་མ་འོངས་པའི་རྒྱུར་འགྱུར་བ། སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་མ་འོངས་པའི་འབྲས་བུའོ། །
11-149
རྐྱེན་དང་འབྲེལ་བ་ནི། ཁམས་དྲུག་འདུས་པ་ལས་ཕུང་པོ་འགྲུབ་བོ། ། ལུགས་ལས་ལྡོག་པ་ནི། མ་རིག་པ་འགགས་པས་འདུ་བྱེད་འགག །འདུ་བྱེད་འགགས་པས་རྣམ་ཤེས་འགག །དེ་འགགས་པས་མིང་དང་གཟུགས།
དེ་འགགས་པས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག །དེ་འགགས་པས་རེག་པ། དེ་འགགས་པས་ཚོར་བ། དེ་འགགས་པས་སྲེད་པ། དེ་འགགས་པས་ལེན་པ། དེ་འགགས་པས་སྲིད་པ། དེ་འགགས་པས་སྐྱེ་བ། དེ་འགགས་པས་རྒ་
ཤི་དང་མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་། འཁྲུག་པ་རྣམས་འགགས་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབའ་ཞིག་པོ་འདི་འགག་པར་འགྱུར་
རོ། །དེ་ཡང་མ་རིག་པ་འགགས་པས་ཅི་ཡང་མེད་པར་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བར་མི་འགྱུར་བ་མ་ཡིན། ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་འགགས་ནས་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་
སུ་གྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་སྨན་བཅུད་ཀྱི་ལེན་བྱ་བ་ཟོས་ན་ཚེ་ཐུང་བ་དང་ནད་མང་བ་འགྱུར་ནས། ཚེ་རིང་བ་དང་ནད་མེད་པ་རྙེད་པར་གྱུར་བ་བཞིན་དུ། མ་རིག་པ་འགག་སྟེ་
རིག་པར་གྱུར་ནས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། ། གཉིས་པ་འདིར་བགྲོད་པ་ཉན་རང་གི་ཐེག་པ་ནི། འབྲས་བུ་ཉན་རང་བྱང་ཆུབ་བོ། །མངོན་པར་རྫོགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་ན་ཡང་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལ་མ་ལྟོས་པར་བདག་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་བཞིའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྟོགས་པར་མི་ནུས་ཏེ། 
11-150
དབང་པོ་བརྟུལ་བས་ཐེག་པ་དམན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་ལས་ཉན་ཅིང་། གཞན་ལ་ཡང་སྒྲོགས་ཏེ་ཐོས་པར་བྱེད་པས་ན་ཉན་ཐོས་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པ་ནི་རྣམ་པ་བཞི་
སྟེ། རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་དགྲ་བཅོམ་པ། དེ་ལ་ཞུགས་པ་བཞི་སྟེ་འཕགས་པའི་གང་ཟག་ཡ་བརྒྱད་ཅེས་བྱ། དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་རྒྱན་ཅན་རྒྱན་མེད། དང་པོ་གཉིས་ཀའི་ཆ་ལས་རྣམ་
པར་གྲོལ་བ། གཉིས་པ་ཤེས་རབ་རྐྱང་གྲོལ་བའོ། །དེ་རྟོགས་པས་ཕྱེ་བའོ། །སྤངས་པ་ནི། ཁམས་གསུམ་གྱི་ཕྲ་རྒྱས་ཐམས་ཅད་སྤངས་ལ་ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་དང་བཅས་པ་དང་། ཕུང་པོའི་ལྷག་མ་ཡང་
མེད་པ་ཞི་བའི་དབྱིངས་སུ་གནས་པའོ།

死成就死，并引生坏灭之因。死则使行坏灭，由于不了知而引生不间断的因。这些也成为五支：前三为引业支，引发下面四支；其下三为成就支，生为成就支，老死为过患支。
如何引发？由于有无明而造作善恶业，通过业在识上熏习习气，这三者使未来生起。爱、取、有三者催动那业，使命明显成就。然后青春与命被引发后坏灭，成为过患。
又可分为业烦恼寿三种：无明、爱、取是烦恼；行、有是业；其余七支是寿，也称为苦。从三生二，从二生七，从七生三，如此无始无终地轮转。前两支是过去的烦恼和业，成为现在的因。中间五支是现在的果，爱、取、有是现在的烦恼和业，成为未来的因。生和老死是未来的果。
与缘相关的是：六界聚合而成蕴。
逆行则是：无明灭则行灭，行灭则识灭，识灭则名色灭，名色灭则六处灭，六处灭则触灭，触灭则受灭，受灭则爱灭，爱灭则取灭，取灭则有灭，有灭则生灭，生灭则老死、忧、悲、苦、恼、乱灭，如是纯大苦蕴灭。
这并非无明灭后什么都没有，也不是不成为缘起，而是烦恼染污的一面灭了后转为清净的一面。例如，如果服用长寿精华药，短寿多病就会转变成长寿无病，同样，无明灭而成为明后，就会成就独觉的果位。
第二，此处所行的声闻独觉乘，果位是声闻独觉菩提。即使在获得证悟时，也不能不依靠善知识而自己了悟四谛真实性，因为根钝而称为小乘。由于从善知识处听闻，又向他人宣说使他人听闻，故称声闻。
获得声闻果位有四种：预流、一来、不还、阿罗汉，加上四向，称为八圣补特伽罗。阿罗汉有具慧俱解脱和单慧解脱两种，第一是从二者方面解脱，第二仅依慧解脱，这是由证悟而区分。
所断是：断除三界一切随眠，住于有余涅槃和无余涅槃寂灭界。


 །རང་སངས་རྒྱས་ནི་མཛོད་ནས། སྟོན་དང་བསེ་རུ་བྱང་ཆུབ་པར། །བསམ་གཏན་མཐའ་བརྟེན་གཅིག་ལ་ཀུན། །ཞེས་ལུགས་དེ་ལ་སྲིད་པ་ཐ་མ་ཚུན། སྦྱོར་ལམ་དྲོད་
པ། དེ་ནས་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ཚེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་རབ་ཀྱི་མཐའ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མའི་ལམ་ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་སུམ་ཅུ་རྩ་བཞིས་ཐོབ་པར་འདོད་དེ། སྐད་ཅིག་མ། །སུམ་ཅུ་
རྩ་བཞིས་ཐོབ་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་དང་། ཉན་ཐོས་ལས་རིགས་ལོག་པ་ཡང་རྩེ་བཟོད་ཚུན། དེ་ནས་མི་ལྡོག་པར་འདོད། ཐེག་ཆེན་གྱི་གཞུང་ནས། ཕྱིར་མི་འོང་ནས་རང་རྒྱལ་དུ་ཡང་འགྲོ་བ་ཡོད་པ་དང་། 
11-151
རིགས་ངེས་པ་བསྐལ་པ་བརྒྱའི་བར་དུ་རང་རྒྱལ་གྱི་ལམ་སྒྲུབ་པར་བཤད་པས་ལམ་ལྔ་རིམ་གྱིས་འཇུག་པས་རང་རྒྱལ་གྱི་རིགས་ཅན་གྱི་སློབ་པ་འཕགས་པ་ཡང་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེའི་འབྲས་
བུ་ནི། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐོབ་པ་དང་། མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། མི་གཡོ་བ་ཐོབ་པ་དང་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །དང་པོ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ལ་
སོགས་པ་ཏིང་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དམིགས་པའི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པ་ཐོབ་པས་ཕྱི་རོལ་ཏུ་མི་གཡེང་བར་ནུས་པའོ། །གཉིས་པ་བསམ་གཏན་དང་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་སྙོམས་པར་
འཇུག་པ་དེ་དག་ལ་རྒྱུན་དུ་ཡིད་ལ་བྱེད་པའོ། །མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་ཡང་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། སྟོན་པ་དང་རྗེས་སུ་སྟོན་པ་མེད་པར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པ་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་
འབྱུང་བར་མངོན་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །དང་པོ་ནི་མཁན་པོ་དང་སློབ་དཔོན་མེད་པར་ཟད་ལ་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་པར་བྱེད་པའོ། །གཉིས་པ་དམིགས་པའི་ཡུལ་གང་ཡང་རུང་བ་ལས་ཆོས་ཐམས་
ཅད་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཤེས་ཤིང་ཁོང་དུ་ཆུད་པའོ། །སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོ་བསྡུས་པ་ཡིན། །ཞེས་པས་སྐྱེས་བུ་འབྲིང་པོའི་ལམ་ལེགས་པར་བསྡུས་ནས་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་གཉིས་པའོ།། །།
11-152
༄། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་རྒྱུའི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་གསུམ་པ།
གསུམ་པ་ལམ་འཁྲུལ་པ་སེལ་བ་ལ། འདིས་འགྲོ་བ་ཕར་ཕྱིན་རང་རྐང་གི་ལམ། འདིར་བགྲོད་པ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་བཤད་པ་གཉིས་ལས།
༈ འགྲོ་བ་ཕར་ཕྱིན་རང་རྐང་གི་ལམ་ལ། མཐར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་ཚུལ།
དང་པོ་ལ་མཐར་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་སྒྲུབ་ཚུལ། རྒྱུ་
ཐེག་ཆེན་པའི་ལམ་དངོས་བཤད་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། འདུལ་བའི་དབང་གི་ཕྱིར་མོས་པའི་རྐྱེན་ཙམ་དུ་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་སྦྱར་ནས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་བཤད། དེའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་
རྒྱས་ནི་འཁོར་བས་སྐྱོ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་བ་མི་བཟོད་པས། དེ་མྱུར་དུ་ཞི་བར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རིང་ཐབས་བསྟི་བའི་གནས་ཙམ་དུ་ཟད་ཏེ། གཏན་དུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པས།
འབྲས་བུ་ཐོབ་ནས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་བསྐུལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་རྟོགས་པར་མཛད་ཅིང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་སྤྱོད་དུ་བཅུག །དེས་བསྒྲུབས་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་
པར་འཚང་རྒྱ་སྟེ། མཐའ་མར་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་འདུ་བས་ན། ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་ཟག་པ་མེད་པའི་དབྱིངས་ལ་གནས་པ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་འོད་ཟེར་གྱིས་བསྐུལ་སྟེ། ཐེག་པ་
ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་ཅིང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་དང་། དམ་པའི་ཆོས་པདྨ་དཀར་པོའི་མདོ་ལས། ཉན་ཐོས་མང་པོ་སངས་རྒྱས་སུ་འགྲུབ་པར་ལུང་བསྟན་ཞིང་ཐེག་པ་གཅིག་ཏུ་བཤད་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་མེད་དེ་གཅིག་ཏུ་ཟད་དོ། །
11-153
མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་ཉན་ཐོས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མང་པོས་བསྐུལ་ཡང་འཚང་རྒྱ་བའི་སྐལ་བ་མེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ཡང་། བདེན་པ་བཞི་ལ་ངེས་པ་རྙེད་ནས་དགྲ་
བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་མ་ཐོབ་པའི་བར་དུ་བསྒྱུར་དུ་མི་རུང་བ་ལ་བྱའོ།

《俱舍论》中说独觉："教授与麟角皆成菩提，依止禅定最胜，一生圆满一切。"据此教法，直至最后有，[修行]暖位加行道，然后证得果位时依靠第四禅最胜处，以三十四刹那获得所有余道，"因以三十四刹那获得故"。
声闻转种姓者在胜解忍之前，此后不退。大乘教典中说从不还向独觉也有前往者，定性种姓者经百劫修独觉道，故应知有次第进入五道的独觉种姓学位圣者。
其果位有：获得三摩地和获得证悟两种。获得三摩地又有二：获得不动和持续作意。第一，对缘起等三摩地所缘境心一境性获得，能不向外散乱。第二，对禅定、解脱、三摩地、等至等持续作意。
证悟也有二种：无师证悟和缘起证悟。第一，无师长和阿阇黎而生起尽无生智。第二，从任何所缘境了知并通达一切法为缘起自性。
"中士道总结"，这是善述中士道的第二品。
第三品：大士道次第——因乘解说
第三，解除道的迷误分为：所行般若自力道和所达不住涅槃两部分。
首先，所行般若自力道中有：最终成立一乘的方法和因大乘道的实际解说两部分。第一部分，为调伏故，仅依信解缘而配合根器次第说三乘。其中声闻与独觉因厌倦轮回不堪忍苦，为速求止息，故仅作暂时栖息处，非究竟涅槃处。
获得果位后，由佛劝勉而了悟法无我，令行菩提行。成就后证得无上菩提，最终归入大乘。如《楞伽经》中说："声闻住无漏界，被如来光明所劝，入大乘"，说为一乘；《妙法白莲华经》中授记许多声闻成佛，说为一乘等，以此方式说明无三乘，唯一乘而已。
有些经中说"趋向寂灭一分的声闻，即使被许多如来劝勉也无成佛之份"，这是指在获得四谛定解后，未证阿罗汉果之前不能转变[种姓]。


 །མདོ་ཁ་ཅིག་ལས་དགྲ་བཅོམ་པ་ནི་ས་བོན་ཚིག་པ་དང་འདྲ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། འཆིང་བུ་བྱི་དོར་བྱས་ཀྱང་
རིན་པོ་ཆེ་བཻཌཱུརྻར་མི་འགྱུར་བའི་དཔེས་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་མི་འགྲུབ་པ་སྐད་འབྱུང་བ་ཡང་། ཐོག་མ་ནས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་ཞིང་། དོན་ཆུང་ངུ་ཉིད་ལས་སུ་འགྱུར་བ་
ཐེག་པ་དམན་པ་ལ་ཡང་མི་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་སྨད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚུལ་འདི་ལྟར་མི་འདོད་ན་ནི་འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་མདོ་སྡེ་མང་པོ་ལས་སེམས་ཅན་
ཐམས་ཅད་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་ཏེ་སྣོད་མ་ཡིན་པ་གང་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་འབྱུང་བ་སོགས་དང་འགལ་བར་འགྱུར་
རོ། །དེ་ལྟར། དེ་ནས་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་ཉིད། །དེ་ཡི་རྗེས་སུ་དབུ་མ་བསྟན། །ཞེས་པས་ཀྱང་གསུངས་སོ།། །།
༈ རྒྱུ་ཐེག་ཆེན་པའི་ལམ་དངོས་ལ། བདེན་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ།
གཉིས་པ་ལ་བདེན་གཉིས་ཀྱི་ལྟ་བ། ཟུང་འཇུག་གི་སྒོམ་པ། ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་གསུམ་ལས། 
11-154
དང་པོ་ནི། བདེན་གཉིས་ལྟ་བ། བདེན་པ་གཉིས་ནི། ཀུན་རྫོབ་གྱི་བདེན་པ་དང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པའོ། །དང་པོ་ནི་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་གང་ཞེ་ན་
འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་དང་། ཡི་གེ་དང་སྒྲ་དང་བརྡས་བསྟན་པ་ཇི་སྙེད་པ་ཞེས་གསུངས། དེའི་འགྲེལ་པར། དེ་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཐ་སྙད་ནི་བསྟན་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་བཤད་པ་སྟེ། ཞེས་
པས་དེ་གཉིས་དབྱེར་མེད་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་གཞི་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པ་གསུང་རབ་ཀྱི་ལུང་དང་འབྲེལ་བ་རྣམས་སོ། །ཇི་སྙེད་ཞེས་པ་ཡིད་ཀྱི་དང་ངག་གི་སྟོན་པ་གཉིས་
སོ། །ཡིད་ཀྱི་བསྟན་པ་ནི་བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་མངོན་པ་བཤད་པ་དང་། དེ་དག་གིས་ཀྱང་ཐེ་ཚོམ་ཡིད་ལ་བརྟགས་པ་དང་། ལན་ཡང་ཡིད་ཀྱི་ཚིགས་སུ་བཅད་པས་བླན་ནོ་ཞེས་པ་
མདོ་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུ་དང་། ངག་གི་བསྟན་པ་ནི་ཚིག་གི་རིག་བྱེད་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཉན་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ཀྱིས་རྣ་བའི་ལམ་དུ་སོང་བ་རྣམས་སོ། །ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་བསྟན་
པ་ནི། རང་སངས་རྒྱས་སྒྲ་མེད་ལུས་ཀྱི་རྣམ་འགྱུར་གྱིས་ཆོས་བསྟན་པའམ། མིག་ཤེས་ཀྱིས་མཐོང་བ་ཐོབ་ནས་བརྡའ་སྤྲོད་པར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུའོ། །མདོར་བསྡུ་ན་འདུལ་བར་བྱ་བའི་སེམས་ཅན་གྱི་དབང་དུ་ཇི་ཙམ་དུ་ཐ་སྙད་དུ་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའོ། །
11-155
དོན་དམ་བདེན་པའང་མདོ་དེ་ལས། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ནི། གང་ལ་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་ཡང་མེད་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་གསུངས་ལ། དེའི་འགྲེལ་པར། དོན་དམ་པ་དང་། དེ་རིག་
པའི་ཡེ་ཤེས་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཀྱི་ཡུལ་དུའང་མི་འགྱུར་ན་ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟར་ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། ཆོས་
ཀྱི་དབྱིངས་ལ་དབྱེར་མེད་ཕྱིར། །ལྟ་བ་ཐ་དད་རུང་མ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་བློ་ཡི་བྱེ་བྲག་གིས། །ལྟ་བ་ཐ་དད་ཅུང་ཟད་བརྗོད། །དབུ་མ་ཉིད་དུ་སྨྲ་བ་རྣམས། །དེ་དོན་བདེན་པ་གཉིས་སུ་
འདོད། །ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་མོ། །བདེན་གཉིས་རྣམ་དབྱེ་ཤེས་པ་དག །ཐུབ་པའི་བཀའ་ལ་མི་རྨོངས་ཏེ། །དེ་དག་མ་ལུས་ཚོགས་བསགས་ནས། །ཕུན་ཚོགས་ཕ་རོལ་འགྲོ་བ་ཉིད། །ཞེས་སོ། །གཉིས་སུ་
འཇོག་པའི་དགོས་པ་ཡང་། །ཡང་དག་ཀུན་རྫོབ་རྣམས་ཀྱི་སྐས། །མེད་པར་ཡང་དག་ཁང་ཆེན་གྱི། །སྟེང་དུ་འགྲོ་བར་བྱེད་པ་ནི། །མཁས་ལ་རུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པའི་ཐབས་
ལས་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་འབྱུང་བས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་འདི། །རིག་པས་བརྟགས་ན་འགའ་མི་རྙེད། །མ་རྙེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་ཡིན། །ཡེ་ནས་གནས་པའི་ཆོས་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའི་ཚུལ་གྱིས་སོ།

有些经中说阿罗汉如同烧焦的种子，又以首饰打磨后也不能变成琉璃宝的比喻来说明声闻不能成佛，这些是为了劝导从一开始就入大乘，不要入求小利的小乘而作的贬低。如果不接受这种观点，则与《圣三摩地王经》等许多经典中说"一切众生皆有如来藏性"和"一切众生都将成佛，无有不是法器者"等说法相矛盾。正如所说："此后唯瑜伽行，随后示中观。"
第二，因大乘道的实际解说分为二谛见解、双运修行、六度行为三部分。
首先，二谛见解。二谛是世俗谛和胜义谛。首先，《无尽慧经》中说："什么是世俗谛？是以世间名言、文字、声音、符号所示的一切。"其注释中说："其中，世间名言是能诠，其余是所诠。"这是建立二者不可分离的基础。文字是指与经典相关的阿等字母。"一切"指意表达和语表达两种。意表达如帝释天以意讲解阿毗达磨，他们也以意考察疑问，并以意颂偈回答，如经中所说。语表达是指各种文词通过听闻者的耳根而进入的内容。身体姿态表达如独觉以无声的身体姿态示法，或如通过眼识获得见解后以手势表达。总之，依所化众生，一切言说的名言都是世俗谛。
胜义谛，该经中说："胜义谛是心行亦不存在之处，更何况文字？"其注释说："胜义及其智慧无二故，连心的境界也不是，何况文字？这是所说的含义。"
如至尊独一上师所言："法界无有差别故，见解各异不应理。然由心智差别故，见解略有差别说。自称中观论师者，其义承许有二谛，即是世俗与胜义。了知二谛分别者，于佛教法不迷惑，彼等圆满集资粮，圆满达到彼岸故。"
安立二谛的必要性："没有正确世俗的阶梯，欲上正确大殿顶，对智者来说不合理。"这是因为从世俗谛的方便生起胜义谛，即："世俗如此显现者，以理观察皆不得，不得即是胜义谛，本来安住之法性。"


 །
11-156
འདི་ན་དོན་དམ་པར་ཅང་མེད་པས་དོན་དམ་བདེན་པར་འཇོག་ཅིང་། ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཐམས་ཅད་ཡོད་པས་ཀུན་རྫོབ་གྱི་བདེན་པ་འཇོག་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལྟ་ན་དོན་དམ་པར་ཅང་མེད་པར་བློས་
འཇོག་པར་ནུས་པས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུ་བ་མེད་པར་མ་སོང་། དོན་དམ་པར་ཅང་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པ་ཉིད་ཀྱིས་ཡི་གེ་ལྟ་ཅི་སྨོས་ཞེས་པ་དང་འགལ་ལ། དེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་ལྟ་
བ་ཆད་པའི་ཕྱོགས་ཆེན་པོར་ལྷུང་ངོ་། །ཀུན་རྫོབ་འདི་ལྟར་གནས་པ་བསྒྲུབས་པའི་ཕྱིར་དངོས་པོར་འཛིན་པ་མི་ལྡོག་པས། རྟག་པར་ཡང་བལྟས་ཏེ་དོན་ལ་མཐའ་གཉིས་ཀར་ལྟུང་བས། གང་དག་རང་དངོས་
གཞན་དངོས་ཀྱི། །དངོས་དང་དངོས་མེད་ཉིད་མཐོང་བ། །དེ་དག་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་ལ། །ཡང་དག་མཐོང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས་གསུངས་སོ། ། རང་གི་འདོད་པ་ནི་དོན་དམ་
པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དང་། སྣང་ངོར་མེད་པ་མ་ཡིན་པ་གཉིས་ཀའི་མཚན་གཞི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བཞག་པའི་ཆོས་ཅན་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་རབ་རིབ་ཅན་ལ་ནམ་མཁའ་ནས་སྐྲ་བཤད་འཛག་པར་
སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། རབ་རིབ་པའི་ངོར་ཡོད་པ་དང་། མིག་སྐྱོན་མེད་པའི་ངོར་གྲུབ་མ་མྱོང་བས། དེ་མི་བདེན་པར་སོང་བ་བཞིན་འདི་དག་རིགས་པས་དཔྱད་ན་དེ་འདྲ་བས་སྒྱུ་མ་ཙམ། 
11-157
རྨི་ལམ་ཙམ་དུ་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་མ་རྙེད་པ་ཉིད་དོན་དམ་ཡིན་ཞེས་པ་ཇི་ལྟར་དྲངས་ན། དེ་ལྟར་འཁྲུལ་པ་མ་མཐོང་བ་ཉིད་ལ་འཁྲུལ་མེད་དུ་འཇོག་གི དེ་ནི་བདག་
ཅག་གི་བློས་མི་བཟོད། འཕགས་པ་ཡང་དག་པར་སོང་བ་རྣམས་ཀྱི་གཟིགས་པ་ཡིན་པས་ན། ཡང་དག་པའི་མཐོང་བས་རྙེད་པ་དོན་དམ་པ་དང་ཕྱིན་ཅི་ལོག་པའི་མཐོང་བས་མཐོང་བ་ཀུན་རྫོབ་
ཏུ་བཞག་ཅིང་། དེ་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་མི་བསླུ་བས་བདེན་པར་བཞག་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བས་ན། དངོས་ཀུན་ཡང་དག་རྫུན་པ་མཐོང་བ་ཡིས། །དངོས་རྙེད་ངོ་བོ་གཉིས་ནི་འཛིན་པར་འགྱུར། །ཡང་དག་
མཐོང་ཡུལ་གང་དེ་དེ་ཉིད་སྟེ། །མཐོང་བ་རྫུན་པ་ཀུན་རྫོབ་བདེན་པར་གསུངས། །ཞེས་དང་། རྒྱལ་བའི་སྲས་པོ་ཅང་མི་གསུང་། །མི་གསུང་བས་དེ་རྒྱ་ཆེར་བཤད། །ཅེས་པ་ཅང་མེད་མོ་གཤམ་གྱི་བུ་
ལྟ་བུ་ཡིན་ན་རྒྱ་ཆེར་བཤད་ཅེས་པའང་མི་གསུངས། འོ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བཏང་བའི་དོན་དམ་པ་ཞིག་ཡོད་པར་སྨྲ་བ་ཡིན་ནམ་ཞེ་ན། རྣམ་པ་རྫུན་པ་དེས་སྨྲས་པ་དེ་ལྟ་བུར་
ཡང་མི་འདོད། སྐྲ་ཤད་མ་མཐོང་བ་དེ་ཡང་དག་པར་མཐོང་བ་ཡིན་ལ། དེས་སྐྲ་ཤད་ཀྱི་མེད་པ་མ་གཟུང་ཞིང་། དེ་དག་པའི་དངོས་པོའི་ཁྱད་པར་ཡོད་པར་ཡང་མ་གཟུང་བས། མ་མཐོང་བ་ཉིད་དེ་མཐོང་བར། །
11-158
ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་མདོ་ལས་གསུངས། །དང་། འདི་ལ་མཐོང་དང་མཐོང་བྱེད་མེད་སོགས་ལུང་གིས་ཀྱང་གྲུབ་པ་ཡིན་ནོ། །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། ཐ་སྙད་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཅེས་བྱ་ཏེ།
ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་རྣམས་དོན་དམ་པར་མེད་ཀྱི། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཆོས་མེད་པར་ཡང་དོན་དམ་པར་བསྟན་པར་མི་ནུས། ཞེས་གསུངས་སོ། དེ་ལས་ཟློག་པ་ནི་དོན་དམ་སྟེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཀས།
གཟུགས་སོགས་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་ནས། །བདེ་གཤེགས་བར་གྱི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རི་བོང་བ་ལང་རྭ་ཡི་དཔེས། །དབུ་མ་ཉིད་དུ་གོམས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས། རེ་ཞིག་བློས་ཅིར་ཡང་མ་གཟུང་བ་དེ་ཙམ་
གྱི་ཡོད་མེད་གཉིས་ཀ་གཉིས་མིན་སོགས་དང་བྲལ་བར་གྲུབ་པས་དེ་ལ་ཐ་སྙད་དབུ་མ་ཅེས་གདགས་པར་མཛད་ཀྱི། དེ་ཡང་ཕྱོགས་སུ་ལྷུང་བ་མེད་པ་ཞིག་གོ །དེ་ཀས་ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་
ཅིག་གིས། ཡོད་མིན་མེད་མིན་ཡོད་མེད་མིན། །གཉིས་ཀའི་བདག་ཉིད་དུ་ཡང་མེད། །མཐའ་བཞི་ལས་ནི་རྣམ་གྲོལ་བ། །དེ་ཉིད་དབུ་མར་མཁས་རྣམས་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་སོ།

此处胜义中无有任何，故立为胜义谛；世俗中一切都有，故立为世俗谛。如此，由于心能安立胜义中无有任何，则未成为无有心行，正是说"胜义中无有任何"本身就违背了"何况文字"的说法，这样的胜义见解已堕入大断灭一边。为证成世俗如此存在，执着实有之念不会消除，又成常见，实际上已落入两边，如至尊独一上师所言："若见自物他物之实有与无实有，彼等于佛陀教法中，非为见到真实义。"
我的主张是：胜义中非有，显现中非无的两个特征，是安立为世俗的诸法，如同眼病者见到空中落下毛发一样，在眼病者前有，而在无眼病者前未曾成立，因此成为不真实。同样，这些经过理性观察，被说为如幻如梦而已。
那么，"不得即是胜义"如何解释？正是未见错乱本身即安立为无错乱，我们的心无法承受这点。圣者真实通达者的见解是：以真实见所见到的是胜义，以颠倒见所见到的安立为世俗，它在言说中不欺诳故立为谛。因此："见一切法真妄已，得物自性即二取；真实见境即真谛，妄见名为世俗谛。"又云："佛子一无所言，由无所言故广说。"若如同石女儿般全无所有，则不会说"广说"。
那么，是否主张离开世俗而有一个胜义？不接受以妄相说的这种观点。不见毛发是真实见，它既不执取毛发的无，也不执取清净事物的有，因此："未见即是见，极深经中说。"以及"此中无见和所见"等经文也证成了这点。
《无尽慧经》注释说："名言即是世俗，世俗法胜义中无，但没有世俗法也不能显示胜义。"又说："与此相反即胜义。"由此："从色等显现乃至善逝诸法，以兔牛角喻，应修习为中观。"
暂时心不执着任何，仅此即成为离有无二俱非等，因此被标名为言说中观，也是不堕任何一边的。因此至尊独一上师说："非有非无非有无，非为二者自性有，解脱于彼四边者，智者许为中观义。"
;


 །འོ་ན་མཐའ་དང་བྲལ་བར་གྲུབ་
བམ་ཞེ་ན་དེ་ཡང་མ་གྲུབ་སྟེ་མཐའ་དགག་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་མཐའ་དང་བྲལ་ཞེས་བསྟན་གྱི་མཐའ་བྲལ་དུ་འདོད་ནས་སྨྲ་བ་མ་ཡིན་ཏེ། དབུ་མ་མཐའ་ལས་རྣམ་གྲོལ་ན། །མཐའ་དང་བྲལ་ཕྱིར་དབུ་མའང་མེད། །
11-159
མཐའ་དབུས་མེད་པར་གང་ལྟ་བ། །དེ་ནི་ཡང་དག་ལྟ་བ་སྟེ། །བླ་ན་མེད་པའི་ལྟ་བ་ཡིན། །བློ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་སྒོམས། །གང་ཞིག་ལྟ་བ་དེར་ཞུགས་པ། །དེས་ནི་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་
པ་ཐོབ། །ཅེས་གསུངས། དེའི་ཕྱིར་འདི་ལ་གཞི་དབུ་མ་ཞེས་བྱའོ། །གདུལ་བྱའི་དབང་ལས་དེ། བདེན་པ་གཉིས་དང་བདེན་པ་གཅིག་སྟེ། མདོ་ལས། མི་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ནི་བདེན་
པ་གཅིག་པུའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི་རྫུན་པ་བསླུ་བའི་ཆོས་ཅན་ནོ། །ཞེས་དང་། བདེན་གཉིས་སམ་གཅིག་པུར་གཞོག་བྱེད་ཟད་ནས་བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་བསྟན་པའི་སྐབས་ཏེ།
ཕྱི་མ་འདི་དབུ་མ་འཇུག་པར། བདེན་པ་གཉིས་སུའང་རང་བཞིན་མེད་པའི་ཕྱིར། །དེ་དག་རྟག་པ་མ་ཡིན་ཆད་པ་མིན། །ཞེས་དང་། གལ་ཏེ་ངས་དམ་བཅས་འགའ་ཡོད། །དེས་ན་ང་ལ་སྐྱོན་འདི་
ཡོད། །ང་ལ་དམ་བཅའ་མེད་པས་ན། །ང་ནི་སྐྱོན་མེད་ཁོ་ན་ཡིན། །ཞེས་སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་བཤད་དོ།། །།
༈ ཟུང་འཇུག་གི་སྒོམ་པ།
གཉིས་པ་ཟུང་འཇུག་གི་སྒོམ་པ་ལ། སྐྱེས་བུ་འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད། །
དེ་ཉིད་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་བློའི་ཁྱད། ལམ་དབུ་མ་ངོས་གཟུང་། དེར་མས་རིམ་ནས་དྲང་བའི་ཚུལ་བཤད་པའོ། །
༈ སྐྱེས་བུ་འབྲིང་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད་པ།
དང་པོ་ནི། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། འདི་ལྟར་ཕུང་པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། 
11-160
མི་རྟག་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་མ་ཡིན་གྱི། ཐོག་མ་ཉིད་ནས་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་སྐྱེས་པར་ཤེས་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ་ཤེས་པའོ། །ཞེས་དང་། ཉན་ཐོས་དག་ལྟར་ཀུན་འབྱུང་བའི་བདེན་པ་
ལ། རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་འདོད་ཆགས་ཀྱི་རང་བཞིན་སྲེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་ཏུ་སྤང་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་
འབྱུང་བ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་། ཚོར་བ་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་དེ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཞེས་གང་དུ་ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འགོག་པའི་བདེན་
པ་ལ་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་ལྟར་ཞི་བ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ལ་སོགས་པར་རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་གྱི་མ་རིག་པ་ལ་སོགས་པ་བག་ལ་ཉལ་རྣམས་ཐོག་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པས་
མཐའ་མ་འགག་པ་མེད་པར་ཤེས་པ་ནི་འགོག་པ་ཤེས་པའོ། །དང་། ལམ་གྱི་བདེན་པ་ལ་ཡང་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་པ་དག་ཉོན་མོངས་པའི་ཕྱོགས་སྤོང་བ་དང་། རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་སྒྲུབ་པར་
རྟོག་པ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། ཉོན་མོངས་པ་དང་རྣམ་པར་བྱང་བའི་ཕྱོགས་གཉིས་ཀ་ལ་ཡང་མཉམ་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་དེ་གཉིས་ལ་སྒྲོ་འདོགས་མེད་པ་ནི་ལམ་ཤེས་པ་ཞེས་བྱའོ། །དང་། རང་གི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། 
11-161
སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་རྟོགས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་ནོ། །ཞེས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཤེས་རབ་དང་ཡེ་ཤེས་ཐེག་ཆེན་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཤེས་རབ་ཉིད་གོང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་ཚུལ་དུ་སྟོང་པར་རྟོགས་
པ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཞེས་བྱ་སྟེ། འདིས་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཟིན་པ་བསྟན་ནོ། །དང་། དེ་ལྟར་བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་ཀྱང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་ཕྱིར་ཉན་ཐོས་བཞིན་དུ་ཞི་བ་
ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་སུམ་དུ་མི་བྱེད་ཅིང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་སྨིན་པར་བྱེད་དེ། འདིས་ནི་ཐབས་ཀྱིས་ཟིན་པ་བསྟན་ནོ། །ཞེས་པའི་ཐབས་ཤེས་དེ་མེད་
པ་ལ་དགོངས་ནས་སྡུད་པར། ཐབས་མེད་ཤེས་རབ་བྲལ་བས་ཉན་ཐོས་ཉིད་དུ་ལྷུང་། །ཞེས་གསུངས་སོ།

那么，是否成立为远离边际？那也没有成立，这是针对破除边际而说"远离边际"，而不是认为远离边际后说的。如说："中观解脱于诸边，因远离边故无中，若见无有边与中，是为真实见解乃无上见解。智者常当修习此，若入此见解者，彼将获得一切智。"因此，此称为基中观。
随所化众生而示：二谛和一谛，经中说："不欺诳法性涅槃是唯一真谛，一切有为法和器世界是虚妄欺诳之法。"关于二谛或唯一真谛的安立已尽，开始阐述二谛双运之处，后者在《入中论》中说："由于二谛中亦无自性故，彼等非是常有亦非断灭。"又如大师龙树所说："若我有所立，则我有此过，因我无所立，故我唯无过。"
第二，双运修法分为：与中士道的差别、所调众生根机的差别、辨明中道、从下次第引导的方法等。
首先，与中士道的差别。《无尽慧经释》中说："如是，不像声闻圣者那样思惟五蕴为苦、无常等，而是从一开始就了知自性不生，这是了知苦。"又说："不像声闻那样思惟集谛为因缘等，而是了知断除贪欲本性的爱——苦蕴生起之因——的方法，这称为了知集。"又："了知受生之因为空性，无颠倒通达，于任何处也不成为一性决定。"
"于灭谛，不像声闻圣者那样思惟为寂静、妙等，而是了知无明等随眠从本初不生，故终无灭，这是了知灭。"又："于道谛，不像声闻圣者那样思惟断除烦恼分及成就清净分，而是平等了知烦恼分与清净分两者，对二者无有增益，这称为了知道。"又："了知自相是智慧，了知共相是智。"这是将声闻的智慧与智转为大乘的意义，将如上所述方式了悟空性的智慧称为智，这表示由智慧摄持。又："如是虽然了悟四谛，但由大悲为利众生故不如声闻那样现证一向寂静的涅槃，而以各种方便令众生成熟，这表示由方便摄持。"缺乏这种方便智慧，《般若经》中说："无方便离智慧故堕入声闻。"
;


 །ཡང་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལ་སྤོང་བ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་
ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ཙམ་སྤོང་བར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་གཉིས་སྤོང་བས་སྤོང་བ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཡེ་ཤེས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་གང་ཟག་
ལ་བདག་མེད་པ་ཙམ་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་གང་ཟག་དང་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་སོ། །སྒྲུབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་བདག་གི་དོན་སྒྲུབ་པ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། 
11-162
འདིས་ནི་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པས་ན་སྒྲུབ་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དུས་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ཚེ་གསུམ་མམ་ཚེ་བདུན་གྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བ་ཙམ་དུ་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་
བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་གསུམ་གྱི་བར་དུ་སྦྱོར་བས་ན་དུས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཐོབ་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་ཟད་ཀྱི། འདིས་ནི་བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་པས་
ན་ཐོབ་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ལྡན་པ་ནི་ཉན་ཐོས་དག་ཟད་པར་གྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པར་ཟད་ཀྱི་འདིས་ནི་སྟོབས་དང་མི་འཇིགས་
པ་ལ་སོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པས་ན་ལྡན་པ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །སྤྱོད་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པ་ས་དང་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་མི་སྤྱོད་ཀྱི། འདི་ནི་ས་དང་ཕ་རོལ་
ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །ཞེས་སམ་ཆེན་པོ་བདུན་དང་ལྡན་པར་བཤད་པས་ཐེག་པ་མཆོག་དམན་དུ་བཞག་གོ །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོར་ཤེས་རབ་ནི་རྣལ་
འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྦྱོར་བའོ། །ཞེས་གསུངས། འགྲེལ་པར་མི་གཙང་བའམ། བྱམས་པའམ། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའམ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་མཚན་མ་མེད་པ་དང་། སྨོན་པ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་པ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའོ། །
11-163
ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་དག་སྒོམ་པའི་རྒྱུའམ་གཞི་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ས་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཤེས་རབ་འདི་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པའི་ལམ་ཡིན་པས་སྦྱོར་བའོ། །དེ་ཡང་ཇི་ལྟར་ལམ་ཞེ་ན་མཉན་པའི་ཤེས་
རབ་དང་བསམས་པའི་ཤེས་རབ་ལ་མ་བརྟེན་པར་གང་ཡང་སྒོམ་པར་མི་ནུས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་ཐེག་པ་
ཐམས་ཅད་ནི་ཉན་ཐོས་དང་། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་ཐེག་པ་ཆེན་པོའོ། །ཐེག་པ་དེ་དག་ལ་གནས་པ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་དག་པར་ཞུགས་པ་རྣམས་ཏེ། དེ་དག་ཁམས་
གསུམ་ནས་བཏོན་ནས་སོ་སོའི་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ལ་འགོད་པར་བྱེད་པས་ཤེས་རབ་ནི་ཐེག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཞུགས་པ་རྣམས་ཀྱི་འདྲེན་པའོ། །ཞེས་སོ། །ཐེག་པ་དེ་དག་གི་ཁྱད་པར་ཤེས་རབ་
དང་སྙིང་རྗེ་གཉིས་ཀས་ཡིན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱང་ལུང་མང་པོ་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མ་ཡིན་ཏེ་ཆོས་རྣམ་པར་འབྱེད་པའོ། གཞན་དུ་ན་ལྷས་བྱིན་གྱིས་གླང་པོ་ཆེ་རབ་བརྟན་གྱི་ཁུར་པོའི་ཚད་
ཀྱི་གླེགས་བམ་ཁ་ཏོན་དུ་ནུས་པ་དང་། ལེགས་སྐར་གསུང་རབ་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་ལ་མཁས་པར་བཤད་ལ། འཕགས་པ་ལམ་ཕྲན་བསྟན་རྡུལ་སྤང་ངོ་། །དྲི་མ་སྤང་ངོ་། །ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ལས་ཁོང་དུ་མ་ཆུད་པ་དེ་གཉིས་ལས་སྔ་མ་གཉིས་ཀྱིས་དོན་མ་གོ་བས་དམྱལ་བར་ཕེབས། 
11-164
ཕྱི་མས་དོན་གོ་བས་དགྲ་བཅོམ་སྟེ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཤེས་པའི་སྟོན་པར་བསྐོས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་བས་ན་མྱང་འདས་ལས། ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་མི་མཐོང་སྟེ་ཏིང་ངེ་འཛིན་
ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཤེས་རབ་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་མཐོང་མོད་ཀྱི། མི་གསལ་ཏེ་ཤེས་རབ་ཤས་ཆེ་བའི་ཕྱིར་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཆུང་བའི་ཕྱིར་རོ།

又《无尽慧经释》中说："在断除方面的殊胜是：声闻的菩提仅断烦恼障而已，而此则断除烦恼障和所知障二者，故断除方面殊胜。智慧方面，声闻仅了达人无我而已，而此则以智慧通达人法二无我，所以智慧殊胜。成就方面，声闻等仅成就自利而已，而此则成就自他二利，因此成就殊胜。时间方面，声闻等仅于三世或七世间精进而已，而此则在三无数劫中精进，因此时间殊胜。获得方面，声闻仅获得阿罗汉果而已，而此则获得无上菩提，因此获得殊胜。具足方面，声闻仅具足尽处、胜处等功德而已，而此则具足力、无畏等功德，因此具足殊胜。行为方面，声闻等不行于地和波罗蜜多，而此则行于地和波罗蜜多，因此行为方面殊胜。"如是说具有七大，由此安立乘之高下。
《无尽慧经》说："智慧是一切瑜伽行地的修习。"注释说："修习不净观或慈心观或缘起或空性、无相、无愿三摩地，是瑜伽行。修习这些三摩地的因或基础称为瑜伽行地，此智慧是瑜伽行道故为修习。如何成为道？因为不依靠闻慧和思慧，不能修习任何法。智慧是一切乘正行者的引导。"其中"一切乘"是声闻乘、独觉乘和大乘。安住于这些乘的是"一切乘正行者"，智慧将他们从三界中引出，安置于各自的解脱，因此"智慧是一切乘行者的引导"。
这些乘的差别在于智慧和慈悲两者。智慧也不仅仅是多闻而已，而是法的抉择。否则，提婆达多能诵如大象强坚所负重的经函，善星通达十二部经，而圣者教化路旁尘者说"断尘""断垢"两句话，前两者因不了解其义而堕地狱，后者因了解其义而成阿罗汉并被任命为通达三藏的导师。
因此，《涅槃经》中说："声闻不见如来藏，因为三摩地多而智慧少。诸菩萨虽能见，但不清晰，因为智慧多而三摩地少。"


 །དེ་བཞིན་
གཤེགས་པས་ནི་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཏེ་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལའི་སྒོམ་རིམ་ལས། །ཞི་གནས་ཙམ་འབའ་ཞིག་གོམས་པར་བྱས་པས་ནི་རྣལ་འབྱོར་
པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་སྒྲིབ་པ་མི་སྤོངས་ཀྱི། རེ་ཞིག་ཉོན་མོངས་པ་རྣམ་པར་གནོན་པ་ཙམ་དུ་ཟད་དེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་སྣང་བ་འབྱུང་བ་མེད་པར་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་ཆོམ་མི་སྲིད་པའི་
ཕྱིར་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་ཆོམས་པར་མི་འགྱུར་རོ། ། དེ་བས་ན་འཕགས་པ་དགོངས་པ་ངེས་པར་འགྲེལ་པ་དེ་ཉིད་ལས། བསམ་གཏན་གྱིས་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་རྣམ་པར་གནོན་ནོ། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་
ནི་བག་ལ་ཉལ་ལེགས་པར་འཇོམས་པར་བྱེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་ཏོ། །འཕགས་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོ་ལས་ཀྱང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་མོད་ཀྱི། །དེས་ནི་བདག་དུ་འདུ་ཤེས་འཇིག་མི་བྱེད། །
11-165
དེ་ནི་ཉོན་མོངས་ཕྱིར་ཞིང་རབ་འཁྲུགས་ཏེ། །ལྷག་སྤྱོད་ཀྱིས་ནི་ཏིང་འཛིན་འདིར་སྒོམ་བཞིན། །གལ་ཏེ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་སོ་སོར་རྟོག །སོ་སོ་དེ་བརྟགས་གལ་ཏེ་སྒོམ་ན་ནི། །དེ་ཉིད་མྱ་ངན་
འདས་ཐོབ་འབྲས་བུའི་རྒྱུ། །རྒྱུ་གཞན་གང་ཡིན་དེས་ནི་ཞི་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་སོ། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡེ་སྣོད་ལས་ཀྱང་གང་དག་ཆེས་འདུལ་བ་འཕགས་པ་མ་ཐོབ་པར་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཙམ་གྱིས་
ཆོག་པར་འཛིན་པ་ཐོབ་པ་ནི་ང་རྒྱལ་གྱི་དབང་གིས་མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་དུ་ལྷུང་ཞིང་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་བ་དང་ན་བ་དང་འཆི་བ་དང་། མྱ་ངན་དང་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པ་དང་སྡུག་
བསྔལ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་དང་འཁྲུག་པ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་གྲོལ། འགྲོ་བ་དྲུག་གི་འཁོར་བ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་གྲོལ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་ལས་ཡོངས་སུ་མི་གྲོལ་ཏེ་ཞེས་གསུངས་སོ། །མཁས་
པར་རློམ་པ་དག་གི་གཞུང་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་རྒྱལ་པོའི་ལུང་ཚིགས་བཅད་དང་པོ་འདི་སྒོམ་མ་ཤེས་པའི་སྐྱོན་དུ་འདྲེན་ཏེ། དེ་ལྟར་ན་དེ་ཞི་གནས་མཚན་ཉིད་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷག་མཐོང་
དང་བཅས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་ལ། འོན་ཀྱང་དེ་བདག་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕེབས་པའི་ཤེས་རབ་དང་མི་ལྡན་པས་སླར་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཐར་པར་མི་འགྲོ་བར་བཤད་པ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་པའི་བསམ་གཏན་སྙོམས་འཇུག་རྣམས་སོ། །
11-166
ཁ་ཅིག་དེས་ན་ཤེས་རབ་བསྔགས་ལ་དེའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་རིགས་པས་གཏན་ལ་འབེབས་པ་འདིའོ་སྙམ་དུ་ཡང་འཛིན་ཏེ། སྒོམ་རིམ་དེ་ཉིད་དུ། ཞི་གནས་དང་བྲལ་བའི་ལྷག་མཐོང་གིས་ནི་རྣལ་འབྱོར་
པའི་སེམས་ཡུལ་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བར་འགྱུར་གྱི། རླུང་གི་ནང་ན་འདུག་པའི་མར་མེ་བཞིན་དུ་བརྟན་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་བཤད་པས་ཞི་གནས་ལ་གནས་པའི་ལྷག་མཐོང་གིས་བདག་མེད་པར་
གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཞིག་དགོས། དེ་ལ་ཐོག་མར་རེ་ཞིག་ཞི་གནས་སྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཕྱི་རོལ་གྱི་ཡུལ་ལ་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཞི་ནས་ནང་དུ་དམིགས་པས་རྒྱུན་དུ་རང་གི་ངང་གིས་འཇུག་
པ་ལ་དགའ་བ་དང་། ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་ལྡན་པའི་སེམས་སེམས་ཉིད་ལ་གནས་པ་ནི་ཞི་གནས་ཞེས་བྱའོ། །ཞི་གནས་དེ་ཉིད་ལ་དམིགས་པའི་ཚེ་དེ་ཁོ་ན་ལ་རྣལ་འབྱོར་སྤྱོད་པ་གང་
ཡིན་པ་དེ་ནི་ལྷག་མཐོང་ཡིན་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པས། བདག་ལྟ་ལྷན་སྐྱེས་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་མཁན་དེ་ནི་དེ་ཉིད་ཡིན་ནོ། །དགོངས་འགྲེལ་ལས། ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལས་བྱུང་བའི་ལྟ་བ་རྣམ་
པར་དག་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ནོ་དང་། སྲེད་མེད་ཀྱི་བུས་ཞུས་པ་ལས་ཐོས་པ་དང་ལྡན་པས་ནི་ཤེས་རབ་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ།

如来则全部照见，因为止观平等具足。《修习次第》中说：仅修习止而已，瑜伽师们不能断除障碍，只能暂时制伏烦恼而已。因为没有智慧之光明生起，不可能完全摧毁随眠，所以随眠不会完全被摧毁。因此，在《圣解深密经》中说："禅定制伏诸烦恼，智慧能善摧随眠。"《圣三摩地王经》中也说："虽然修习此三摩地，但不能破除我想，烦恼又再生起动摇，就像优陀延修习此三摩地一样。若于法无我作观察，若修彼观察，彼即是证得涅槃果之因，除此之外其他原因不能得寂静。"
菩萨藏中也说："若有人未获得胜法，而满足于仅有三摩地，由傲慢力陷入增上慢，不能从生、老、病、死、忧、悲、苦、恼、烦扰中解脱，不能从六道轮回中解脱，不能从苦蕴中解脱。"自诩为学者的著作中引用《三摩地王经》的第一偈颂作为不会修的过失，这样则显示那是具有世间胜观的真正止，然而因为它不具备通达无我的智慧，所以仍在轮回中漂泊，不能获得解脱，这指的是世间禅定等至。
有些人因此赞叹智慧，并且认为此智慧就是通过理性抉择，但在《修习次第》中说："没有止的胜观会使瑜伽师的心散乱于诸境，如同风中灯火不能稳固。"因此需要安住于止的胜观来抉择无我。首先应修止，平息对外境的散乱，内心随所缘相续自然入定，具足喜乐和轻安，心住于自心，这称为止。在专注于止时，所有瑜伽修习即是胜观。
能够对俱生我见产生损害的正是此胜观。《解深密经》说："从闻思所生的清净见解之因而生。"《无爱子所问经》中说："具足闻法者将生起智慧。"


 །ཤེས་རབ་དང་ལྡན་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་རབ་ཏུ་ཞི་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་གསུངས་ན་ཐོས་བསམ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ལྟ་བ་འདིས་བདག་མེད་མི་རྟོགས་ན་དེ་སྐད་བསྟན་པ་དོན་མེད་པར་འགྱུར་རོ་སྙམ་ན། 
11-167
དེ་ནི་སྒོམ་རིམ་དུ་ཚུལ་བཞིན་བསམས་པ་གང་ཞེ་ན། གང་ངེས་པའི་དོན་དང་དྲང་བའི་དོན་གྱི་མདོ་ལ་སོགས་པ་ལེགས་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐེ་ཚོམ་
མེད་ན་སྒོམ་པ་ལ་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་པ་ཐེ་ཚོམ་གྱི་འཕྱང་མོ་ཡུག་གི་ཐག་པ་ལ་འདུག་པ་ནི་ལམ་ཁ་བྲག་གི་མདོར་ཕྱིན་པའི་མི་ལྟར་གང་དུ་
ཡང་གཅིག་ཏུ་ངེས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །ཞེས་པས་བསྒོམ་བྱ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཡིད་ཆེས་པའི་ཕྱིར་དང་པོར་ལུང་རིགས་ལ་བརྟེན་པ་གསུངས་པ་སྟེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། ལུང་དང་རིགས་པ་དག་གིས་
ནི། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་མེད་པའི། །རང་བཞིན་མེད་པ་ངེས་བྱས་ནས། །རྣམ་པར་རྟོག་མེད་དེ་བསྒོམ་བྱ། །ཞེས་འབྱུང་། དེ་ལ་དཔྱད་སྒོམ་ཞེས་བྱ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཞི་གནས་རབ་ཏུ་ལྡན་པའི་ལྷག་
མཐོང་གིས། །ཉོན་མོངས་རྣམ་པར་འཇོམས་པར་ཤེས་བྱས་ནས། །ཐོག་མར་ཞི་གནས་བཙལ་བྱ་དེ་ཡང་ནི། །འཇིག་རྟེན་ཆགས་པ་མེད་ལ་མངོན་དགས་འགྲུབ། །ཞེས་གསུངས་པ་འཇོག་སྒོམ་སྟེ། དེ་ཉིད་དུ། སེམས་ཀྱི་
གླང་ཆེན་མྱོས་པ་ནི། །ཆོས་ལ་སེམས་པའི་ཀ་ཆེན་ལ། །ཇི་ལྟར་བཏགས་པ་མི་འཆོར་བ། །དེ་ལྟར་འབད་པ་ཀུན་གྱིས་བརྟག །ཅི་ནས་ཏིང་འཛིན་བརྩོན་པ་ནི། །སྐད་ཅིག་གཅིག་ཀྱང་མི་འཆོར་བར། །
11-168
བདག་གི་ཡིད་ནི་གར་སྤྱོད་ཅེས། །དེ་ནས་ཡིད་ལ་སོ་སོར་བརྟག །ཅེས་གསུངས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་སྦྱོར་བ་དང་མཉམ་བཞག་ལས་ལངས་པའི་རྗེས་ཐོགས་སུ་བསམ་པ་ལ་བསྟེན་པ་ནི་ལེགས་ཀྱི་དེ་
ལྷག་མཐོང་སྒོམ་པའི་དངོས་གཞིར་རློམ་པ་ནི་བསམ་བྱུང་སྒོམ་བྱུང་ཤན་མ་ཕྱེད་པའི་རྫོབ་རྟགས་ཆེན་པོའོ། །དེས་ན་མཉམ་བཞག་བརྟན་དགོས་པའི་གཙོ་བོ་ཐམས་ཅད་དེས་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་ལུས་ངག་གི་དགེ་
བ་བཞག་ནས་དེ་ཁོ་ན་ལ་ནན་ཏན་བྱ་སྟེ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། སྤྱིར་ན་མཉམ་བཞག་སེམས་བརྟན་ན། །ལུས་ངག་དགེ་བ་གཙོར་མི་བྱ། །ཡང་ན་མཉམ་བཞག་མི་གསལ་ན། །འཇིག་རྟེན་
མཐུན་འཇུག་བྱ་བའི་ཕྱིར། །ལུས་ངག་དགེ་བ་ཅི་ནུས་བྱ། །ཞེས་དང་། ལམ་སྒྲོན་ལས། རྣལ་འབྱོར་ཞི་གནས་འགྲུབ་གྱུར་ན། །མངོན་ཤེས་དག་ཀྱང་འགྲུབ་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། མངོན་ཤེས་འགྲུབ་པའི་དགོས་པའང་། དེ་
ཉིད་དུ། བསོད་ནམས་ཡེ་ཤེས་རང་བཞིན་གྱིས། །ཚོགས་ནི་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཡི། །རྒྱུ་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་དག །མངོན་ཤེས་བསྐྱེད་པ་ཉིད་དུ་བཞེད། །ཇི་ལྟར་འདབ་གཤོག་མ་ཚང་བའི། །བྱ་ནི་མཁའ་
ལ་འཕུར་མི་ནུས། །དེ་བཞིན་མངོན་ཤེས་སྟོབས་བྲལ་བས། །སེམས་ཅན་དོན་བྱེད་ནུས་མ་ཡིན། །མངོན་ཤེས་ལྡན་པའི་ཉིན་མཚན་གྱིས། །བསོད་ནམས་དག་ནི་གང་ཡིན་དེ། །མངོན་ཤེས་དག་དང་བྲལ་གྱུར་ལ། །སྐྱེ་བ་བརྒྱར་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། །
11-169
ཞེས་དང་། ཞི་གནས་གྲུབ་པ་མ་ཡིན་ན། །མངོན་ཤེས་འགྲུབ་པར་མི་འགྱུར་བས། །དེ་ཕྱིར་ཞི་གནས་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར། །ཡང་དང་ཡང་དུ་འབད་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་སོ།

具有智慧者烦恼将完全息灭"如此所说，如果通过闻思抉择的见解不能了悟无我，那么这样的教导将变得毫无意义。
那么，《修习次第》中所说的"如理思维"是什么呢？就是善于抉择了义经与不了义经等。这样，菩萨若无疑惑，则修行时将成为专一决定。否则，处于疑惑摇摆不定的绳索上，如同到达山路岔口的人，无法在任何方向上确定。因此，为使所修无疑而生信心，首先依靠经教与理证，如《道灯论》所说："以经教与理证，确定一切诸法无生无自性后，应当修习无分别。"这称为观察修。
《入行论》中说："知以具足止的胜观，能摧毁诸烦恼已，首先应当寻求止，而此依离世间贪喜乐而成就。"这是安住修。同论中说："心的狂醉大象，应以思法之柱系缚，如何不令松脱，如是当尽一切力。精进修习三摩地，刹那也不令松脱，我心行于何处，从此当自观察心。"
在加行和入定后立即依靠思维是适宜的，但若将此视为胜观修习的正行，则是不能区分思所生和修所生的大错误。因此，入定稳固是最重要的，一切由此成就，应放下身语善行专注于此，如至尊独一上师所说："一般而言，入定心稳固，身语善行不为主；或者入定不清晰，为随顺世间故，尽力行身语善行。"
《道灯论》说："若成就止瑜伽，神通也将得成就。"关于成就神通的必要性，同论说："一切诸佛皆许，福德智慧自性，圆满资粮之因，即是生起神通。如同翅膀不全的鸟，不能飞翔于虚空，同样失去神通力，不能成办众生利。具足神通日与夜，所有福德皆存在，失去神通之人，百世也不得此福。若未成就止，神通将不能成就，为此成就止故，应当反复精进。"
;


། །།
༈ དེ་ཉིད་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་བློའི་ཁྱད་པར།
གཉིས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་གདུལ་བྱའི་
བློའི་ཁྱད་ནི། བློ་རབ་སྟོང་པ་ཉིད་ཇི་ལྟ་བ་དེ་ལྟར་སློབ་པ་བཟོད་པ་ཟབ་མོ་ལ་མོས་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། འཇུག་པར། སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དུས་ནའང་སྟོང་པ་ཉིད་ཐོས་ནས། །ནང་དུ་
རབ་ཏུ་དགའ་བ་ཡང་དང་ཡང་དུ་འབྱུང་། །རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལས་བྱུང་མཆི་མས་མིག་བརླན་ཞིང་། །ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ཡང་ནི་ལྡང་བར་འགྱུར་བ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བློ་
ཡི་ས་བོན་ཡོད། །ཅེས་གསུངས། གཉིས་པ་ནི། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ལམ་གྱི་རིམ་པའམ་མངོན་པར་རྟོགས་པ་རྣམས་ལ་སློབ་པར་སྤྲོ་བ་སྟེ། རྒྱ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ། གསུམ་པ་ནི་ལྟ་བ་རྣམ་
པར་དག་པ་མི་བཟོད་པ་སེམས་ཙམ་དུ་སྨྲ་བ། སྔ་མ་དེའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་སྒོམ་བྱར་སྟོན་པ་དང་། གཉིས་པ་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་སྒོམ་པ་ལ་ཁྲིད་པ་ཡིན།
འདི་གཉིས་ཤེར་ཕྱིན་མདོའི་དངོས་བསྟན་དང་སྦས་དོན་འབྱེད་ཚུལ་ལ་ཕྱེ་ཡི། གསུམ་པ་དེ་སྔ་མ་ལ་དང་ཆེས་སྔ་མར་བཀྲི་དགོས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡང་རྣམ་པ་བདེན་རྫུན་གཉིས་བྱུང་། གཉིས་ཀ་ལ་ཐབས་སྔར་བསྒོམས་ནས་ཤེས་རབ་ཕྱིས་སྒོམ་པ་སྟོན་ནོ། །
11-170
འདིར་ཟུང་འཇུག་སྒོམ་ཞེས་གསུངས་ཏེ་ཟུང་འཇུག་ནི་ལམ་དབུ་མའོ།། །།
༈ ལམ་དབུ་མ་ངོས་གཟུང་བ།
གསུམ་པ་ལམ་དབུ་མ་ངོས་འཛིན་པ་ནི། གྲུབ་མཐའ་བཞི་ཀའི་གཞུང་ལས་རང་རང་དབུ་མ་པར་བཞག་མོད་ཀྱང་། གཞན་གསུམ་མཐའ་ཐམས་
ཅད་དང་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་། ཕྱི་མ་ཡིན་པའི་ཁྱད་ཀྱི་སྤྱིར་བཏང་ལ་ཕྱི་མ་འབའ་ཞིག་དབུ་མ་པར་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོའི་མདོར། ཉན་ཐོས་ཀྱི་བདེན་པ་མངོན་པར་
རྟོགས་པའི་ལམ་ལ། མཐའ་གཉིས་དང་བྲལ་བ་དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་གསུངས་པའི་མཐའ་གཉིས་ནི། ཆད་པར་ལྟ་བ་མེད་མཐའ་དང་། རྟག་པར་ལྟ་བ་ཡོད་མཐར་བཞག་ལ། དེ་གཉིས་སུ་མ་ལྷུང་བ་ཙམ་
ལ་དགོངས་ལ། འདིའི་རྟག་ལྟར་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་བའང་འདུ་བས། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འཇིག་རྟེན་པ་ཡི་དངོས་མཐོང་ཞིང་། །ཡང་དག་ཉིད་དུ་རྟོག་བྱེད་ལ། །སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་མིན་པས་འདིར།
འཇིག་རྟེན་པ་དང་རྣལ་འབྱོར་རྩོད། །འཇིག་རྟེན་རྣལ་འབྱོར་གྱིས་གནོད་ཅིང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན། མུ་སྟེགས་བྱེད་ཀྱི་ལུགས་བདག་ཏུ་ལྟ་བས་རྟག་པར་བཞག་པ་དེ་ཙམ། འཇིག་རྟེན་པའི་ཡང་དག་པའི་ལྟ་
བ་མཐོང་བ་རང་གིས་བྲལ་སྟེ། འཇུག་པར། མི་ཤེས་གཉིད་ཀྱིས་རབ་བསྐྱོད་མུ་སྟེགས་ཅན། །རྣམས་ཀྱིས་བདག་ཉིད་ཇི་བཞིན་བརྟགས་པ་དང་། །སྒྱུ་མ་སྨིག་སྒྱུ་སོགས་ལ་བརྟགས་པ་གང་། །དེ་དག་འཇིག་རྟེན་ལས་ཀྱང་ཡོད་མིན་ཉིད། །
11-171
ཅེས་གསུངས། དེས་ན་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྟ་བ་དེ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞིའི་བློ་དང་མ་བྲལ་བས་གྲུབ་མཐའ་ལ་ཞུགས་པས་སུན་ཕྱུང་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །ཕྱིན་ཅི་ལོག་བཞི་ནི། མི་གཙང་བ་ལ་གཙང་
བ། མི་རྟག་པ་ལ་རྟག་པ། སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་བདེ་བ། བདག་མེད་པ་ལ་བདག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །འདིའི་བདག་ཏུ་ལྟ་བ་ནི་རིལ་པོ་དང་རྟག་པར་འཛིན་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་པས་ཕྱི་
རོལ་གྱི་ཁམས་བེམ་པོ་འདི་དག་རྡུལ་ཕྲ་རབ་ཏུ་བཤིག་ནས་བསྟན་པས་རིལ་པོའི་འདུ་ཤེས་འཇིག །ནང་སེམས་ཀྱི་ཆོས་སྐད་ཅིག་མར་གཏན་ལ་ཕབ་པས་རྟག་པར་འཛིན་པ་འཇིག་གོ །གྲུབ་མཐའ་དེ་
གཉིས་ཀྱང་དངོས་པོ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་གཏན་ལ་འབེབས་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་ཟིལ་པ་ཆུ་སྦུར་དང་། །རྨི་ལམ་གློག་དང་སྤྲིན་ལྟ་བུར། །འདུས་བྱས་ཆོས་རྣམས་དེ་ལྟར་བལྟ། །ཞེས་འདོན་པ་ཡིན་ནོ།

第二，此之所调众生根机的差别。
第二，此之所调众生根机的差别是：上等根器能如实学习空性，称为"信解甚深忍"，如《入行论》所说："即使是凡夫时听闻空性，内心生起反复欢喜，从极喜中生起泪湿眼，身毛竖立者，彼有圆满佛智种子。"第二种是乐于学习如幻道次第或诸现证，称为"信解广大"。第三种是不能忍受清净见解者，宣说唯心。针对前者，教导修持方便智慧双运；针对第二者，引导至方便智慧双融之修习。此二者是依据般若经显说和隐义的区分方式而分；第三种需要引导至前者或更前者。其中又有实相与虚相两种。两者都是先修方便，后修智慧的教导。
此处说修双运，双运即是中道。
第三，辨明中道。虽然四大宗派的论典都各自安立为中观派，但其他三派并非远离一切边际，而第四派则是，因此普遍而言，只有后者被称为中观派。《法轮经》中将声闻谛现证之道称为"远离二边的中道"，其中二边是指断见的无边和常见的有边，意指不堕入这两边而已。这里的常见也包括世间正见，如《入行论》所说："世间见诸实物已，执为真实非如幻，此处世间与瑜伽争，瑜伽能损害世间。"
外道宗派以我见安立为常见，仅此而已，世间正见自然远离，如《入中论》所说："为无明睡所扰动，诸外道如实观察自我，及如幻阳焰等所观察，此等甚至世间亦非有。"
因此，世间见未离四颠倒心，故入宗派者能以理破斥。四颠倒是：于不净执为净、于无常执为常、于苦执为乐、于无我执为我。此中的我见是从整体与常执而来，通过将外在物质世界分解为微尘后教示，破除整体之想；通过抉择内心为刹那性，破除常执。
这两种宗派也抉择事物如幻，如说："如幻如露如水泡，如梦如电如云般，应观一切有为法。"


 །སེམས་
ཙམ་རྣམ་རྫུན། དབུ་མ་གཞན་སྟོང་དུ་དེང་སང་གྲགས་པ་དེ་རང་ཉིད་དབུ་མར་འདོད་ལ། དེའི་དབུ་མ་ནི། རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས། ཡོད་པས་མེད་པས་ཡོད་པས་ན། །དེ་ཕྱིར་དབུ་མའི་ལམ་ཡིན་
ནོ། །ཞེས་པ་སྟེ། མ་བརྟགས་ཉམས་དགའ་བ་ཙམ་དུ་གཞན་དབང་གི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་སྟེ། སྒྱུ་མ་མཁན་གྱིས་རྡེའུ་ཤིང་བུ་རྟ་གླང་དུ་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ། བརྟགས་ན་སྣང་བ་ནི་གཟུང་བ། 
11-172
དེར་ལྟ་བ་ནི་འཛིན་པ་གཉིས་པོ་དོན་ལ་ཡོད་མ་མྱོང་བས་གཏན་མེད་ལ་འཁྲུལ་པ་སྣང་བ་སྟེ། རྡེའུ་ཤིང་བུ་ལ་རྟ་གླང་ཡོད་མ་མྱོང་བ་ལྟ་བུ། མེད་ཀྱང་སྣང་བ་རི་མོ་
ལ་མཐོ་དམའ་ཟུར་དུ་སྣང་བ་ལྟ་བུ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཚུལ་བཞིན་བྲིས་པའི་རི་མོ་ལ། །མཐོ་དམའ་མེད་ཀྱང་སྣང་བ་ཇི་བཞིན་དུ། །ཡང་དག་མ་ཡིན་རྟོག་ལ་རྣམ་ཀུན་ཏུ། །གཉིས་པོ་དོན་
ལ་མེད་ཀྱང་སྣང་བར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། བརྟགས་ནས་གཟུང་འཛིན་དེ་གཉིས་དག་པའི་ཤུལ་ན་ཡོངས་གྲུབ་འབའ་ཞིག་ལུས་ཏེ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་ཡིན་པས་ཡོད་པ་རྟག་ཐེར་ཟུག་པ་གཡུང་
དྲུང་དུ་འདོད་པ། དཔེར་ན་སྒྱུ་མར་མཐོང་ན་རྟ་གླང་མེད་ཀྱི། རྡེའུ་ཤིང་བུ་རང་ཡིན་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་རྟག་ཆད་སེལ་ཚུལ་ཡང་། སློབ་དཔོན་ཀླུའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས། དབུ་མའི་ལམ་ཞེས་བྱ་བ་
ཡང་། །རྣམ་རིག་ཙམ་ཉིད་མ་རྟོགས་པར། །རིགས་པས་བརྟགས་ན་འདིར་གཞན་ནི། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་མི་འཐད་དོ། །ཞེས་གསུངས། དེའི་འགྲེལ་པ། སློབ་དཔོན་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བས་མཛད་པར། དབུ་མའི་ལམ་དེ་ཡང་
དཔྱད་ན་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དེ། རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་ནི། གཙོ་བོར་ན་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་མཚོན་པའོ། །གཞན་གྱི་དབང་འཁྲུལ་པ་ཙམ་ཡིན་པས་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་ཉིད་དུ་སྣང་བའི་ཕྱིར། 
11-173
གལ་ཏེ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་ཡོད་ན་ནི་རྟག་པའི་མཐར་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་ཅི་ཡང་མེད་ན་ནི། དེ་ལྟར་ན་ཆད་པར་འགྱུར་ཏེ། དེ་བས་ན་གདགས་པའི་གཞི་ཡོད་པ་ཉིད་
དུ་ཁས་བླང་བར་བྱ་དགོས་ཏེ་ཞེས་གསུངས་པས་ཀུན་རྫོབ་མེད་པས་རྟག་ལྟ་སེལ། ཡོངས་སུ་གྲུབ་པ་ཡོད་པས་ཆད་ལྟ་བསལ་ཏེ་དོན་རྩ་འདི་ལ་ཕྱེ་སྟེ། དབུ་མ་སྒྲུབ་ཚུལ་དབུས་མཐའ་རྣམ་
འབྱེད་དུ་རྒྱས་པར་གསུངས་སོ། །འདི་དང་། དོན་སྨྲ་བ་གཉིས་ཀྱི་དབུ་མ་དེ་ལ། དབུ་མ་ངོ་བོ་ཉིད་མེད་པར་སྨྲ་བ་རྣམས་ཀྱིས་སུན་འབྱིན་པ་ནི། སྔར་ཡོད་གསར་དུ་མེད་ཅེས་པ། །དེས་
ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར། །དང་། སྔར་མེད་གསར་དུ་ཡོད་ཅེས་པ། །དེས་ན་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར། །ཅེས་འཕངས་ནས། རང་ལུགས། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་རྟག་པར་ལྟ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ཆད་པར་ལྟ། །
ཞེས་རྟག་ཆད་དེ་དང་བྲལ་བ་སྟེ། །བད་ས་དང་རིགས་མཐུན་པའི་མདོ་ལས། ཀུན་དགའ་བོ། ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་རྟག་པར་འགྱུར་རོ། །མེད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་ཆད་པར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལྟ་བས་
ན་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དབུ་མའི་ལམ་གྱི་ཆོས་སྟོན་ནོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། མེད་པ་ཡོད་པའི་ཟླས་དྲངས་ཏེ། །ཡོད་པའང་མེད་པའི་ཟླས་དྲངས་པས། །དེ་ཕྱིར་མེད་པར་བརྗོད་མི་བྱ། །
11-174
ཡོད་པ་ཉིད་དུའང་མི་བརྟག་གོ །ཞེས་གསུངས་པས། བློས་བསམ་དུ་མེད་པས་བརྗོད་རྒྱུ་ཟད་པ་དེ་ཙམ་ལ་ཁས་ལེན་དང་བྲལ་བའམ། ལྟ་བ་ཀུན་ཟློག་པ་འམ། འཁོར་གསུམ་ཡོངས་སུ་དག་པ་འམ།
དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་ཞེས་བྱའོ། །འདི་ན་ཕལ་ཆེར་སྣང་བས་མེད་མཐའ་འགོག་ཅིང་སྟོང་པས་ཡོད་མཐའ་དགག་པར་འདོད་ལ། འགའ་ཞིག་སྟོང་པས་མེད་མཐའ་དང་། སྣང་བས་ཡོད་མཐའ་སེལ་
བས་རྟག་ཆད་དང་བྲལ་བར་འདོད་དེ། ཕྱོགས་གཉིས་གཟུང་བའི་ཕྱིར་མཐར་ལྷུང་བར་ཟད་དོ།

唯识遍计，中观他空，如今众所周知，自认为是中观。其中观是：尊者弥勒所说："由有故由无故由有故，因此是中道。"意思是：未经观察时唯是悦意，依他起的事物是存在的，如魔术师将小石头木片变化为马牛一样。经观察，所现为所取，能见为能取，这二者在实际上从未存在，故完全不存在而显现为错觉，如小石头木片上从未有过马牛一样。虽不存在却显现，如绘画中显现高低角落一样，如说："如同按规则画的图画，虽无高低却如是显现，非真分别中一切时，二者虽实无却显现。"
经观察，所取能取二者清净后，遗留下的唯圆成实，此即胜义谛，认为是存在、常恒、永久、坚固的，例如见到幻术时没有马牛，只有小石头木片一样。
其远离常断的方式，龙友论师说："所谓中道，若未了解唯是识性，以理观察，此处其他完全不合理。"其注释由叶舍月论师所作："彼中道经观察即唯识性，唯识性主要是表示缘起事物。依他起仅是错觉，故显现为所取能取，若如其所显而存在，则成常边；若全无所有，则成断边；因此必须承许有所安立的基础。"由此，世俗不存在故离常见，圆成实存在故除断见，这是根本要点，《辨中边论》中广说中观成立的方法。
对此与实事师两者的中观，中观无自性论者的批判是："先有后无之说法，因此成为断见。"及"先无后有之说法，因此成为常见。"自宗主张："所谓有即是常见，所谓无即是断见。"即离开这种常断，如《善逝》等类似经典中说："阿难，所谓有则成为常，所谓无则成为断，因此如来宣说中道法。"尊主独尊说："无由有对引出，有亦由无对引出，因此不应说无，亦不应思为有。"
因此，心不可思故言语尽，仅此即离一切承许，或遮一切见解，或三轮完全清净，或一切所缘寂灭。此处大多认为以显现遮无边，以空性遮有边；有些人则认为以空性遮无边，以显现遮有边，以此离常断，但因执著二边而已堕入边际。


 །དེས་ན་དབུ་མར། སྔར་མེད་གསར་དུ་ཡོད་ཅེས་པ། །དེས་ན་རྟག་པར་ལྟ་བར་འགྱུར། །དངོས་པོ་གསར་དུ་
སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་ཁས་བླངས་པ་དེ་རྟག་པའི་མཐར་ལྷུང་བར་བསྟན། སྔར་ཡོད་གསར་དུ་མེད་ཅེས་པ། །དེས་ན་ཆད་པར་ལྟ་བར་འགྱུར། །ཞེས་ད་ལྟ་ཡོད་པ་སྐད་ཅིག་གིས་འཇིག་པར་ཁས་བླངས་
པས་ཆད་པར་ལྟུང་བ་བསྟན། རྟག་པ་ཞེས་པ་ཆོས་གང་ཡོད་པ་མི་འཇིག་པ་ཞིག་དང་། མི་རྟག་པ་ཞེས་པ་ཡོད་ནས་མེད་པར་འགྱུར་བ་སྟེ། དབུས་མཐར། མི་རྟག་དོན་ནི་མེད་དོན་དང་། །
ཞེས་དང་། རྣམ་འགྲེལ་དུ། སྔར་བྱུང་དངོས་པོ་མེད་གྱུར་བ། །མི་རྟག་ཅེས་ནི་བརྗོད་པ་ཡིན། །དང་། གང་གི་རང་བཞིན་འཇིག་མེད་པ། །དེ་ལ་མཁས་རྣམས་རྟག་ཅེས་བརྗོད། །དེས་ན་ངོ་ཚའི་ལྟ་བ་འདི། །
11-175
སྤོངས་ལ་དེ་ནི་རྟག་པར་སྨྲོས། །ཞེས་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟ་བུའི་ལམ་དེ་དག་བསྒོམས་ཀྱང་འགྲུབ་དཀའ་བས་ཚེ་འདིར་བདེན་པ་མཐོང་མི་ནུས་སམ་སྙམ་ན་ནུས་ཏེ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་
གིས། དབུ་མའི་མན་ངག་ཏུ། དེ་ལྟར་གུས་པ་དང་། ཡུན་རིང་བ་དང་། རྒྱུན་མ་ཆད་པར་སྒྲུབ་ན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཞེས་གསུངས་
པའི་ཚེ་གཅིག་ནི་དང་པོར་ལམ་དུ་ཞུགས་པའི་རྟེན་ལ་བྱེད་དགོས། གཞན་དུ་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚེ་གཅིག་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བར་ཐལ་བས་སོ། །འོ་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཅི་ཙམ་བརྩོན་འགྲུས་
དང་ལྡན་ཡང་གྲངས་མེད་གསུམ་ལས་སྔར་སངས་མི་རྒྱ་ལ། གྲངས་མེད་གཅིག་ནི་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་སྐབས་སུ་རྫོགས་དགོས་པར་བཤད་པ་དང་མི་འགལ་ལམ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རིམ་གྱིས་པའི་དབང་དང་།
འདི་ནི་ཅིག་ཅར་བའི་དབང་དུ་བྱས་པས་མི་འཐད་པ་མེད་དེ་རྗེ་བཙུན་བྱམས་པས། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣོན་པོ་ཡིས། །རྟོགས་སླ་རྟུལ་པོས་རྟོགས་དཀར་བཞེད། །ཅེས་གསུངས་ཚེ་གཅིག་གིས་བདེན་པ་མཐོང་
བ་དེས་ཀྱང་སྨོན་ལམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཏབ་ན་དེ་སྨོན་ལམ་རྫོགས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་གྲངས་མེད་མང་པོར་འཚང་མི་རྒྱ་བར་བཞུགས་པའང་ཡོད་དེ་འཕགས་པ་ཀུན་བཟང་དང་འཇམ་དབྱངས་ལྟ་བུའོ། །ཡང་ཁ་ཅིག་ཅིག་ཅར་བའི་ཐ་སྙད་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་མི་འབྱུང་ངོ་སྙམ་ན། 
11-176
དེ་ལྟར་མ་ཡིན་ཏེ། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། དྲན་པ་གཅིག་པའི་མན་ངག་ཅེས་པར། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཕྱག་འཚལ་ནས། །ཨ་ཝ་དྷཱུ་ཏཱི་བདག་གིས་ནི། །ཅིག་ཅར་འཇུག་པའི་མན་ངག་བྲི། །
འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་གཟུང་སྟེ་དབང་བསྐུར་བ་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །མདོར་བསྡུ་ན། ལྟ་བས་ཇི་ལྟར་གཏན་ལ་
ཕབ་པ་དེ་ལ་གོམས་པར་བྱ་བ་ཉིད་སྒོམ་པ་ཡིན་པས་ལྟ་ཐོག་ནས་སྒོམ་པ་འཚོལ་བ་ཞེས་བྱའོ།། །།
༈ འདིར་དམའ་རིམ་ནས་དྲང་བའི་ཚུལ་བཤད་པ།
བཞི་པ་འདིར་དམའ་རིམ་ནས་དྲང་བའི་ཚུལ་བཤད་པ་ལ། ཟུང་འཇུག་སྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་ཐབས་
སྔོན་ལ་བསྒོམས་ནས་ཤེས་རབ་ཕྱི་ལ་སྒོམ་པ། གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྔར་བསྒོམས་ནས་ཐབས་ཕྱི་ལ། གོམས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་ནས་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་སྒོམ་པ་བཤད་པ་ལས། དང་པོ་
ལ་ཐབས་སྒོམ་པ་དང་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་གཉིས་ལས། དང་པོ་ནི། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། འཁོར་བ་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས། །དངོས་འཛིན་གདོན་གྱིས་བརླམས་པ་ཡི། །འགྲོ་ཀུན་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས་
ནི། །ཐམས་ཅད་རྗེས་སུ་འཛིན་པ་ཡི། །བྱམས་ཆེན་ཚད་མེད་སྔོན་འགྲོ་བས། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱ་མཚོ་སྐེམས་བྱེད་པའི། །སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཚད་མེད་པས། །བདག་དང་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རིན་པོ་ཆེ། །
11-177
ཡང་དག་བརྟན་པ་བསྐྱེད་པར་བྱ། །ཞེས་པས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་མོས་པ་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་རིགས་ཅན་དེས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕ་མ། ཕ་མ་དྲིན་ཅན། དྲིན་ལན་མ་འཇལ་ན་རང་ཉིད་
ངན་པ་ཐ་ཤལ་དུ་འགྲོ་བས་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕ་མར་ལྟ། དེ་དྲིན་ཅན་དུ་ལྟ། དྲིན་ལན་མ་གཞལ་ན་རང་ངན་པར་ལྟའོ།

因此，在中观中："先无后有之说法，因此成为常见。"指承认事物新生存在就堕入常见；"先有后无之说法，因此成为断见。"指承认现在存在的事物刹那灭就堕入断见。常是指任何存在而不灭之法，无常是指存在后成为不存在，如《中边论》所说："无常义即无义"，《释量论》中说："先前存在事物成为无，说为无常"及"自性不灭者，智者说为常，因此羞耻见解，应断说为常。"
如此之道虽难成就，是否意味着今生不能见真谛？能见，如尊主独尊在《中观教授》中说："如是若以恭敬、长时、不间断地修习，具缘者于此生即可见真谛。"此中"一生"是指初入道时的根器。否则，一切人都应在一生中见真谛，这不合理。
那么，菩萨无论多么精进，都不能在三无数劫之前成佛，且说第一无数劫需在胜解行位圆满，这与前说不矛盾吗？这是针对渐次根器者而言，前者是针对顿悟根器者而言，因此无不合理，如尊者弥勒说："圆满佛智利根易了悟，钝根难了悟。"即使一生见真谛者，如发广大愿，为圆满愿而多劫不成佛，如圣普贤、文殊等。
有人想：顿入之名不见于波罗蜜多乘。非如此，尊主独尊在《一念教授》中说："顶礼圣龙树，我阿瓦杜底，撰写顿入教授。此中菩萨从初发心直至未获大灌顶期间..."，因此有之。
总之，如理抉择见解后熟习，即是修习，故称"在见上寻求修"。
第四，此处从低阶引导的方法。为成就双运，先修方便后修智慧；为熟习，先修智慧后修方便；熟习现前后，修方便智慧双运。
第一分为修方便和修智慧两部分。首先，尊主独尊说："无始轮回以来，被执实魔所染，以一切众生为所缘，摄受一切之大慈无量，为先行引导，能干涸苦海之大悲无量，应生起坚固真实珍贵菩提心，成办自他利益。"大乘信解者，大乘种性者应视一切众生为父母，恩重父母，若不报恩则自己将成为恶劣下等，因此视一切众生为父母，视为有恩，若不报恩则视自己为恶劣。
;


 །དེས་དེ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་
སྐྱེའོ། །འདིས་ནི་བདེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱུད་པར་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་སྐྱེས་ན་དེ་ལས་སྙིང་རྗེའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ་བདེ་བ་དང་
ལྡན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེའང་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་དགོས་ལ་དེ་མཐོང་ན་ཕ་མ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་བློ་སྐྱེ། སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་
སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེ་དག་ལ་མཁོས་མེད། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདམ་དེ་ལས་དྲང་དགོས། དེ་དྲང་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ན་བྱ་ས་མེད་
པས་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཏེ། འདི་ནི་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བལྟས་པས་ཡིན་ན། སྨོན་པ་དེ་ཡང་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་ན་འཕེལ་བ་དང་། 
11-178
ཡངས་པ་དང་། དགོས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་མི་ནུས་པར་ཤེས་ན་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། འཇུག་སེམས་བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཡང་དག་སྨོན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་མ་
ཡིན། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྨོན་པ་འཕེལ་འདོད་པ། །དེ་ཕྱིར་འབད་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་བླང་། ཞེས་སོ། །སེམས་དེ་ཡང་། ལམ་སྒྲོན་ལས། འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྡོམ་གནས་པས། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་
གསུམ་ལ་ལེགས་སློབ་པས། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་གུས་ཆེར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་ཁྱི་དང་གདོལ་པ་དང་བྲན་གྱི་འདུ་ཤེས་
དང་ལྡན་པ་གཡོ་སྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཚོགས་ལམ་པ་ཡིན་པས། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་
སེམས་དེས་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། ཉིན་དང་མཚན་དུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པར་
བྱའོ། །དེ་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་ནས་དགེ་སྦྱོང་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་ལ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱི་འདི་གོང་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
11-179
སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏ་རིས་དེ་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་གནས་པས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཕལ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་ལས་གོང་དུ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་
དག་ལ་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་ཀྱི་བདེན་པ་དག་སྒོམ་པའི་ས་སྦྱང་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པར་བལྟ་ཞིང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་སྦྱང་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་
ལེའུ་ལས་བསྟན་ནོ། །ཞེས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་མི་ནུས། དེས་ན་སྙིང་པོ་ཙམ་བླངས་ཏེ། སྙིང་པོ་ནི་འཕགས་པ་ག་ཡ་གོ་རི་ལས་
གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཐབས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
དང་། ཚད་མེད་པ་དག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་རྒྱུའོ། །དེས་ཀྱང་ཐབས་ཡང་དག་པར་
བརྟགས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པས་སྔགས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་སྤྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། 
11-180
ཐབས་ནི་བསྡུ་བ་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས། འཕགས་པ་དད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུ་བ་ཤེས་
པ་ལ་མཁས་པའོ།

 །དེས་དེ་ཐམས་ཅད་བདེ་བ་དང་ལྡན་པར་འདོད་པ་
སྐྱེའོ། །འདིས་ནི་བདེ་བ་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་རང་རྒྱུད་པར་བྱས་ནས་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པའི་བྱམས་པའོ། །བྱམས་པ་དེ་སྐྱེས་ན་དེ་ལས་སྙིང་རྗེའི་བློ་སྐྱེ་སྟེ་བདེ་བ་དང་
ལྡན་པ་ལ་སྡུག་བསྔལ་དང་འབྲལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་དེའང་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་དུ་ལྟ་དགོས་ལ་དེ་མཐོང་ན་ཕ་མ་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བར་འདོད་པའི་བློ་སྐྱེ། སྙིང་རྗེ་སྐྱེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་
སེམས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་ལ་དེ་དག་ལ་མཁོས་མེད། བདག་གིས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་འདམ་དེ་ལས་དྲང་དགོས། དེ་དྲང་པ་ལ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་མ་ཐོབ་ན་བྱ་ས་མེད་
པས་གཞན་དོན་དུ་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་སྨོན་ལམ་འདེབས་ཏེ། འདི་ནི་སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་དུ་བལྟས་པས་ཡིན་ན། སྨོན་པ་དེ་ཡང་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་མི་ལྡན་ན་འཕེལ་བ་དང་། 
11-178
ཡངས་པ་དང་། དགོས་པ་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་མི་ནུས་པར་ཤེས་ན་འཇུག་པའི་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ཏེ། ལམ་སྒྲོན་ལས། འཇུག་སེམས་བདག་ཉིད་སྡོམ་པ་མ་གཏོགས་པར། །ཡང་དག་སྨོན་པ་འཕེལ་བར་འགྱུར་མ་
ཡིན། །རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་སྨོན་པ་འཕེལ་འདོད་པ། །དེ་ཕྱིར་འབད་པ་འདི་ནི་ངེས་པར་བླང་། ཞེས་སོ། །སེམས་དེ་ཡང་། ལམ་སྒྲོན་ལས། འཇུག་པའི་སེམས་ཀྱི་བདག་ཉིད་སྡོམ་གནས་པས། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་
གསུམ་ལ་ལེགས་སློབ་པས། །ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་གསུམ་ལ་གུས་ཆེར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་སྡོམ་པ་ཞེས་ཀྱང་བརྗོད་དོ། །དེ་ནི་ཁྱི་དང་གདོལ་པ་དང་བྲན་གྱི་འདུ་ཤེས་
དང་ལྡན་པ་གཡོ་སྒྱུ་དང་བྲལ་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ཚོགས་ལམ་པ་ཡིན་པས། ཉིན་དང་མཚན་དུ་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དོན་མེད་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འདི་ལྟར་
སེམས་དེས་ཟས་ཀྱི་ཚོད་རིག་པར་བྱ་བ་དང་། དབང་པོའི་སྒོ་སྡོམ་པ་དང་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ཕྲ་རབ་ཙམ་ལ་ཡང་འཇིགས་པར་ལྟ་བ་དང་། ཉིན་དང་མཚན་དུ་རྣལ་འབྱོར་ལ་བརྩོན་པར་
བྱའོ། །དེ་ཡང་ཡན་ལག་དྲུག་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་ནས་དགེ་སྦྱོང་བརྒྱད་ཀྱི་བར་ཉན་ཐོས་ཀྱི་རྟོགས་པ་དང་མཐུན་ལ། ཤེས་རབ་དང་སྙིང་རྗེའི་ཁྱད་པར་གྱི་འདི་གོང་དུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ནོ། །
11-179
སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏ་རིས་དེ་ལྟར་ཐོས་པ་དང་བསམ་པ་ལ་གནས་པས་ཚོགས་ཀྱི་ལམ་ཕལ་པ་དང་ཁྱད་པར་ཅན་སྦྱོང་ངོ་། །དེ་ལས་གོང་དུ་སྒོམ་པ་ལས་བྱུང་བས་མོས་པས་སྤྱོད་པའི་ས་
དག་ལ་དབང་པོ་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་ཀྱི་བདེན་པ་དག་སྒོམ་པའི་ས་སྦྱང་བ་ནི་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལ་སོགས་པར་བལྟ་ཞིང་། རབ་ཏུ་དགའ་བ་ལ་སོགས་པའི་ས་སྦྱང་བ་ནི་ས་བཅུ་པའི་
ལེའུ་ལས་བསྟན་ནོ། །ཞེས། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཤིན་ཏུ་རྒྱས་པའི་སྡེ་སྣོད་ཡིན་པས་ཐམས་ཅད་བརྗོད་མི་ནུས། དེས་ན་སྙིང་པོ་ཙམ་བླངས་ཏེ། སྙིང་པོ་ནི་འཕགས་པ་ག་ཡ་གོ་རི་ལས་
གཉིས་པོ་འདི་དག་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཀྱི་ལམ་མདོར་བསྡུས་པ་སྟེ། འདི་ལྟ་སྟེ། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་བོ། །ཞེས་སོ། །དེ་ལ་ཐབས་ནི་སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་
དང་། ཚད་མེད་པ་དག་བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་བ་རྣམས་དང་། ཤེས་རབ་ནི་ཐབས་དེ་ཉིད་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པར་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པའི་རྒྱུའོ། །དེས་ཀྱང་ཐབས་ཡང་དག་པར་
བརྟགས་ནས་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པས་བདག་དང་གཞན་གྱི་དོན་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ཉམས་སུ་ལེན་པས་སྔགས་ཀྱིས་ཟིན་པའི་དུག་སྤྱོད་པ་དང་འདྲ་བར་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པར་མི་འགྱུར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་དེ་ཉིད་ལས། 
11-180
ཐབས་ནི་བསྡུ་བ་ཤེས་པའོ། །ཤེས་རབ་ནི་ཡོངས་སུ་དཔྱོད་པ་ཤེས་པའོ་ཞེས་གསུངས། འཕགས་པ་དད་པའི་སྟོབས་བསྐྱེད་པ་ལས། ཐབས་ལ་མཁས་པ་གང་ཞེ་ན་གང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྡུ་བ་ཤེས་
པ་ལ་མཁས་པའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
以下是原藏文的中文直译：
那样，他会产生希望他们所有人都拥有幸福的愿望。这是指将幸福的感受延伸到所有众生上，如此修习后，这就是缘众生的慈心。当慈心生起后，由此会生起悲心，因为拥有幸福的众生需要远离痛苦，为此必须观察轮回是痛苦的。如果看到这点，就会生起希望父母远离痛苦的心。当悲心生起后，就会生起菩提心，因为要让众生远离痛苦，自己无能为力，我必须将他们从痛苦的泥沼中拉出来。要做到这点，如果没有获得圆满的佛果，是无法完成的，因此为了利益他人，发愿成为圆满佛陀，这就是愿菩提心的发起。若从因果缘起的角度观察，如果这种愿心没有与行菩提心相结合，则无法增长、广大和实现一切所需，了解这点就是行菩提心。正如《道炬论》中所说："除了自己受持行心戒，正确的愿心不能增长。希望增长圆满菩提愿，因此应当决定受持此。"关于这种心，《道炬论》又云："安住行菩提心戒律者，善学三种戒律学处，对三种戒律学处深生恭敬。"因此，这也被称为菩提心戒。
拥有如狗、旃陀罗和奴隶的自我意识，远离狡诈的菩萨是资粮道行者，因此日夜间的身、语、意的一切行为都不会变得无意义。这样，以这种心了知食量，守护根门，视微细过失也如畏惧大罪，日夜精进于瑜伽修持。这种修持从六支戒律到沙门八法，与声闻的证悟相一致，但因智慧和悲心的特殊性使此道更为殊胜。
杰塔日尊者（Jetāri）说，如此安住于闻思中，修习一般和特殊的资粮道。此后，通过修持而产生的加行道各地，修习诸根、力等真理之地，应当参考《宝云经》等；而修习极喜地等诸地，则如《十地品》所示。大乘是极为广博的藏经，不能全部阐述。因此仅取其精要：如圣者伽耶山（Gayāgiri）所说："菩萨道的简略形式有两种，即方便与智慧。"其中，方便包括布施等波罗蜜多、四无量心、四摄事等诸多分类；智慧是正确理解这些方便的因。通过正确观察方便，无误地实践自他利益，如同用咒语控制的毒药一样，不会被烦恼所污染。如该经所说："方便是了知摄受，智慧是了知遍观察。"《圣信力增长经》中说："什么是善巧方便？即善于了知一切法的摄受。"


 །འདི་དག་ལ་ནི་ས་ལ་གནས་པས་ཀྱང་བརྟེན་པར་བྱ་ཡི། ཤེས་རབ་ཙམ་འབའ་ཞིག་གིས་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །གང་གི་ཕྱིར་ས་བཅུ་པ་ལ་སོགས་པའི་མདོ་ལས་ཕ་རོལ་
ཏུ་ཕྱིན་པ་ལྷག་མ་རྣམས་ལ་ཡང་མི་སྤྱོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པས་སོ། །སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་དབང་དུ་མཛད་ནས། འཕགས་པ་ག་ཡ་གོ་རིའི་མདོ་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་
ནི་འཆིང་བའོ། ། ཤེས་རབ་དང་བྲལ་བའི་ཐབས་ཀྱང་འཆིང་བའོ། །ཞེས་གསུངས། དེ་བཞིན་ལམ་སྒྲོན་ལས། ཐབས་དང་བྲལ་བའི་ཤེས་རབ་དང་། །ཤེས་རབ་བྲལ་བའི་ཐབས་དག་ཀྱང་། །གང་ཕྱིར་འཆིང་བ་ཞེས་གསུངས་པས། །
དེ་ཕྱིར་གཉིས་ཀ་སྤང་མི་བྱ། །ཞེས་དང་། ཤེས་རབ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་སྤང་པའི། །སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ལ་སོགས། །དགེ་བའི་ཚོགས་རྣམས་ཐམས་ཅད་དག །རྒྱལ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཐབས་སུ་བཤད། །ཐབས་སྒོམ་དབང་
གི་བདག་ཉིད་ཀྱིས། །གང་ཞིག་ཤེས་རབ་རྣམ་སྒོམ་པ། །དེས་ནི་བྱང་ཆུབ་མྱུར་དུ་ཐོབ། །བདག་མེད་གཅིག་པོ་བསྒོམས་པས་མིན། །ཞེས་པས། དེ་གཉིས་ལས་ཀྱང་དང་པོར་ཐབས་དང་། ཕྱིས་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་བཤད་དོ། །
11-181
ཐབས་དེའི་གཙོ་བོ་ཡང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་བྱམས་པ་རྒྱུད་ལ་ཕྱིན་ཅི་མ་ལོག་པ་ཅིག་སྐྱེས་ན་འབྱུང་བས་བྱམས་པ་ཚད་མེད་པ་ཡང་ཡང་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །དེ་འབྱོངས་པའི་
ཚད་ཀྱང་། བདག་གི་བདེ་ལ་གཞན་སྦྱོར་ནུས། །བྱམས་པ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པ་ལགས། །མས་བུ་ལ་རང་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འཕངས་པ་མེད་པར་སྟེར་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་སྙིང་རྗེ་
བསྒོམ་དེ་འབྱོངས་པའི་ཚད་ནི། གཞན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བདག་ལེན་ནུས། །སྙིང་རྗེ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པ་ལགས། དེ་ཡང་མས་བུའི་ཕྱིར་རང་གླུད་དུ་གཏོང་ནུས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་
སྟེ། དེ་ཡང་བདག་དང་གཞན་མཉམ་པར་སྒོམ་པ་དང་། བདག་བས་གཞན་གཅེས་པར་དང་། བདག་གཞན་མ་གྲུབ་པར་སྒོམ་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱིས་སོ། །དེ་འབྱོངས་པའི་ཚད་ཀྱང་། གནོད་སྐྱེལ་ཀྱིས་བློ་མི་སྨས་ན། །
བྱང་སེམས་ཚད་དུ་ཕྱིན་པ་ལགས། །བུ་ཆུང་ངུས་མར་བརྡེགས་ཀྱང་དེ་ལ་བློ་མི་སྨས་པའི་ཁར་དགའ་དགར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ། །འདིར་བདག་ནི་ལས་འབྲས་ཀྱི་རྟེན་དུ་རུང་བའི་བདག་དེ་ཡིན་ལ།
དེ་ཡང་འཇུག་པར། གང་ཕྱིར་ཐུབ་པས་བདག་དེ་ས་ཆུ་མེ། །རླུང་དང་ནམ་མཁའ་རྣམ་ཤེས་ཞེས་བྱ་བ། །ཁམས་དྲུག་དང་ནི་མིག་སོགས་རེག་པ་ཡི། །རྟེན་དྲུག་དག་ལ་བརྟེན་ནས་ཉེར་བསྟན་ཞིང་། །
11-182
སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཆོས་རྣམས་ཉེར་བཟུང་ནས། །དེས་གསུངས་ཞེས་པས། དེ་མེད་པར་གཏན་ལ་འབེབས་པའི་ཚེ། དེ་ཕྱིར་ངར་འཛིན་རྟེན་ནི་དངོས་པོ་མིན། །ཕུང་ལས་གཞན་མིན་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་མིན། །ཕུང་
པོར་རྟེན་མིན་འདི་ནི་དེ་ལྡན་མིན། །འདི་ནི་ཕུང་པོ་རྣམས་བརྟེན་འགྲུབ་པར་གསུངས། །ཞེས་ལྔའམ། ཤིང་རྟ་རང་ཡན་ལག་ལས་གཞན་འདོད་མིན། །གཞན་མིན་མ་ཡིན་དེ་ལྡན་ཡང་མིན་ཞིང་། །ཡན་ལག་མ་
ཡིན་ཡན་ལག་དག་དེར་མིན། །འདུས་པ་ཙམ་མིན་དབྱིབས་མིན་དེ་བཞིན་ནོ། །ཞེས་བཤད་པ་བདུན་གྱིས་བདག་དེ་མེད་པར་ངེས་པ་རྙེད་ནུས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ངར་འཛིན་པའི་རྟེན་ཡུལ་བདག་དེ་
མ་གྲུབ་ན་བདག་འཛིན་འཇིག །དེ་ཞིག་ན་དེས་ཕྱི་ནས་བཞག་པའི་གཞན་ག་ལ་འགྲུབ་སྟེ་གཞན་ཞེས་པའི་ཐ་སྙད་བདག་འཛིན་ལ་ལྟོས་ནས་བཞག་པའི་ཕྱིར་རོ། །འདི་ཙམ་ཆོས་ཀྱི་བདག་མེད་བསྡུས་
པར་བསྟན་པར་སྟེ་གཞན་དེ་གཟུང་འཛིན་དུ་མར་རྟོག་པས། རྟོག་པ་དེ་བཟློག་པའི་ཕྱིར། ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原藏文的中文直译：
对这些，安住于地位的人也应依靠，而非仅仅依靠智慧。因为在《十地经》等中说："也不是不修行其他波罗蜜多。"针对凡夫，《圣伽耶山经》中说："离开方便的智慧是束缚，离开智慧的方便也是束缚。"同样，《道炬论》中说："离方便的智慧和离智慧的方便，因为被称为束缚，所以两者都不应舍弃。"又说："舍弃般若波罗蜜多的布施波罗蜜多等一切善资粮，诸佛说为方便。以修习方便的力量，若能修习智慧，他将迅速证得菩提，仅修习无我一法不能成就。"因此，从这两者中，先修方便，后修智慧。
这种方便的主体是大悲，而大悲源于内心生起无误的慈心，因此应当反复修习无量慈心。其修习圆满的标准是："能将自己的快乐与他人分享，是慈心修习圆满的标志。"就像母亲愿意毫不吝惜地将自己的一切圆满给予孩子那样。接着修习悲心，其修习圆满的标准是："能够代人受苦，是悲心修习圆满的标志。"这就像母亲愿意为孩子牺牲自己一样。然后修习菩提心，有三种方法：修习自他平等，修习他人较自己珍贵，以及修习自他皆不成立。其修习圆满的标志是："面对伤害时内心不生嗔恨，是菩提心修习圆满的标志。"就像婴儿打母亲时，母亲不仅不生气，反而感到欢喜一样。
这里所说的"我"是指能作为业果依据的那个"我"。如《入中论》所说："因为佛陀将我说为地、水、火、风、虚空和识等六界，以及依靠眼等六触处而显示，摄持心与心所诸法而宣说。"在确立其不存在时说："因此'我执'的所依不是实体，不异于蕴、不是蕴的本性、不依靠蕴、也不拥有蕴，说它是依靠诸蕴而安立。"通过这五点，或者如"车非异于支分所许，非即支分，非拥有支分，非在支分中，支分非在车中，非仅是聚合，非形状，此亦如是。"通过这七点论证，能够确定"我"的不存在。
如此，当"我执"的所缘对象——"我"不成立时，"我执"即被摧毁。当"我执"被摧毁后，由它而安立的"他"怎么可能成立？因为"他"这一名称是依赖"我执"而安立的。这仅是略述法无我，因为"他"被分别为能取所取等多种形态，为了遣除这种分别，故开始修习智慧。


 །གཉིས་པ་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ནི། ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་བཀག་ནས་
སེམས་ཙམ་དུ་བསྟན། སེམས་ཀྱང་མེད་པར་བསྟན་ནས་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་རང་རིག་ཙམ། དེ་ཡང་མཐའ་བྲལ་དབུ་མར་གཏན་ལ་ཕབ་ནས་སྣང་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་བྱ་བའི་སྒོ་གསུམ་དུ་འདུ་སྟེ། 
11-183
མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སེམས་ལས་གཞན་མེད་པར་ནི་བློས་རིག་ན། །དེ་ནས་སེམས་ཀྱང་མེད་པ་ཉིད་དུ་རྟོགས། །བློ་དང་ལྡན་པས་གཉིས་པོ་མེད་རིག་ནས། །དེ་མི་ལྡན་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གནས། །
ཞེས་གསུངས། དེ་བཞིན་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱིས་ལང་ཀར་གཤེགས་པ་ལས། སེམས་ཙམ་ལ་ནི་བརྟེན་ནས་སུ། །ཕྱི་རོལ་དོན་ལ་མི་རྟོག་གོ །དེ་བཞིན་ཉིད་ལ་གནས་ནས་སུ། །སེམས་ཙམ་ལས་ཀྱང་འདའ་བར་
བྱ། །སེམས་ཙམ་ལས་ནི་འདས་ནས་སུ། །སྣང་བ་མེད་ལ་གནས་པར་བྱ། །སྣང་མེད་གནས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ། །དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་མཐོང་། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེའི་དང་པོ་གཉིས་ཀྱིས་རྣམ་བདེན། དེ་
ནས་གཉིས་ནི་རྣམ་རྫུན། ལྷག་མས་དབུ་མར་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་བཟོད་པ་དང་གཉིས་པ་ཆོས་མཆོག་པའི་རྟོགས་པ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་མགྲིན་གཅིག་པར་བཤད་པས། གཞན་སྟོང་དགག་པའི་
ངལ་བ་རྣམས་དོན་མེད་པ་དང་། ཆོས་མཆོག་གི་ཕྱི་ལོགས་སུ་མཐོང་ལམ་སྐྱེ། དེ་ནས་ཐམས་ཅད་དབུ་མ་རབ་ཏུ་མི་གནས་པར་སོང་བ་སྔོན་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་མགྲིན་གཅིག་པས། རབ་ཏུ་མི་
གནས་པའམ་རང་སྟོང་དབུ་མ་དགག་པར་སེམས་པ་རྣམས་ཀྱང་རང་གི་བློ་གྲོས་མུན་པར་འཇུག་པ་ཙམ་མོ། །དེས་ན་སེམས་ཙམ་དང་། དེའི་དབྱེ་བ་ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་གིས། གཟུང་དང་འཛིན་པ་ལས་གྲོལ་བའི། །
11-184
རྣམ་ཤེས་དམ་པའི་དོན་དུ་ཡོད། །ཅེས་ཚུལ་གཉིས་བཤད་པ་ནི། དེ་དག་གི་ཤེས་རབ་ཡིན་ལ། དེ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ཀླུའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས། རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད་རྣམས་ཀྱི། །མི་རྟོག་ཡེ་ཤེས་བསྐྱེད་
པའི་ཕྱིར། །དེ་བས་རྣམ་པར་རིག་ཙམ་དུ། །སྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བ་བྱ། །དེའི་འགྲེལ་པ་ཡེ་ཤེས་ཟླ་བས་མཛད་པར། གང་དག་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་མངོན་པར་
རྫོགས་པར་འཚང་རྒྱ་བར་འདོད་པ་དེ་དག་གིས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡོངས་སུ་བསྒྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདི་ཐམས་ཅད་ནི་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་མོ་ཞེས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཉིད་དུ་
སྒོམ་པ་ལ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱའོ། །དེ་ལྟར་རྣམ་པར་རིག་པར་སྣང་བ་མཐོང་བ་སྐྱེས་ཏེ། ཐམས་ཅད་ལ་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་མི་མཐོང་ན་གཟུང་བ་མེད་པར་འཛིན་པ་ཡང་མེད་དོ། །ཞེས་
རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་ཡང་ཡང་དག་པར་རྗེས་སུ་མི་མཐོང་སྟེ། དེའི་ཕྱིར་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པར་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བྲལ་བས་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་ཉིད་
དུ་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་སྒོམ་པ་རྟག་ཏུ་སྦྱར་བར་བྱ། ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ། འདི་ནི་ཕན་ཡོན་ཡིན་པས་སྒྲིམས་ཤིག་ཅེས་སྟོན་ཏོ། །དེ་ལྟར་སྒོམ་པ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པའི་བློ་གྲོས་དང་ལྡན་པ་ནི་ས་བཅུར་རིམ་གྱིས་རྣམ་པར་འཇུག་པས་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་མཐོང་སྟེ། 
11-185
གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་གཉིས་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ཡང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་རྟོག་ཅིང་། འདི་ན་རྟག་པར་བྱ་བ་ཡང་མེད་ལ་རྟོག་པ་ཡང་མེད་དེ་འདི་ཐམས་ཅད་
མེད་པ་ལ་སྒྲོ་བཏགས་པ་ཡིན་པས། འདི་ཀུན་རྨི་ལམ་དང་འདྲའོ། །ཞེས་ངེས་པར་བྱེད་དོ། །དེའི་ཕྱིར་རྣམ་རྟོག་མི་རྟོག་བདག་ཉིད་ཡིན། །གཉིས་དང་གཉིས་མེད་བདག་ཉིད་དེ། །འདི་དག་ཐམས་ཅད་རྨི་
ལམ་བཞིན། །འདི་ལ་བརྟག་བྱ་རྟོག་བྱེད་མེད། །ཅེས་བྱ་བ་སྨོས་ཏེ་དེ་ནི་འདི་སྐད་དུ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་འགྱུར་བ་མ་གཏོགས་པར་ཆོས་ཕྲ་རབ་ཙམ་ཡང་མེད་དེ། དེ་བས་ན་ཕྱིན་ཅི་
ལོག་སྤང་པ་ཙམ་ཞིག་བྱ་བར་ཟད་དོ། །ཞེས་བསྟན་པར་འགྱུར་རོ། །དངོས་པོ་གང་ཡང་བསྣན་མེད་ཅིང་། །བསལ་བ་ཡང་མེད་དེ་ཡི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་དེ་ཉིད་བསྒྲུབ་པར་བྱེད་དོ།

以下是原藏文的中文直译：
第二，智慧的修习是：遮遣外境后，唯识而显；又遣除心后，无二唯自证；再确立其为离边的中观后，现证无所现的三摩地。这三种方式可归纳为：
如《大乘庄严经论》所说："以慧了知唯有心而无他物，然后通达心亦是空性，具慧者了知二者皆不存在，无此执著即安住于法界。"
同样，佛陀在《楞伽经》中说："依止唯心后，不分别外境，安住真如后，应超越唯心，超越唯心后，应安住无相，安住无相的瑜伽士，他将见到大乘。"
其中前两者解释为"有相唯识"，接下来两者为"无相唯识"，余下的解释为中观。第一个是忍位，第二个是法最胜位的证悟，这是古代诸智者一致公认的，因此反对"他空"的诸多努力都是无意义的。法最胜位之后生起见道，此后一切都转入极不住中观，这也是古代诸智者一致认同的，因此那些想要否定极不住中观或自空中观的人，只是使自己的智慧陷入黑暗而已。
因此，唯识及其分类，如至尊独一尊所说："解脱能取所取的识，在胜义中存在。"这两种方式所说的，就是他们的智慧。关于修习这种智慧的方法，龙树友说："欲求圆满菩提者，为生无分别智慧，故应恒常修习唯识观。"在其注释中，智月所作的解释："凡是欲求证得无上正等正觉的人，为了圆满成就无分别智慧，应恒常修习'一切唯是识'的唯识观。如此，当生起见到唯识显现的觉受，对一切不见实体性时，则无所取亦无能取。甚至对唯识也不真实见到，因此，远离能取所取分别，自然生起无分别智慧。所以说'应恒常修习'，这是在说明修习的利益，所以要精进。"
如此精进修习的智者，逐渐入于十地，见到无分别的本性，了知能取所取二者的自性是无二的本性，这里既无所观察也无能观察，一切都是在无上妄加安立，故一切如梦幻。因此说："分别无分别自性，二与不二之自性，这一切皆如梦，此中无所观能观。"这是在说：除了颠倒之外，连微细法也不存在，因此只需断除颠倒而已。"无有任何事物可增添，也无任何可遣除，因此……"这是在证成上述观点。


 ། འདི་ལ་བསལ་
བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་དེའི་ཕྱིར། ཆོས་ཀྱི་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་བཞིན་
ཉིད་ཙམ་མཐོང་བས་གྲོལ། །ཞེས་བྱ་བ་སྨོས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་འདི་ཡང་། སྔར་བཤད་པ་བཞིན་ཞི་གནས་བསྒྲུབས། དེ་ནས་ལྷག་མཐོང་སྐྱེས་པའི་ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་གྱིས་རྣམ་པར་རིག་པ་ཙམ་དུ་གཏན་ལ་དབབ་པ་ཡིན་ནོ། །
11-186
དབུ་མ་པས་ཀྱང་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ལུང་དེ་དང་མཐུན་པར། ཐོག་མར་ཕྱི་རོལ་གྱི་དོན་མེད་པར་སེམས་སྣང་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པ་སོགས་ནི་འདྲ་ལ། དེར་དོན་མེད་ལ་དེར་སྣང་བ་བདེན་
པ་དང་གཉིས་སུ་མེད་པར་ཁས་མི་ལེན་པས་སྔ་མ་ལས་ཁྱད་ཞུགས་སོ། །དེས་ན་ལུགས་འདི་བསྒོམ་བྱའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་སྒྲོན་ལས། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས། །སྐྱེ་བ་མེད་པར་རྟོགས་
གྱུར་པའི། །རང་བཞིན་སྟོང་ཉིད་ཤེས་པ་ནི། །ཤེས་རབ་ཅེས་ནི་ཡོངས་སུ་བཤད། །ཅེས་གསུངས། དེ་སྒོམ་ཁྱེར་ཡང་དེ་ཉིད་དུ། །དེ་བས་ཆོས་རྣམས་མ་ལུས་པའི། །རང་བཞིན་དག་ནི་མི་དམིགས་པས། །བདག་
མེད་པ་ནི་སྒོམ་གང་ཡིན། །དེ་ཉིད་ཤེས་རབ་སྒོམ་པ་ཡིན། །ཤེས་རབ་ཀྱིས་ནི་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །གང་གི་རང་བཞིན་མ་མཐོང་ཞིང་། །ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་རིག་བཤད་པ། །རྣམ་རྟོག་མེད་པར་དེ་བསྒོམ་
བྱ། །རྣམ་རྟོག་ལས་བྱུང་སྲིད་པ་འདི། །རྣམ་པར་རྟོག་པའི་བདག་ཉིད་དེ། །དེ་ཕྱིར་མ་ལུས་རྟོག་སྤངས་པ། །མྱ་ངན་འདས་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །ཞེས་འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་རྣམ་རྟོག་ཏུ་བཤད་པ་དང་།
དེ་སྤངས་པ་ཐར་པའམ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་བཤད་དོ། །སྒོམ་བདག་མེད་པ་སྒོམ་ཚུལ་རྒྱས་པར་ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས་དབུ་མའི་མན་ངག་ཏུ་རྒྱས་པར་བསྟན་པ་ནི། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་དབུ་མའི་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ། 
11-187
ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཚུར་རོལ་མཐོང་བའི་ངོར་བྱས་ནས་རྒྱུ་འབྲས་ལ་སོགས་པ་རྣམ་པར་བཞག་པ་ཐམས་ཅད་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་བཞིན་དུ་བདེན་པ་ཡིན་ལ་དོན་དམ་པའམ་ཡང་དག་པར་
ཀུན་རྫོབ་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་ཁོ་ན་གཏན་ཚིགས་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་གཞིགས་ཅིང་བཙལ་ན་སྐྲའི་རྩེ་མོ་བརྒྱར་གཤགས་པའི་ཚད་ཙམ་ཡང་གཟུང་དུ་མེད་དོ་ཞེས་ངེས་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །
སྟན་བདེ་བ་ལ་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བཅས་ཏེ་འདུག་ལ་འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་དངོས་པོ་ནི་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་ཅན་དང་གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་གཟུགས་ཅན་རྣམས་ནི་རྡུལ་ཕྲ་རབ་འདུས་པ་ཡིན་
ལ། དེ་ཡང་ཕྱོགས་ཆའི་དབྱེ་བས་ཕྱེ་ཞིང་གཞིགས་ན་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ཡང་ལུས་པ་མེད་ཅིང་སྣང་བ་ཡང་མེད་དོ། གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་ནི་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་དེ་ལྟར་འདས་པའི་
སེམས་ནི་འགགས་ཤིང་ཞིག །མ་འོངས་པའི་སེམས་ནི་མ་སྐྱེས་ཤིང་མ་བྱུང་། ད་ལྟར་གྱི་སེམས་ནི་འདི་ལྟར་ཡང་ཤིན་ཏུ་བརྟག་དཀའ་སྟེ། ཁ་དོག་མེད་ཅིང་དབྱིབས་དང་བྲལ་བ། ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་
བས་མ་གྲུབ་པའམ། ཡང་གཅིག་དང་དུ་མ་དང་བྲལ་བས་སམ། ཡང་ན་མ་སྐྱེས་པས་སམ། ཡང་ན་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་འོད་གསལ་བ་ལ་སོགས་པ་རིག་པའི་མཚོན་གྱིས་དཔྱད་ཅིང་གཞིགས་ན་མ་གྲུབ་པར་རྟོགས་སོ།

以下是原藏文的中文直译：
于此无有任何可遣除，亦无少许可安立，于真实中正见真实，若见真实则得解脱。因此说："见到诸法自性，仅见真如即解脱。"这也如前所述，首先成就止，然后生起观，通过止观双运确立唯识。
中观派也与《楞伽经》中的教言相符，首先确立外境不存在而为心的显现等方面是相似的，但中观不承认外境虽然不存在却有真实的显现，也不承认无二，这是与前者的区别。因此，此宗要修持的智慧，如《道炬论》所说："了悟诸蕴界处，皆无生起，了知自性空性，名为般若。"关于修持这种智慧的方法，同论中又说："因此，不缘一切诸法的自性，修持无我，这就是修持般若。以般若不见诸法任何自性，了达般若自身，无分别地修持。此轮回源于分别，本性即是分别，因此断除一切分别，是最胜涅槃。"这里解释了一切轮回都是分别，断除分别即是解脱或涅槃。
关于修持无我的广泛修法，至尊独一尊在《中观教授》中广泛阐述："大乘中观教授如下：在世俗中，从此岸见者的角度，安立因果等一切法，如其显现皆为真实。在胜义或真实中，若以大理证观察寻求这些世俗显现，连头发百分之一的细微量也不可得，应当确实了知这一点。
坐在舒适的座垫上结跏趺坐，首先，事物分为两类：有色法和无色法。其中，有色法是微尘的聚合，若以方分的差别分析观察，即使极其微细的部分也不会存留，不再显现。无色法是心，而过去心已灭已坏，未来心未生未起，现在心也极难考察，因为它无色无形，如虚空般不成立，或因离一多而不成立，或因无生而不成立，或因其本性光明等，用智慧之剑观察分析，了知其不成立。"


 །
11-188
དེ་ལྟར་གཉིས་པོ་ཅིའི་ངོ་བོར་ཡང་མི་གྲུབ་ཅིང་མེད་ཙ་ན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཤེས་རབ་དེ་ཉིད་ཀྱང་མ་གྲུབ་སྟེ། དཔེར་ན་ཤིང་གཉིས་ཕན་ཚུན་དྲུད་པས་མེ་བྱུང་བའི་རྐྱེན་གྱིས་ཤིང་
གཉིས་པོ་ཉིད་ཚིག་ཅིང་མེད་པའི་རྗེས་ལ་གང་གིས་སྲེག་པར་བྱེད་པའི་མེ་དེ་ཉིད་ཀྱང་རང་ཞི་བ་དེ་བཞིན་དུ་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མེད་པར་གྲུབ་ཙ་ན་ཤེས་
རབ་ཉིད་ཀྱང་སྣང་བ་མེད་ཅིང་འོད་གསལ་བ་ཅིའི་ངོར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་བྱིང་བ་དང་རྒོད་པའི་སྐྱོན་དུ་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་བསལ་ཏེ། བར་སྐབས་དེར་ཤེས་པ་ཅིར་ཡང་མི་རྟོག །ཅིར་ཡང་
མི་འཛིན། དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་ཐམས་ཅད་སྤངས་ཏེ། ཇི་སྲིད་དུ་མཚན་མ་འམ་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དགྲའམ། ཆོམ་རྐུན་མ་ལངས་ཀྱི་བར་དུ་དེ་ལྟ་ལ་ཤེས་པ་གནས་པར་བྱའོ། །གང་
གི་ཚེ་ལྡང་བར་འདོད་ན་དལ་བུས་སྐྱིལ་ཀྲུང་བཤིག་ལངས་ཏེ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་ཡིད་ཀྱིས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བ་ཅི་ནུས་ཀྱིས་བྱའོ། །དེ་ལྟར་གུས་པ་དང་ཡུན་རིང་པ་དང་
རྒྱུན་མ་ཆད་པར་བསྒྲུབས་ན་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་བདེན་པ་མཐོང་བར་འགྱུར་ཏེ། ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་དཀྱིལ་ལྟ་བུར་འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་ཅིང་རང་གིས་ངང་གིས་གྲུབ་པ་མངོན་སུམ་དུ་བྱེད་དོ། །
11-189
དེའི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལ་སོགས་པར་ཤེས་སོ། །གང་གི་ཚེ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་མངོན་དུ་མཛད་ཕན་ཆད་ནི་རྗེས་ལ་ཐོབ་པ་མི་མངའ་
སྟེ། དུས་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པའོ། །དེ་ལྟ་མ་ཡིན་ན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་རིགས་པ་དང་ལུང་འདིར་མི་བརྗོད་དོ། །གཞན་གྱི་དོན་
དུ་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པར་ཚོགས་བསགས་པ་དང་། སྨོན་ལམ་བཏབ་པའི་མཐུས་གདུལ་བྱ་རྣམས་ཇི་ལྟར་འདོད་པ་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ། །ལུང་དང་རིགས་པ་ཤིན་ཏུ་མང་མོད་ཀྱི་འདིར་མ་སྤྲོས། །ཞེས་གསུངས་
པ། དབུ་མ་ཐལ་འགྱུར་བའི་ལུགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་རིམ་གྱིས་བཀྲི་ཚུལ་ལམ་སྒྲོན་ནས་ཇི་ལྟར་བཤད་པ་ནི་དེ་ཡིན་ནོ། །ཐལ་འགྱུར་བ་དང་རང་རྒྱུད་པའི་སྒོམ་ལུགས་ལ་ཁྱད་པར་ཆེན་
པོ་ཡོད་པ་སྐད་བྱེད་པའང་རིགས་པ་མ་ཡིན་ཏེ། ཀ་མ་ལ་ཤཱི་ལས། དེ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་རང་གི་བློས་བཏགས་པ་ལས་གུད་ན་མེད་པར་ཁོང་དུ་ཆུད་པར་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་ཆོས་
ཐམས་ཅད་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད་པར་བསམ་མོ། །རང་བཞིན་གང་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་པ་དེ་ཡང་། ཡང་དག་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་སྤངས་ཏེ་ཡོད་མེད་ལས་འདས་པའི་ཡུལ་དེ་ལྟ་བུ་ལ་ཤེས་པ་ཡང་ཡོད་མེད་དང་བྲལ་བ་དེ་ལྟ་བུས་དམིགས་པ་མེད་པར་བསྒོམ་པར་བྱའོ། །
11-190
དེ་ལྟ་བས་ན་བར་བར་དུ་སེམས་ཀྱིས་སེམས་ལ་བརྟགས་ཏེ་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འཇུག་ན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་ངང་གིས་འཇུག་པ་མངོན་པར་འདུ་བྱ་བ་མེད་པ་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ལ་ཤིན་
ཏུ་གསལ་བར་གནས་པར་བྱའོ། །དེས་སེམས་ཀྱི་རྒྱུད་མི་གཡེལ་བར་བྱའོ། །ཅི་སྟེ་སེམས་གཡེལ་བར་གྱུར་ན། འདི་ལྟར་དངོས་པོ་ཀུན་ནི་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྟེ་གཟུང་བའི་དངོས་པོ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་
ཏུ་བློས་བཤིག་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱང་སོ་སོར་ཕྱེ་ན་དངོས་པོ་མེད་དོ། །འཛིན་པ་ཡང་དེ་ལས་གུད་ན་མེད་དེ་དེའི་རྣམ་པར་སྣང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་གཡེང་བ་ཞི་བར་བྱས་ནས་གོང་མ་
ཉིད་ལ་གནས་པར་བྱའོ། །ཞེས་ཚུལ་དེ་སྒོམ་རིམ་དུ་ཡང་གཏན་ལ་ལེགས་པར་ཕབ་པ་མཐུན་པས་སོ། །སྒོམ་རིམ་འབྲིང་པོ་ལས། དེ་དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོའི་ངོ་བོ་
ཉིད་ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་བརྟགས་ནས་བསམ་གཏན་བྱེད་ཀྱི། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་གནས་ནས་བསམ་གཏན་མི་བྱེད། འཇིག་རྟེན་འདི་དང་ཕ་རོལ་གྱི་བར་ལ་གནས་ནས་བསམ་གཏན་མི་
བྱེད་དོ། ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་དེ་དག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟ་བས་ན་མི་གནས་པའི་བསམ་གཏན་ཞེས་བྱའོ།

以下是原藏文的中文直译：
如此，这两者（有色法与无色法）以任何本性都不成立且不存在时，分别观察的智慧本身也不成立。例如，当两块木头相互摩擦而生火，木头本身被烧尽后，那能焚烧的火也自然熄灭。同样地，当证明一切自相与共相的法都不存在时，智慧本身也无所显现且在任何情况下都不以光明相成立，因此断除了昏沉与掉举等一切过患。在那时，意识不作任何分别，不执著任何对象，舍弃一切念想与作意，只要相或分别的敌人或盗贼不生起，就应当安住于如此状态中。
当想出定时，应当缓慢解除跏趺坐姿而起身，以如幻的心尽己所能地行持身语意的善行。如此恭敬、长久、不间断地修持，具有福德者将在今生中见到真实，证悟一切法如虚空般无需勤作与造作而自然成就。
后得位中，了知一切法如幻等。当证得金刚喻定后，便无后得位，而是恒时安住等持中。若不如此，则与菩萨有何区别等等，此处不引述这些理证与教言。为利益众生而于无量劫积累资粮与发愿的力量，将能随所化众生的意愿而示现。虽然有极多的教证与理证，但此处不详述。
这就是《道炬论》中所说的应成中观派独特传统的次第引导方式。宣称应成派与自续派的修法有巨大差异是不合理的，正如莲花戒所说："同样，应了知一切法除了自心所假立外别无所有。因此，应当思维一切法在胜义中无自性。对于'无任何自性'的想法也应以正确的智慧断除，对于超越有无的境界，应以远离有无的心无所缘而修习。
因此，在修习期间应以心观察心，若心入于所缘，也应自然入定而无所造作，明晰地安住于真实性中。如此令心相续不散乱。若心散乱，则应思维：一切事物都是所取能取，以智慧分析所取事物为微尘，若分别观察则无实体存在。能取也非离彼而存在，因为它是彼的显现形式。如此平息散乱后，应安住于上述状态中。"
《修习次第》中对此修法也有很好的确立，与此一致。如《修习次第中篇》所说："如此以智慧如实观察色等诸法的本性后而修定，不依止于色等而修定，不住于此世间与彼世间之间而修定，因为不缘取色等这些法。因此称为无住禅定。"


 །ཤེས་རབ་ཀྱི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སོ་སོར་བརྟགས་ནས་གང་གི་ཕྱིར་མི་དམིགས་པར་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་དེའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་མཆོག་གི་བསམ་གཏན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། 
11-191
འཕགས་པ་ནམ་མཁའ་མཛོད་དང་། འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་ཆེན་ལ་སོགས་པར་བསྟན་པ་བཞིན་ནོ་ཞེས་པས་སོ། །ཐུན་གཅིག་ལ་ཐབས་ཤེས་སྒོམ་ཚུལ་ནི། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། སྙིང་རྗེ་
ཆེན་པོའི་དམིགས་པ་ལ་སེམས་འདོད་ཆགས་པ་ནི་ཁམས་དང་འགྲོ་བ་དང་སྐྱེ་གནས་ཀྱིས་བསྡུས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱིས་ཇི་ལྟར་མཐུན་པ་བཞིན་དུ་སྡུག་བསྔལ་བ་
ཡིན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་དེ་ནི་ཐབས་སོ། །དེའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་མ་ཡང་རབ་ཏུ་སྤང་ཏེ། རྟོག་པ་ཞི་བ་དང་། སྤྱོད་པ་རབ་
ཏུ་ཞི་བར་བསམ་གཏན་བྱེད་པ་འདི་ནི་ཤེས་རབ་སྟེ་ཞེས་སོ། །གཉིས་པ་གོམས་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་ཤེས་རབ་སྔར་བསྒོམས་ནས་ཐབས་ཕྱི་ནས་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། ཇོ་བོ་རྗེ་ལྷ་གཅིག་ཉིད་ཀྱིས།
དྲན་པ་གཅིག་པའི་མན་ངག་ཞེས་པ་འདི་གསུངས་ཏེ། འདིར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དང་པོ་བསྐྱེད་པ་ནས་ཉེ་བར་བཟུང་སྟེ་དབང་བསྐུར་ཆེན་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་དེའི་བྱ་བ་
ནི་གཉིས་ཏེ། ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱ་བ་དང་ཐབས་ཀྱི་བྱ་བའོ། །དེ་ལ་ཤེས་རབ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གདོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་དང་པོ་ཉིད་ནས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཉིད་དུ་ཤེས་པའོ། །དེའི་བྱ་བ་ནི་ལས་དང་པོ་པ་དེ་ཉིད་ནས་ཇི་སྲིད་དབང་བསྐུར་བ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དེ་སྲིད་དུ་ཉིན་མཚན་དུས་རྟག་ཏུ་དེ་ཉིད་སྒོམ་པར་བྱའོ། །
11-192
ཐབས་ནི་སེམས་ཅན་མི་གཏོང་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སོ། །དེའི་བྱ་བ་ནི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་སེམས་ཅན་གྱི་ཆེད་མ་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་མེད་དེ། དངོས་སམ་བརྒྱུད་
པས་སོ། །འདིར་ཡང་སེམས་ཅན་ལ་དམིགས་པ་དང་། དམིགས་པ་མེད་པའི་རིམ་པའོ། །དེའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ཡིན་ཏེ་མི་མཁས་པ་རབ་རིབ་ཅན་དང་། མཁས་པ་རབ་རིབ་དྭངས་པའོ། །གང་གི་ཚེ་ཆོས་
ཀྱི་སྐུ་མངོན་སུམ་དུ་མཛད་ཕན་ཆད་ཤེས་རབ་མངའ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་གནས་སོ། །ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱ་བ་ནི་མི་མངའ་སྟེ་གོམས་ནས་མཐར་ཕྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐབས་དེའི་བྱ་བ་
ནི་དམིགས་པ་མེད་པར་རང་གི་ངང་གི་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་དང་། འབད་པ་དང་རྩོལ་བ་མེད་པར་འབྱུང་ངོ་། །བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལས་དང་པོ་པའི་གང་ཟག་གིས་བདག་ཡོད་པས་སེམས་ཅན་ཞེས་
བཏགས་ཤིང་། དེས་སྡུག་བསྔལ་བ་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེད་དོ། །དེ་ནས་གོམས་ནས་ནི་སེམས་ཅན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དང་པོ་ཉིད་ནས་མེད་ཀྱི་གློ་བུར་དུ་བཏགས་པར་ཟད་དོ། །གཞན་དུ་ན་རྟེན་འབྲེལ་
གྱི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཙམ་ཞིག་ལས་འདི་ནི་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་པ་དང་། ཡང་འདི་དག་ནི་རང་གི་སེམས་འབའ་ཞིག་དུ་ཟད་ཀྱི་གཞན་འདི་ན་ཅི་ཡང་མེད་དོ་སྙམ་དུ་རྟོགས་ནས། 
11-193
དེས་སྡུག་བསྔལ་བ་རྣམས་ལ་སྙིང་རྗེ་སྐྱེའོ། །གང་གི་ཚེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་དམིགས་པའི་ཡུལ་མེད་དེ། འཕགས་པ་རབ་ཀྱི་རྩལ་གྱི་རྣམ་པར་གནོན་པ་ལས་ཇི་སྐད་དུ། སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་
འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ཅི་ཡང་མི་གཟིགས་ཏེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཡུལ་མི་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ་ཞེས་གསུངས་སོ། །འོ་ན་དུས་དེ་ན་ཡེ་ཤེས་ཡོད་དམ་མེད་ཅེ་ན། འཕགས་
པ་ཀླུ་སྒྲུབ་མི་བཞེད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །མ་གཟིགས་མི་གཟིགས་གཟིགས་མི་འགྱུར། །རང་བཞིན་མེད་པའི་རང་བཞིན་ལ། །ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་གཟིགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་
དང་། བརྒྱུད་པའི་མན་ངག་ནི་འདི་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལས་མ་གཏོགས་པ་བྱ་བ་གཞན་ཅི་ཡང་མི་མངའ་ལ། འདི་ལྟར་གཞན་གྱི་དོན་ནི་འདོད་པར་བྱ་བའི་དོན་གྱི་འབྲས་བུའི་
གཙོ་བོ་ཡིན་ནོ།

以下是原藏文的中文直译：
以智慧对一切事物的本性进行个别观察后，由于无所缘而修定，因此被称为具最胜智慧的禅修者，这如《圣虚空藏经》和《圣顶髻宝经》等所示。
在一座中修习方便与智慧的方法，如《无尽慧经释》中所说："对大悲所缘生起爱乐心，思维所有被界、趣、生所摄的一切众生，都如应地为三种痛苦所苦，这样作意是方便。之后，完全舍弃众生与痛苦等相，修习寂灭分别与极为寂静行为的禅定，这是智慧。"
第二，为了修习而先修智慧后修方便的方法，至尊独一尊说的《一念教授》中说："此处，菩萨从初发心直至未获得大灌顶前，其所作有二：智慧之所作与方便之所作。其中，智慧是了知一切法本初无生，从一开始即是法界。其所作是，从初学者开始直到获得灌顶前，日夜恒时修持此义。
方便是不舍弃众生的菩提心。其所作是，身语意的一切行为无有任何不是为了众生的，不论是直接还是间接。这里也有缘众生和无所缘的次第。此次第是：无智者如同有翳，智者如同翳已清净。当现证法身后，具足智慧，转为智慧而住，无有智慧之所作，因为已修习至究竟。彼方便之所作无所缘，自然成就，无需勤作与造作而生起。
初业菩萨因为认为有我而假立众生，对其痛苦生起悲心。熟习后则了知，所谓众生从一开始即不存在，只是暂时假立而已。否则，了解只是缘起的蕴界处而已，此外什么都不存在；又了解这些仅是自心，此外别无他物，对此等痛苦生起悲心。
当到达佛地时，无有所缘境，如《圣妙力降伏经》中所说：'诸佛世尊的智慧无所见，为什么呢？因为没有智慧的境界。'那么，此时有智慧还是没有？圣龙树不许可，如所说：'一切诸佛之于心，未见不见亦不见，于无自性之自性，将会如何能见之？'传承的教授就是这样。
因此，除了利他外无有其他所作，因为利他是所欲求目标的主要果。"


 །ཇི་སྐད་དུ་འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་ཞལ་སྔ་ནས། གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ནི། །འབྲས་བུ་ཡི་ནི་གཙོ་བོར་འདོད། །སངས་རྒྱས་ཉིད་སོགས་དེ་ལས་གཞན། །དེ་དག་དོན་གྱི་
འབྲས་བུར་འདོད། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཞེས་དྲི་བར་མཛད་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་སྒོམ་ཚུལ་ཡང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ། དགེ་དང་མི་དགེའི་རྣམ་རྟོག་ནི། །རྒྱུན་ཆད་པ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཅན། །
11-194
སངས་རྒྱས་རྣམས་ཀྱི་སྟོང་ཉིད་གསུངས། །གཞན་ནི་སྟོང་པར་མི་བཞེད་དོ། །དམིགས་པ་དང་ནི་བྲལ་བའི་སེམས། །ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་ལ་གནས་ཏེ། །ནམ་མཁའ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་འདིས། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྒོམ་
པར་བཞེད། །དེ་ལྟ་བུའི་སྟོང་ཉིད་ལ་གནས་ན་གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགའ་བ་ངང་གིས་འབྱུང་བས། དེ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས། །སྟོང་པ་ཉིད་འདི་བསྒོམ་བྱས་ན། །གཞན་གྱི་དོན་ལ་དགའ་བའི་
བློ། །འབྱུང་བ་ཉིད་དུ་ཐེ་ཚོམ་མེད། །ཅེས་པས་སོ། །བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། མཚན་ཉིད་ཀྱི་བདེན་པ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་དོན་དམ་པ་དང་། ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་དང་། སྡུག་བསྔལ་
བ་དང་། ཀུན་འབྱུང་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། ལམ་ལ་སོགས་པའི་བདེན་པ་རྣམས་དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་རོ་གཅིག་པར་རྟོགས་ཀྱང་ཐབས་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གང་རིགས་རིགས་
སུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྨིན་པར་བྱེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ། ཆོས་ཉིད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་ལ། །སྣང་བ་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་སྦྱང་། །ཞེས་བསྟན་ཏེ། མཉམ་བཞག་ནམ་མཁའ་ལྟ་
བུ། རྗེས་ཐོབ་ཐབས་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པས་སྣང་བ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུར་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་ཞེས་བྱ། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དོན་ཡང་། བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས་འདི་ལྟ་སྟེ། 
11-195
སྐྱེས་བུ་སྒྲིན་པོ་ཞིག་གིས། སྒྱུ་མའི་ཆ་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་བོས་ལྷ་དང་། མི་དང་། གནོད་སྦྱིན་དང་། དུད་འགྲོའི་གཟུགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་སྒྱུ་མ་རྣམས་སྤྲུལ་པ་དེ་དག་ལ་མིག་གིས་ཀུན་ཏུ་ལྟ་ཞིང་།
རང་བཞིན་དང་རྒྱུན་དུ་གནས་པར་རེ་ནས་བརྟགས་པས་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་དེ་མ་ཐག་ཏུ་འཇིག་པ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་ཀྱེ་མའོ། །འདི་ནི་སྒྱུ་མ་སྟེ། སྟོང་པར་རང་བཞིན་མེད་པའོ་ཞེས་སེམས་
པ་དེ་བཞིན་དུ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་རོ། ། གསུམ་པ་ཐབས་ཤེས་རབ་ཟུང་འཇུག་ཏུ་སྒོམ་པའི་ཚུལ་ནི། བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས། ཀུན་རྫོབ་ལས་ནི་ལོགས་ཤིག་ན། །དེ་ཉིད་ཉེ་བར་མི་དམིགས་སོ། །
ཀུན་རྫོབ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བཤད། །སྟོང་ཉིད་ཁོ་ན་ཀུན་རྫོབ་སྟེ། །བྱས་པ་དང་ནི་མི་རྟག་བཞིན། །མེད་ན་མི་འབྱུང་ངེས་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་པ་བློ་གྲོས་མི་ཟད་པའི་མདོ་འགྲེལ་ལས། དེ་ལྟ་
མོད་ཀྱི་སེམས་རབ་ཏུ་སྦྱངས་པའི་མཐུས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་མཉམ་པར་འཇོག་པའི་ཚེ་ན་དུས་གཅིག་ཏུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་ཀ་ལ་སྤྱོད་ཀྱང་ཐབས་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་མཚན་མ་འབའ་ཞིག་
ལ་དམིགས་པའམ། ཤེས་རབ་ཀྱི་དབང་དུ་གྱུར་ནས་ཐབས་དང་བྲལ་བར་མཚན་མ་མེད་པ་སྒོམ་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། གཉིས་ཀ་ལ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་སྤྱོད་པ་དེ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་བསམ་གཏན་ཞེས་དང་། 
11-196
ཡང་དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པར་ཡང་མི་གཟུང་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཇི་ལྟར་འཕགས་པ་ཉན་ཐོས་རྣམས་ཞི་བ་ཕྱོགས་གཅིག་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་
ལ་གནས་པ་ལྟ་བུར་དེ་བཞིན་ཉིད་འབའ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་སུ་ཡང་གནས་པར་མི་བྱེད་ཅེས་དང་། ཡང་སྔར་བསྟན་པ་ལྟར་སྤྱོད་ལམ་ཐམས་ཅད་དུ་མཉམ་པར་བཞག་པ་ཡིན་ཡང་། སེམས་ཅན་ཡོངས་སུ་
སྨིན་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་རྒྱལ་རིགས་དང་རྗེའུ་རིགས་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཏེ། དེ་དག་དང་མཐུན་པར་སྤྱོད་པའི་ཐབས་མཁས་པ་དང་ཡང་ལྡན་ལ། ཤེས་རབ་ཀྱིས་
ཟིན་པས་དེ་དག་གི་ནང་ན་གནས་ཀྱང་འཇིག་རྟེན་དང་མ་འདྲེས་པ་ཡིན་ནོ།

以下是原藏文的中文直译：
如圣龙树亲口所说："圆满的利他事业，是被认为主要的果，佛果等其他功德，这些被认为是利益之果。"这是所提出的问题。
关于修持这样的空性方法，《菩提心释》中说："善与不善的分别念，中断为其特征，诸佛所说的空性，不承认其他为空。心脱离所缘，安住于虚空相，以此修习虚空，被认为是修习空性。"若安住于如此空性，自然生起对利他的欢喜，因此："若诸瑜伽师，如是修空性，对利益他人，生起欢喜心，此事毫无疑。"
《无尽慧经释》中说："通过了解相的真理而通达胜义谛、世俗谛、苦谛、集谛、灭谛和道谛等诸谛的真如相为一味，然而通过各种方便的三乘，随宜使众生获得成熟。"
也如本论所说："法性如虚空，显现修为菩提心。"这表明：等持如虚空，后得由菩提心摄持的一切方便，将显现视为如幻而纳入道中。关于如幻的含义，《无尽慧经释》中说："譬如一个聪明人，看到由幻术师变化的各种神、人、夜叉、畜生等幻术形象时，希望它们能自性恒常而观察，看到它们无自性且瞬间消失，便想：'啊！这只是幻术，空无自性。'"
第三，方便与智慧双运的修习方法，《菩提心释》中说："离开世俗之外，不能近取真实，世俗被说为空性，唯有空性即世俗，如同所作与无常，因为无一则另一不生。"如《无尽慧经释》中说："尽管如此，通过心的极度纯净力量，菩萨在等持时，虽然同时修习方便与智慧两者，但既不是由方便主导而仅缘于相，也不是由智慧主导而离方便修习无相，而是对两者自然成就地修习，这就是方便与智慧双运禅定。"
又说："不执着于现证胜义谛"，意思是由方便摄持，不像圣声闻那样安住于偏向寂静的涅槃，也不单单安住于真如一边。又如前所示，虽在一切行为中都等持，但为了成熟众生，随顺一切世间的刹帝利、婆罗门等，与他们和谐共处，具有善巧方便，由智慧摄持，虽然住于其中而不与世间混杂。


 །ཇི་ལྟར་མ་འདྲེས་ཞེ་ན་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་བརྒྱད་ལས་འདས་པ་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་དང་མ་འདྲེས་པ་
ཞེས་གསུངས་སོ། །འདུ་འཛིའི་ནང་ན་ཡང་སྤྱོད་ལམ་དབེན་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་འཇིག་རྟེན་གྱི་རྗེས་སུ་བསྙེགས་ཤིང་འདུ་འཛི་མང་པོའི་ནང་ན་གནས་ན་ཡང་སེམས་དབེན་ཞིང་རྩེ་གཅིག་ཏུ་
གནས་ཞེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་གོ །དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་ནི། བསྟན་མ་ཐག་པའི་ཆོས་ལ་གནས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ནི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་ཉོན་མོངས་པ་དང་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་མཉམ་པར་བཞག་པའི་གནས་ཀྱང་མི་འདོར་ལ། 
11-197
ཐབས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་ཟིན་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་བྱ་བ་ཐམས་ཅད་དུ་ཡང་སྣང་ངོ་། །ཞེས་བསྟན་པ་དང་། འཕགས་པ་གཙུག་ན་རིན་པོ་ཆེ་ལས། ཇི་སྐད་དུ། །དེ་བྱམས་པའི་གོ་ཆ་བགོས་ཤིང་སྙིང་
རྗེ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ཏེ། རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་མངོན་པར་བསྒྲུབས་པས་བསམ་གཏན་དུ་བྱེད་དོ། །དེ་ལ་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་
ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་སྦྱིན་པ་དང་མ་བྲལ་བ། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་མ་བྲལ་བ། བཟོད་པ་དང་མ་བྲལ་བ། བརྩོན་འགྲུས་དང་མ་བྲལ་བ། བསམ་གཏན་དང་མ་བྲལ་བ། ཤེས་རབ་དང་མ་བྲལ་
བ། ཐབས་དང་མ་བྲལ་བ། ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་རྒྱ་ཆེར་བཀའ་སྩལ་པ་སྟེ་དེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དེ་ལ་རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་བསམ་གཏན་
པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་འདི་ཉིད་དུ། བདེན་གཉིས་ཚོགས་གཉིས་བསྒྱུར་བ་འདི། །སྐུ་གཉིས་རྒྱུ་རུ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པ་སྟེ། གཞི་བདེན་པ་གཉིས་དེ་ཁར་མ་བཞག་པར་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་བདེན་པ་
དེ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐབས་ལ་མཁས་པས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་བཏང་། དོན་དམ་པའི་བདེན་པ་དེ་མངོན་དུ་བྱས་པ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་སོང་ནས། འབྲས་བུའི་དུས་སུ་སྔ་མས་གཟུགས་སྐུ་རྣམ་པ་གཉིས་དང་། 
11-198
ཕྱི་མས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་འགྲུབ་ལ། དེ་ལྟ་བས་ན་གཞི་ལ་ཇི་ལྟར་གནས་པ། ལམ་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པས་འབྲས་བུའི་དུས་ན་མངོན་དུ་འགྱུར་བ་སྟེ། གཞི་དུས་ཀྱི་བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་དེ་
ལམ་དུས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་དུ་སོང་། ལམ་དུས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་དེ་འབྲས་བུའི་དུས་ཀྱི་སྐུ་གཉིས་ཟུང་འཇུག་ཏུ་སོང་བས་སོ། །འདི་ལ་དགོངས་ནས། འདི་ལ་བསལ་བྱ་ཅི་ཡང་མེད། །
བཞག་པར་བྱ་བ་ཅུང་ཟད་མེད། །ཡང་དག་ཉིད་ལ་ཡང་དག་ལྟ། །ཡང་དག་མཐོང་ན་རྣམ་པར་གྲོལ། །ཞེས་གསུངས། འོ་ན། རིགས་དེ་རྣམ་གཉིས་ཤེས་བྱ་སྟེ། །ཐོག་མེད་རང་བཞིན་གནས་པ་དང་། །ཡང་
དག་བླངས་པ་མཆོག་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ཡིས་ནི་དང་པོའི་སྐུ། །ཕྱི་མའི་ཡིས་ནི་ཕྱི་མ་གཉིས། །གསུངས་པས་ཡང་དག་པར་བླངས་པའམ་རྒྱས་འགྱུར་གྱི་རིགས་ནི་གསར་དུ་བྱུང་བ་ཡིན་པས་དེ་དང་
འགལ་ལོ་སྙམ་ན་མི་འགལ་ཏེ། དེ་ནི་རིགས་ལ་གནས་པ་ཙམ་མ་ཡིན་པར་རིགས་ཅན་ལམ་ལ་སྦྱོང་བའི་སྐབས་རྙེད་པ་ཉིད་ནས་དེ་སྐད་གདགས་པ་ཡིན་པ་དང་། སྐུ་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀྱང་
སྟོང་པ་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཞེས་བྱ་བའི་སྙིང་རྗེའི་མཐུ་ལས་གཙོ་བོར་འབྱུང་བ་ཡིན་ནོ། །ཁབ་ལེན་གྱི་ནུས་པ་ལྕགས་དང་ཕྲད་ན་མངོན་པ་བཞིན་རིགས་དེ་གཉིས་ཀྱང་ཁབ་ལེན་རང་དང་། 
11-199
དེ་ལྕགས་དང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་དུ་མངོན་ནོ། །དེ་བས་གཞི་དུས་ལས་ལམ་གྱི་ཚེ་བསལ་བྱའམ་བསྣན་བྱ་བཞག་ཏུ་མེད་པ་ཉིད་གཏན་ལ་ཕབས་ན་སུ་ཞིག་སྤང་སུ་ཞིག་ལེན་ཏེ། བདེ་
སྡུག་བླང་དོར་མི་འདོད་ན། །ལྟ་བ་ཚད་དུ་ཕྱིན་པ་ལགས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། བདེ་བ་ནི་མྱང་འདས། སྡུག་བསྔལ་ནི་འཁོར་བ་གཉིས་པོ་བྱས་མི་རྟག་ལྟ་བུའི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་གཅིག་ཡིན་
པས། གཅིག་སྒྲུབ་གཅིག་འདོར་བར་མི་འདོད་པའོ།

以下是原藏文的中文直译：
如何不与世间混杂呢？是说超越了八世法，不与一切烦恼混杂。在繁杂中行为也能寂静，指为利益众生而随顺世间，虽处于众多繁杂中，心却能寂静专注，这是其含义。如此安住于法，即安住于前述之法，菩萨由智慧摄持而不被烦恼和世间法所支配，因此不舍弃等持的状态，又由方便摄持而显现于一切世间事业中。
如《圣顶髻宝经》中所说："他身披慈爱铠甲，安住于大悲，通过成就具足一切相之最胜空性而修禅定。什么是具足一切相之最胜空性？即不离布施、不离持戒、不离忍辱、不离精进、不离禅定、不离智慧、不离方便..."等等广泛宣说。如此的菩萨被称为修习具足一切相之最胜空性的禅修者。
此处也说："二谛与二资粮之转化，应知为二身之因。"这意味着，不是将基础的二谛保持原样，而是通过菩萨的方便善巧将世俗谛转为福德资粮，将胜义谛现证转为智慧资粮，从而在果位时，前者成就两种色身，后者成就法身。因此，如基础所住，通过在道上确立，在果位时显现：基础时的二谛双运转为道时的方便智慧双运，道时的方便智慧双运转为果时的二身双运。
基于这一理解才说："于此无有任何可遣除，亦无少许可安立，于真实中正见真实，若见真实则得解脱。"那么，"种性有二种，无始自性住，以及正善取。前者为初身，后者为后二。"所说的正善取或增长种性是新生的，与上述是否矛盾？不矛盾。因为这不仅仅是指安住于种性，而是从具种性者修习道法的时候起就可这样称呼；而且后两种身也主要从"空性悲心为体性"中的悲心力而生起。如同磁石的力量在遇到铁时才显现，这两种种性也如磁石本身及其与铁相遇般显现差异。
因此，若确立基础时无可遣除或添加于道时，谁能舍谁能取？如说："不欲乐苦取舍时，见解已达究竟处。"乐是指涅槃，苦是指轮回，这二者如同"所作"与"无常"般本质或自性相同，因此不欲求一个而舍弃另一个。


 །འདི་ནས་རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུའི་མགོ་ཚུགས། མངོན་རྟོགས་རྒྱན་ལས། ཚུ་རོལ་ཕ་རོལ་མཐའ་ལ་མིན། །དེ་དག་བར་ན་མི་གནས་པ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུས་མཐའ་
བྲལ་དབུ་མ་པའི་གྲངས་སུ་ཆུད་པ་ཡིན་ནོ།། །།
༈ ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ།
གསུམ་པ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་སྤྱོད་པ་ནི། ཕ་རོལ་ཕྱིན་དྲུག་སྤྱོད་པ་སྟེ། སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ། ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི། བཟོད་པའི། བརྩོན་འགྲུས་
ཀྱི། བསམ་གཏན་གྱི། ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཐབས་དང་སྟོབས་དང་སྨོན་ལམ་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ནི་ཤེས་རབ་ཉིད་ཀྱི་དབྱེ་བར་ཟད་པས་ན་དྲུག་ཏུ་འདུས་
སོ། །དེ་ལ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་ཟླ་འོད་གཞོན་ནུའི་ཞལ་སྔ་ནས་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་མ་འདས་ཀྱི་སོ་མཚམས་མདོ་ནས་འཁོར་གསུམ་དུ་རྟོག་མི་རྟོག་ལ་གཟུང་ནས་ཡོད་ཅེས་གསུངས་པ་ནི་དབུ་མ་པའི་ལུགས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་གསལ་པོར་མཛད་པ་ཡིན་ཏེ། 
11-200
འཇུག་པར། སྦྱིན་པ་སྦྱིན་བྱ་ལེན་པོ་གཏོང་པོས་གཏོང་། །འཇིག་རྟེན་འདས་པའི་ཕ་རོལ་ཕྱིན་ཞེས་བྱ། །གསུམ་དུ་དམིགས་པ་ཡོད་ན་འཇིག་རྟེན་པའོ། །ཞེས་འབྱུང་བས་སོ། །འདི་ན་ཁ་ཅིག་ཁ་འབར་མ་
ལ་སོགས་པའི་བྱ་བ་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ། གཏོར་མའི་མགྲོན་འདི་ལའོ་སྙམ་སུ་ལ་མི་དམིགས་པར་གཏོང་དེ་ནི་དགེ་བ་དམིགས་མེད་དོ་ཟེར། དེ་ལྟ་བུས་ན་ལྐུག་པ་ཟན་གཏོང་བའང་དེར་ཐལ།
དམིགས་མེད་དུ་གར་འགྲོ་དེ་ནི་མི་ཤེས་པ་གཏི་མུག་གི་ནང་ཚན་དུ་གཏོགས། སྒོམ་རིམ་ལས་ཀྱང་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་བཙན་ཐབས་སུ་དམིགས་པ་མེད་པར་བྱེད་མི་ནུས་པར་བཤད་ལ།
དམིགས་པ་མེད་པའི་གོ་རྒྱུ་སྤྱོད་འཇུག་ལས། སྟོང་ཉིད་བག་ཆགས་གོམས་པས་ནི། །དངོས་པོའི་བག་ཆགས་སྤོང་འགྱུར་ཞིང་། །ཅི་ཡང་མེད་ཅེས་གོམས་པས་ནི། །དེ་ཡང་ཕྱི་ནས་སྤོང་བར་འགྱུར། །གང་ཚེ་གང་
ཞིག་མེད་དོ་ཞེས། །བརྟག་བྱའི་དངོས་པོ་མི་དམིགས་པ། །དེ་ཚེ་དངོས་མེད་རྟེན་བྲལ་བ། །བློ་ཡི་མདུན་ན་ཇི་ལྟར་གནས། །གང་ཚེ་དངོས་དང་དངོས་མེད་དག །བློ་ཡི་མདུན་ན་མི་གནས་པ། །དེ་
ཚེ་རྣམ་པ་གཞན་མེད་པས། །དམིགས་པ་མེད་པར་རབ་ཏུ་ཞི། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ་བྱེད་པ་ཡིན། དེས་ན་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང་བྲལ་ན་སྦྱིན་སོགས་ལྔ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པར་མི་འགྲོ། 
11-201
དེ་དང་ལྡན་ན་འགྲོ་བར་གསུང་བའི་གནད་དེ་ཁ་ཡིན། དེ་ལ་ཁ་ཅིག་སྦྱིན་སོགས་འཁོར་གསུམ་ཡོངས་དག་ཏུ་གཏོང་ཁྱེར་ཇི་ལྟར་བྱེད་ཟེར་དྲི་བའང་སོ་སྐྱེ་ལ་འཁོར་གསུམ་དུ་དག་པ་མངོན་
དུ་བྱ་བའི་ཕྱིར། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་ཤེས་རབ་གྱི་དཔྱད་པ་གསུངས་ཀྱི་དེ་ཙམ་འཁོར་གསུམ་དག་པ་ཡིན་པར་མི་འདོད་པས་དྲི་བ་པོ་རྨོངས་པ་ཡིན་ནོ། །འོ་ན་སོ་སྐྱེ་ལ་
ཕར་ཕྱིན་དྲུག་གི་མིང་གསུངས་ན་དེ་ཇི་ལྟར་འབྲེལ་ཅེ་ན། དེ་ལྟར་གདགས་པར་མཛད་པ་ནི། དེ་དག་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བས་ཟིན་པ་ལ་དགོངས་པ་སྟེ། བློ་གྲོས་རྒྱ་མཚོས་ཞུས་པའི་མདོ་ལས།
ཇི་ལྟར་ཆུ་ཐིགས་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་ནང་ལྷུང་། །རྒྱ་མཚོ་མ་ཟད་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །དེ་བཞིན་བྱང་ཆུབ་ཡོངས་བསྔོས་དགེ་བ་ཡང་། །བྱང་ཆུབ་མ་ཐོབ་བར་དུ་དེ་མི་འཛད། །ཅེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་
ལས། དགེ་བ་གཞན་ཀུན་ཆུ་ཤིང་བཞིན་དུ་ནི། །འབྲས་བུ་ཕྱུང་ནས་ཟད་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ལྗོན་ཤིང་རྟག་པར་ཡང་། །འབྲས་བུ་འབྱིན་པས་མི་ཟད་འཕེལ་བར་འགྱུར། །ཞེས་པས་དགེ་
བ་དེའི་འབྲས་བུ་འབྱིན་པའི་ནུས་པ་སྲིད་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཡང་འགྲོ་བ་ལ་དགོངས་ནས་དེ་དག་ལ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་སྒྲ་ཞུགས་སོ།

以下是原藏文的中文直译：
从这里开始分别念即是法身。如《现观庄严论》所说："不住此岸与彼岸，亦不住于其中间。"通过这样的表述，被纳入离边中观的行列。
【六波罗蜜多行】
第三，六波罗蜜多行，即修行六到彼岸：布施波罗蜜多、持戒波罗蜜多、忍辱波罗蜜多、精进波罗蜜多、禅定波罗蜜多、智慧波罗蜜多。方便、力、愿、智波罗蜜多只是智慧的分类而已，故归纳为六种。
法王月光童子曾说，《经》中以超越世间与否的界限，依据三轮是否有分别来确立，这明确表达了中观派的独特立场。如《入中论》中说："布施所施受者施者施，超越世间称波罗蜜多，若有三轮之执著，则为世间。"
此中，有些人在进行火供等活动时，认为不执著施食对象而布施就是无缘善行。若如此，那么哑巴施食也应成为无缘善行。不知所谓的无缘，只属于愚痴的一部分。《修习次第》中也说明凡夫无法强行做到无所缘。
关于无所缘的真正含义，《入行论》中说："通过熟习空性习气，能舍诸法之习气，又通过熟习'无一物'，后来也能断此执。当无可观察事物时，无物可执'此不存在'，尔时无实无所依，如何住于心前？当有法与无法，都不住于心前时，因无其他相可得，无所缘而寂灭。"
因此，若离开智慧波罗蜜多，其余五种无法成为波罗蜜多；若具足智慧，则成为波罗蜜多，这是关键所在。有人问："如何使布施等成为三轮清净？"这种提问也是愚蒙的，因为经中说明凡夫为了现证三轮清净而以智慧观察布施等行，并非认为仅此就是三轮清净。
那么，若称凡夫的修行为六波罗蜜多，这有何关联？这样命名是考虑到这些善行由回向所摄持。如《海慧请问经》中说："如水滴落大海中，大海未尽彼不尽；同样回向菩提善，菩提未证彼不尽。"《入行论》中说："其他善行如芭蕉，结果即竭成空虚；菩提心树恒常时，结果不竭反增长。"因此，考虑到善行产生果报的能力甚至超越轮回，故使用"波罗蜜多"一词。


 །འདིར་དགེ་བ་འང་། སློབ་དཔོན་ཆེན་པོ་ཨཱརྻ་དེ་བས། 
11-202
དེ་ཕྱིར་བསམ་པའི་རྩ་བ་ལ། །བསོད་ནམས་སྡིག་པ་རྣམ་པར་གནས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཉིད་ཚད་མར་འགྱུར་ལ། དེས་ན་གཞན་དོན་གྱི་གྲོགས་སུ་མི་འགྲོ་བའི་དགེ་བའང་འདིར་སྡིག་པ་སྟེ་ཉན་རང་
དུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལྟ་བུ། གཞན་དོན་གྱི་གྲོགས་སུ་འགྱུར་ན་གསོད་པ་དང་ཕྲོགས་པ་དང་། འཁྲིག་པ་དང་རྫུན་དབྱེན་ཚིག་རྩུབ་ངག་འཁྱལ་ཡང་འདིར་དགེ་བར་འགྱུར་བ་སྟེ། བཙུན་པ་ཆོས་ལྡན་རབ་
འབྱོར་དབྱངས་ཀྱིས། ད་ནི་དེ་དག་གི་གནང་བ་ཉིད་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། གང་བདག་གི་དོན་ལ་རྗེས་སུ་ལྟ་བ་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཡང་མེད་ལ། བྱེད་པ་གཞན་གྱི་དོན་འབའ་ཞིག་འདོད་ཅིང་། ཐམས་
ཅད་དུ་སྙིང་རྗེ་དང་ལྡན་པ་དག་ལ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ཉེས་པར་སྤྱོད་པ་གསུམ་མ་གཏོགས་པས་སམ། ལོག་པར་ལྟ་བ་ཉིད་མ་གཏོགས་པ་དག་ལ་རྗེས་སུ་གནང་སྣང་བ་སྟེ། དེ་ནི་བྱང་
ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྡོམ་པ་གཏན་ཕབ་པའི་གཙུག་ལག་ལས་ལྟའོ། །ཞེས་གསུངས་ཤིང་གསང་ཆེན་ཐབས་ལ་མཁས་པའི་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །མདོར་བསྡུ་ན་འཇུག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསླབ་པ་
གསུམ་གྱི་བདག་ཉིད་དེ། དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཛེ་ཏ་རིས། དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་སྡོམ་པ་བཟུང་བའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཚོགས་གཉིས་པོ་སྤྱོད་པས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་དེས་ན་སྤྱོད་པ་ལ་མངོན་པར་སྦྱར་བར་བྱའོ། །
11-203
དེ་ཡང་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པ་ལ་ནི་སྡོམ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པས་ཕྱིར་ན་ཡི་དམ་གྱི་སྤྱོད་པའོ། །མོས་པས་སྤྱོད་པ་ཅན་ལ་ནི་དགེ་བ་ཆོས་སྡུད་པའི་ཚུལ་
ཁྲིམས་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྱོད་པའོ། །ས་ལ་ཞུགས་པ་ལ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱ་བ་ཉིད་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་བརྟེན་པའི་སྤྱོད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་
པ་ལྟར་བསླབ་པར་བྱའོ།། །།
༈ འདིར་བགྲོད་པ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས།
གཉིས་པ་འདིར་བགྲོད་པ་མི་གནས་པའི་མྱང་འདས་ནི། འབྲས་བུ་མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་ཞེས་གསུངས་ཏེ། རྒྱུའི་གནས་སྐབས་ན་ཤེས་རབ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུའི་དུས་སུ་འཁོར་བ་
ལ་མི་གནས་ཏེ། རང་དོན་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པས་སོ། །རྒྱུའི་གནས་སྐབས་སྙིང་རྗེ་བསྒོམས་པས་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་སུ་ཞི་བ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་མི་ལྟུང་སྟེ་གཞན་དོན་གཟུགས་ཀྱི་
སྐུ་མངོན་དུ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་སྐུ་གསུམ་མཛད་པ་དང་བཅས་པ་ལ་འབྲས་བུའི་གནས་སྐབས་ལེགས་པར་བསྡུས་ཏེ། དེ་དག་ཕར་ཕྱིན་རང་གང་གི་དབང་དུ་མཛད་ནས་བཤད་པ་སྟེ། དེའི་
ལམ་རིམ་རྒྱས་པ་ཐར་པ་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ལས་བཤད་དོ། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་བསྡུས་པ་ཡིན། ཞེས་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་རྒྱུའི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་གསུམ་པའོ།། །།
༄། །སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་བཞི་པ།
བཞི་པ་འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འཆར་བ་ལ། 
11-204
གཞི་བསྒྱུར་བའི་ལམ། རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་གཉིས་ལས།
༈ གཞི་བསྒྱུར་བའི་ལམ།
དང་པོ་ནི། ལམ་སྒྲོན་ནས། སྔགས་མཐུ་ཉིད་ལས་གྲུབ་པ་ཡི། ནས། ཡོངས་རྫོགས་སློབ་དཔོན་དབང་བསྐུར་བ་ཞེས་པའི་བར་གྱིས་གསུངས་ཏེ་
ཐོག་མར་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་ཚུལ་ལ། ཀུན་རྫོབ་དང་དོན་དམ་གཉིས་བྱུང་བའི་དང་པོ་ནི་སྔར་བཤད་པ་དེ་ཁ་ཡིན་ལ། གཉིས་པ་དམ་ཚིག་གསུམ་བཀོད་སོགས་ལས་ལུས་
འབུལ་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྐྱེད་པ་དང་། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་ནས་བྱུང་བ་བཞིན། འཕགས་པ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་དུ། ཀུན་ཏུ་དངོས་པོ་དང་བྲལ་ཞིང་། །ཕུང་
པོ་སྐྱེ་མཆེད་ཁམས་རྣམས་དང་། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་སྤངས་པ། །ཆོས་བདག་མེད་པ་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ།

以下是原藏文的中文直译：
此处的善行，如大阿阇黎圣天所说：
"是故于思想根本，功德罪业皆安住。"
这是可作为准则的。因此，不成为利他助伴的善行，在此也是罪业，如发声闻缘觉之心；若成为利他助伴，则杀生、抢夺、淫欲、妄语、离间、粗语、绮语在此也成为善行。如尊者具法胜喜音所说："现在应当叙述他们的开许：对于那些丝毫不顾自利、所作唯求利他、时时具足悲心的人，除了三种意恶行和邪见以外，似乎是开许的，这可在《菩萨律仪抉择论》中看到。"密咒大乘《方便善巧经》中也有所说明。
简言之，入菩提心的戒律具有三学的本质。如阿阇黎杰塔里所说："如是持有菩提心与律仪的菩萨，以行为圆满二资粮，因此应当精勤于行。此行有三种：对初学者而言，以律仪戒为主，故为誓言之行；对随信行者，以摄善法戒为主，故为三摩地之行；对已入地者，利益众生为主，故为依众生之行。"应当如是学习。
【此处所趣入的无住涅槃】
第二，此处所趣入的无住涅槃，即所说的"果位无住涅槃"。在因位时通过修持智慧，于果位时不住于轮回，因为现证自利法身。在因位时修持悲心，于果位时不堕于寂灭涅槃，因为现证利他色身。如是三身及其事业完全涵盖了果位，这是就波罗蜜多而言的解释，其道次第详细内容在《解脱宝严》中有所阐述。以上是大士道摄略，这是第三章大士道次第因乘的阐述。
【第四章 最胜大士道次第果乘的阐述】
第四，迷乱显现为智慧，分为转化基础之道和通达自性之道两种。
【转化基础之道】
第一，如《道炬》中说："依咒语力成就"至"圆满灌顶阿阇黎"之间所述。
首先，在金刚乘中发菩提心的方式有世俗和胜义两种。第一种即如前所述；第二种是通过三昧耶仪轨等以身供养的方式发胜义菩提心，如《大日经》中所说，圣龙树在《菩提心释》中说："远离一切实体，舍弃蕴处界，能取与所取，法无我平等，自心本无生，空性为自性。"
;


 །ཞེས་བྱ་བའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་
སེམས་ཆེན་པོ་ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པ་དེ་བཞིན་དུ། བདག་གིས་ཀྱང་སེམས་ཅན་མ་སྒྲལ་བ་རྣམས་བསྒྲལ་བ་དང་། མ་གྲོལ་བ་རྣམས་
དགྲོལ་བ་དང་། དབུགས་མ་ཕྱིན་པ་རྣམས་དབུགས་དབྱུང་བ་དང་། ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་མ་འདས་པ་རྣམས་ཡོངས་སུ་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བའི་ཕྱིར། དུས་འདི་ནས་གཟུང་སྟེ་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་ལ་མཆིས་ཀྱི་བར་དུ་བྱུང་ཆུབ་ཆེན་པོར་སེམས་བསྐྱེད་པར་བགྱིའོ། །
11-205
དེ་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྨོན་ལམ་གྱི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སྔགས་ཀྱི་སྒོར་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པར་འདོད་པ་རྣམས་ཀྱིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ཕྱིར་དེའི་རང་བཞིན་བཤད་པར་བྱ་
བའོ། །ཞེས་རྒྱས་པར་གསུངས་ལ། པཎྜྻི་ཏ་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། འདི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་ནི་རང་གི་སེམས་ལས་བཙལ་བར་བྱའོ། །ཞེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་ཐོག་མར་རང་གི་སེམས་ཁོ་ན་ལ་བརྟག་པར་བྱའོ། །དེ་
ལ་རང་གི་སེམས་ནི་ལུང་ལས་གསུངས་པའི་ཚིག་ལྔ་པོ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མུ་སྟེགས་ཅན་འཁྲུལ་པས་སྒྲོ་བཏགས་པ་བདག་ལ་སོགས་པ་བརྟག་པའི་དངོས་པོ་དང་
བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་གང་ཡིན་པའོ། །ཕུང་པོ་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་དུ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཉན་ཐོས་ལ་སོགས་པའི་ཚུལ་གྱི་ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་ངོ་
བོ་ཡོད་པ་དང་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་སྤངས་ཏེ་རྡུལ་ཕྲ་མོ་ཚོགས་པ་ཉིད་འཛིན་པ་མིག་ལ་སོགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་དང་། གཟུང་བ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཡུལ་དྲུག་དང་བྲལ་བ་ཞེས་བྱ་
བའི་དོན་གང་ཡིན་པ་དེ་རྡུལ་ཕྲ་རབ་སུན་ཕྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚིག་གསུམ་པ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པ་མཉམ་པ་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་གྱི་ཚུལ་ལ་འཇུག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་རོ། །
11-206
དེའི་ཕྱིར་ཚིག་བཞི་པ་རང་གི་སེམས་གཟོད་མ་ནས་མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་བ་གསུངས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་བས་ན་དེ་ནི་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ཡིན་
ནོ། །གང་ཞིག་རྟེན་ནས་མི་སྐྱེ་ཞིང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་ཉམས་པར་མི་འགྱུར་བ་དེ་ནི་དོན་དམ་པའི་རང་བཞིན་ཞེས་བྱའོ། །དེའི་ཕྱིར་རང་བཞིན་མེད་པས་རང་གི་སེམས་གཟོད་མ་ནས་
མ་སྐྱེས་པ་ཞེས་བྱ་ཡི། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་དུ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཡོད་པའི་ཕྱིར་སྒྱུ་མ་དང་འདྲ་བ་ནི་མི་དགག་གོ །ཞེས་དང་། དེ་ལྟར་དེ་སྔོན་དུ་བཏང་བའི་
སྨོན་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དོན་དམ་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་ལ་སྤྱོད་པའི་མཚན་ཉིད་ཤེས་རབ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི་འཇུག་པའི་སེམས་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ངེས་པ་ལ་འཇུག་པའི་
ཐབས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རྣལ་འབྱོར་རྒྱུད་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་དོན་གྲུབ་ལ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཟླ་བའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལྟར་བསྐྱེད་ཅིག་པར་གདམས་པ་
དང་། བརྟག་གཉིས་ལས། དཀྱིལ་འཁོར་འཁོར་ལོའི་ཐབས་དང་ནི། །རང་བྱིན་བརླབ་པའི་རིམ་པས་ཀྱང་། །ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་ཚུལ་ཅན་གྱི། །བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རབ་ཏུ་བསྐྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་དོན་ལ་གཅིག །དེས་ན་སྔགས་པས་བསྐྱེད་རིམ་གྱི་སྔོན་དུ་དེ་ལྟ་བུའི་སྨོན་པ་བཏང་ནས་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རྣལ་འབྱོར་དེ་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལྟ་བུའོ།

以下是原藏文的中文直译：
如是伟大的菩提心，如诸佛世尊及大菩萨们所发，我也同样为了渡脱未渡脱者，解放未解脱者，安慰未安慰者，使未入涅槃者入于涅槃，从今时起直至菩提心髓之间发大菩提心。
如是发愿性质的菩提心，是欲行持密咒之门菩萨行者们所应发起的，因此当解说其本质。如详细所说，班智达耶喜宁波说："如此菩提当从自心寻求，故首先当观察自心。其中，自心如经中所说的五句：'远离一切实体'是指远离外道迷乱所增益的我等所观察的实体之意。'舍弃蕴处界及能取所取'是指舍弃声闻等所遍计的有无自性，因已破斥极微尘，故远离能取的眼等六处和所取的色等六境。因此说第三句'法无我平等'，是为引入唯识见解。
因此，说第四句'自心本无生'，故此是缘起，如幻术。不依缘而生且不失其自体者，即是胜义自性。因此，由无自性而说'自心本无生'，但不否认在世俗中以缘起自性存在而如幻。"
又说："如是，以此为先导的愿菩提心，与了知胜义本质的智慧相应，称为行菩提心，因为这是趋入真实性的方便。"如同在瑜伽续中，诸如来教导菩萨悉地成就以月轮般发起菩提心，《密续二品》中说："以坛城轮方便及自加持次第，发起世俗与胜义，二种方式之菩提心。"其义相同。
因此，密咒行者先发如是愿心，为了趋入而修习瑜伽，就是这种情况。
;


 །
11-207
དེས་ན་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་དེ་ལྟ་བུ་བསྐྱེད་ནས་དེ་སྦྱོང་བ་ལ། རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་པ་ཐམས་ཅད་ཟུང་འཇུག་བསྒོམ་བྱར་བྱེད་པ་མཐུན་ལ། འོན་ཀྱང་བསྐྱེད་རིམ་མན་ཆད་ལ་ནི། དེ་བཞིན་
ཉིད་གསལ་བཏབ་ནས་དེའི་རང་གདངས་ལྷར་སློང་བ་དེ་ནས་སྔགས་དང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་སྤྲོ་བསྡུ་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཆུ་འཁྱག་རོམ་དུ་ལོངས་པ་ལྟ་བུ་དེ་བཞིན་ཉིད་དེ་ཁ་དེ་
དག་ཏུ་ལོངས་པས་མཚན་མ་དང་བཅས་པ། མཚན་མ་དེ་ལ་ཞི་ཚུལ་ཆགས་ཚུལ་ཁྲོ་ཚུལ་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་མི་སྤོང་བར་རྣམ་པ་དེ་ལྟར་བསྒྱུར་བས་དུག་སྔགས་ཀྱིས་ཟིན་པ་ལྟ་
བུ་ཡིན་ནོ། །དེ་བས་ན་སྭ་བྷཱ་ཝའི་སྔགས་སམ། ཤཱུནྱ་ཏའི་སྔགས་དོན་གཟུང་འཛིན་གྱིས་བཏང་བར་མཐུན་ཡང་། ཤུལ་ན་ནཱ་ད་ཙམ་ལས་པ་དང་། ཅི་ཡང་མི་དམིགས་པར་བཏང་བའི་ཚུལ་གཉིས། གཉིས་
ཀ་ལ། དེ་ལས་ལྡང་བ་ནི་སྔར་གྱི་སྟོང་ཉིད་དེ་ཡོད་རིང་ལ་སེམས་གནས་པ་ཙམ་ཡིན་ལ། དེ་ནས་སྔར་གྱི་སྨོན་འཇུག་གི་སེམས་དབང་དང་ལྡན་པས་དེ་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པར་
ལོངས་པའི་རྒྱུ་བྱེད་དེ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་འཇུག་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་ཕ་རྒྱུད་མན་ལ་ཤེས་རབ་དོན་དམ་དང་། ཐབས་ཀུན་རྫོབ་ལ་བཞག་པ་ཕར་ཕྱིན་དང་མཐུན་པ་ཡིན་ནོ། །
11-208
དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་སྙིང་པོས། སྤྱོད་པས་ཀུན་ནས་བླང་བའི་སེམས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པ་ཡང་། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་དུ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་
ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱའོ། །བྱང་ཆུབ་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཞེས་བྱ་བས་དེ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་
ཕྱི་མ་བྱང་ཆུབ་དང་མཚན་ཉིད་མཐུན་པར་ལམ་སྒོམ་པས་དེ་སྐད་གསུངས་ལ། དེ་ཁ་འཇུག་གནས་ལྡང་བའི་སེམས་ཞེས་རྣམ་པ་གསུམ་དུའང་བཞག་པ་ཡིན་ནོ། །དབང་གོང་མ་གཉིས་ལ། དང་པོའི་སངས་
རྒྱས་རྒྱུད་ཆེན་ལས། །རབ་ཏུ་འབད་པས་བཀག་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་གསུངས་པ། བརྟུལ་ཞུགས་ཙམ་དོན་དུ་གཉེར་བ་དང་འདུལ་བའི་བསྟན་པ་མི་ཉམས་པའི་ཕྱིར་དང་ཀུན་རྫོབ་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་བློ་མ་
འབྱོངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན། དེ་ཉིད་རིག་ལ་ཉེས་པ་མེད། །ཞེས་པའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་ནི་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ཡིན་ལ། དེས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་སྤྱད་
པས། བཀག་པ་སྤྱད་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་སོགས་ཀྱི་ཉེས་པ་དེར་མི་འགྱུར་ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ནོ།། །།
༈ རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ། གཞི་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
གཉིས་པ་རང་བཞིན་ཡོངས་སུ་ཤེས་པའི་ལམ་ལ། 
11-209
གཞི་དྲི་མ་མེད་པ། ལམ་དྲི་མ་མེད་པ། འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་གསུམ་ལས། དང་པོ་ནི། རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། །གཞན་གྱི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ། །གཉིས་སུ་ཡོད་པ་མ་
ཡིན་ན། །བདག་གཞན་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་འཐད། །ཅེས་གསུངས་པའི་རང་ནི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་འདི་ཁ་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་འཁྲུལ་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱིའང་ཆོས་ཉིད་ཡིན་པས། དེ་དག་གི་དང་སེམས་ཀྱི་
ཆོས་ཉིད་གཉིས་སུ་བྱར་མེད་ཅིང་གཉིས་སུ་བྱར་མེད། དེ་བས་ན་གཞི་ཡིན་ལུགས་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མ་གཏོགས་པ་ཆོས་ཅི་ཡང་མེད་པས། གང་དུ་བདེ་ཆེན་ཞེས་བྱ་གཅིག་པུ་ཉིད། །གཅིག་པུའི་
ཉམས་ཀྱིས་དུ་མའི་གར་མཛད་དོ། །ཞེས་སམ། ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་མ་གཏོགས་པ། །ཆོས་འགའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས། འོ་ན་འཁྲུལ་པ་འདི་དག་ཇི་ལྟར་ལྟ་ཞེ་ན། ཆོས་ཉིད་དེ་ལྟ་
བུ་མ་གོ་བའམ་མ་རིག་པས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཏུ་མངོན་པར་ཞེན་པའོ།

以下是原藏文的中文直译：
如是发起菩提心后，为净化此心，一切金刚乘行者都共同以双运为所修。然而，在生起次第及以下阶段，是先明观真如，然后从其自然光辉中升起本尊，之后进行咒语和三摩地的放收。这就像水结成冰块一样，那真如自身转变为这些形象，带有特征；对这些特征不舍弃烦恼，而是将其转化为寂静相、贪欲相、忿怒相等，如同毒药被咒语摄持一般。
因此，虽然在空性咒语或自性咒语的含义上，大家都同意放下能取所取，但在其后是仅留下声音，还是完全无所缘两种方式上有不同。对于这两种方式，从中起定只是在前述空性中安住心而已，然后由前述的具备誓愿和行动之心的力量，使之转化为宫殿等的因，进而趋入利他事业。
因此，父续以下，将智慧安立于胜义谛，方便安立于世俗谛，这与波罗蜜多相符。
如是，耶喜宁波说："由行为所起之心，了知一切法空性之本质，如实了知，即是心。菩提之相心称为菩提心，与此相应的智慧即是般若波罗蜜多。"后者是因为修习与菩提相符之道而如此称呼，也可分为入、住、出三种心。
关于上二灌顶，《本初佛大续》中所说的"以勤勉努力所遮止"，是为了仅追求戒律之目的，为了不损坏律藏教法，以及针对那些心未熟练于如幻世俗者而说的。另外，"了知真实则无过"中的了知真实，是指通达自性，由此行持贪欲等，不会有违背禁戒等过失，这是在教导真实了知即是大手印。
【通达自性之道：了知无垢基础】
第二，通达自性之道分为无垢基础、无垢道、无垢果三种。第一，如所说："自心之法性，他心之法性，不存在为二，执自他如何应理？"所说的自心法性，也是贪欲等一切迷乱的法性，因此它们与心的法性不可分为二，不可二分。
所以，在基础实相中，除了法界外无有任何法，如所说："于中唯有大乐称，一性之体显多舞。"或"除了法界之外，不存在任何法。"那么，这些迷乱是如何产生的呢？是由于不了解或不知晓如此法性，而颠倒执著。


 །དེ་ལྟ་བུའི་ཞེན་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྐྱེས་པ་ཡིན་ལ། ལྷན་ཅིག་སྐྱེའོ་བྱས་ཀྱང་རྭ་ཕན་ཚུན་བཞིན་
དུས་མཉམ་པར་རོང་ངེ་འབྱུང་བ་མ་ཡིན། འོ་ན་ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། ཐག་ནག་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བའི་ཚེ། ཐག་མཐོང་དང་སྦྲུལ་མཐོང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་ཡིན་པས་དུས་དེར་བརྟགས་ན་ཐག་པ་རང་མཐོང་། 
11-210
སྦྲུལ་མ་མཐོང་། འོན་ཀྱང་ཐག་པ་ཐག་པར་མ་མཐོང་སྦྲུལ་དུ་མཐོང་བས་དངངས་པ་དེ་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་ཞེས་བྱའོ། །ཇི་ཙམ་སྦྲུལ་དུ་བརྟགས་ཀྱང་ཐག་པ་རང་དུ་འདུག་ལ། སྦྲུལ་དུ་མ་འགྱུར་
བ་བཞིན། འཁྲུལ་པ་དང་ཆོས་ཉིད་ཀྱང་འདྲ་བས་ན། འཁྲུལ་པ་ཁོ་ནའི་སྟེང་དུ་ཡེ་ཤེས་འཚོལ་གྱི། འཁྲུལ་པ་སྤངས་ནས་ཡེ་ཤེས་འཚོལ་རུང་བསྡད་ན་གོལ་བ་ཡིན་ནོ། །དེས་ན་བརྟག་གཉིས་ལས།
འདི་ཉིད་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །འདི་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡིན། །འཁོར་བ་སྤངས་ནས་གཞན་དུ་ནི། །མྱ་ངན་འདས་པས་རྟོགས་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། རྨོངས་ཕྱིར་འཁོར་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ། །རྨོངས་
མེད་འཁོར་བ་དག་པ་ཡིན། །འཁོར་བ་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས། །འབྲས་བུ་ནའང་། རང་སྣང་དག་ཚེ་གཞན་སྣང་ཤུལ་དུ་མི་ལས་ཏེ་བདག་གཞན་གཉིས་སུ་མ་གྲུབ་པའི་གནད་ཀྱིས་སོ། །དེ་
བས་ན། ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ལ་ཡང་། རང་བཞིན་མེད་པ་ཞེས་གསུངས་ཏེ། འདིར་རང་བཞིན་མེད་པ་ནི་ཕྱོགས་ལྷུང་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་དོན་ལ་མཛད་ཀྱི། དོན་དམ་པར་ཅང་མེད་
རང་བཞིན་མེད་པའི་དོན་དུ་མི་འཛིན་ནོ།། །།
༈ ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
གཉིས་པ་ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱོང་བ་ལ་གསུམ་སྟེ། ལྟ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ། སྒོམ་པ་འོད་གསལ་དྲི་མེད། སྤྱོད་པ་ཅིར་སྣང་ཐུག་ཕྲད་དུ་ངོ་སྤྲད་པ་གསུམ་ལས། །
11-211
དང་པོ་ནི། གཞིའི་མཐའ་དབུས་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ཁ་ལ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞེས་བཏགས་པས། དབུ་མ་ཆེན་པོ་དང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་དང་། དེ་གསུམ་ཐ་དད་དུ་འབྱེད་པ་རྣམས་རྨོངས་
པའོ། །དེ་ལ་དེ་སྐད་གདགས་པའང་། ཐམས་ཅད་ཕྱག་རྒྱ་དེས་བཏབ་པས་དང་། དེ་ཀ་དྲི་མས་སྒྲིབ་མ་མྱོང་བས་རང་བཞིན་རྣམ་དག །རྟོགས་པ་ཡེ་རྫོགས་སུ་བཞུགས་པས་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ཀ་རྫོགས་
པའི་སངས་རྒྱས། བདེ་བར་གཤེགས་པར་བཤད་ལ། རྨོངས་པ་གློ་བུར་བའི་ཆོས་ཀྱིས་བསྒྲིབས་པས་དེ་ལ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་ཞེས་དང་། འབྲས་བུའི་དུས་ན་སྙིང་པོའི་དོན་དེ་ལ་བྱའོ། །འོ་ན་དྲི་མས་
སྒྲིབ་པ་དེ་བསལ་དགོས་པས་འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་མི་འགྲོའོ་སྙམ་ན། དེ་ནི་མ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་མཁྲིས་ནད་ཅན་གྱིས་དུང་སེར་པོར་མཐོང་དུས་དུང་གི་སྟེང་དུ་སེར་པོ་མ་སླེབ། སླེབ་
ན་ནད་མེད་ཀྱིས་ཀྱང་དེར་མཐོང་དགོས་པ་ལ་མི་མཐོང་། དེ་བས་ན་འཁྲུལ་གཞི་ལས་འཁྲུལ་པ་ལོགས་སུ་འདོད་པ་ནོར་བ་ཡིན་ནོ། །དེའི་ཕྱིར་འདི་སྐད་དུ། འཁོར་བའི་རང་བཞིན་ཤེས་གྱུར་པ། །
དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས་པར་བརྗོད། །དེ་སྐད་གསུངས་པས་འཁོར་འདས་ལ། །བཟང་ངན་འཛིན་པ་ཇི་ལྟར་འཐད། །ཅེས་གསུངས་པས་འཁོར་བ་མྱང་འདས། འཁྲུལ་པ་འཁྲུལ་མེད། ཉོན་མོངས་ཡེ་ཤེས། རྣམ་རྟོག་ཆོས་སྐུ་སོགས་གྲུབ་པ་ཡིན་པ་དེ་ལྟར་བརྟག་གཉིས་སུ། 
11-212
རྣམ་དག་ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་དང་། །འཁོར་བ་རྣམ་པར་བྱང་བ་གཉིས། །ཁྱད་པར་ཅུང་ཟད་ཡོད་མ་ཡིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལ། འབྲོག་འགྱུར་དུ། འཁོར་བ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །དེས་ན་
གཞི་སྟེང་དུ་འཁྲུལ་པ་འདོར་རྒྱུ་མེད་ལ། གང་ཟག་ལ་འཁྲུལ་པ་ཡེ་ཤེས་སུ་འགྱུར་རྒྱུ་ཡོད་པ་སྔར་བཤད་པའི་མ་རིག་པ་དང་རིག་པའི་ཁྱད་ལས་སོ།

以下是原藏文的中文直译：
如此执著与法性是俱生的，虽说俱生，但不是像两角相互间那样同时立即产生。那么是如何呢？当绳子被误认为蛇时，见绳和见蛇是俱生的，此时若细察，实际见到的是绳子本身，并未见到蛇。然而，因未认出绳子是绳子而见为蛇并生恐惧，这称为颠倒。无论如何观察为蛇，它仍然只是绳子，并未变成蛇。
迷乱与法性也是如此相似，所以应当在迷乱本身中寻求智慧，若舍弃迷乱另寻智慧则是偏离的。因此《密续二品》中说："此即是轮回，此即是涅槃，舍离轮回外，不能证涅槃。"又说："因痴为轮回形，无痴轮回即清净，轮回转为涅槃。"
在果位中，当自显清净时，他显不会残留，这是由于自他不成二的原理。因此，关于一切法的法性，也说"无自性"。此处所说的无自性，是指远离一切偏执的含义，而非胜义中全无或无自性的意思。
【修习无垢道】
第二，修习无垢道分三：见解大手印、禅修无垢光明、行为以现象遭遇为指认。
第一，将基础的离一切边中之性称为大手印，因此那些将大中观、大圆满和大手印区分为不同的人是愚蒙的。之所以如此命名，是因为一切都被此印所印，且此性从未被垢染所障蔽而本性清净，智慧本来圆满而住故是心性本圆满佛，说为善逝。由愚痴客尘法所障蔽，故称为如来藏，果位时即是心性之义。
若想：垢染应当被清除，所以迷乱不会转为智慧。这是不对的。例如，黄疸病患者看到白螺为黄色时，黄色并未到达螺上，如果到达了，无病者也应见其为黄色，但事实并非如此。因此，认为迷乱与迷乱基础是分开的观点是错误的。
为此，如此说道："了知轮回自性者，即是所谓的涅槃，既如是说轮涅，执好坏如何应理？"由此成立轮回即涅槃，迷乱即无迷，烦恼即智慧，分别念即法身等。如《密续二品》所言："清净智慧具形相，与轮回清净二者，无有丝毫差别。"在桥嘉译本中则说："轮回与分别二者。"
因此，在基础上无需舍弃迷乱，而对个人来说，迷乱能转为智慧，这是前面所说的无明与明觉的差别所致。


 །གཉིས་པ་སྒོམ་པ་འོད་གསལ་དྲི་
མེད་ནི། །སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་དོན་གཅིག་པ། །དབུ་མའི་ལམ་དུ་གསུངས་པས་ན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ཁའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་
དབུ་མའི་ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ཏེ་དེ་ལ་མི་གཡོ་བར་གནས་པས་ལྟ་ཐོག་ནས་སྒོམ་པ་རྙེད་
པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེར་སྣང་བ་མེད་པས་སྣང་བ་ལམ་དུ་འཁྱེར་བ་ཡང་མིན། སྣང་མེད་དུ་མ་གྲུབ་པས་སྟོང་རྐྱང་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་ཡང་མིན། སྟོང་མི་སྟོང་ལས་དམིགས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པས་
དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་ལ་སྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་མིན། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། །སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
11-213
དེ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའམ་མེད་པར་སྨྲས་པའི་སྐུར་འདེབས་མེད་པར། སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་བླ་མ་ཞིག་ལོགས་ན་ཚོལ་དགོས་ཇི་ལྟར་འཐད་དེ་སྒྲོ་འདོགས་ཐམས་ཅད་བཅད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྒྲོ་
འདོགས་གཅོད་རུང་སྡོད་མི་དགོས་ཞེས་པའོ།། །།
༈ སྤྱོད་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
གསུམ་པ་སྤྱོད་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་བཟོ་ཤེས་ན། །ཐམས་ཅད་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས། །ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་བློ་
སྦྱོང་གི །གྲོགས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རུ་སྦྱར། །གེགས་སེལ་ལོགས་ནས་ཅི་ཞིག་དགོས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བློ་སྦྱོང་གི་གྲོགས་
སུ་འགྲོ་བས། གསང་སྔགས་པ་འཁྲིག་པས་འདོད་ཆགས་ལམ་དུ་འཁྱེར། མངོན་སྤྱོད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་། འོད་གསལ་གྱིས་གཏི་མུག་སོགས་དེ་ཉིད་རང་གི་དུས་སུ་ལམ་དུ་འཁྱེར་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉོན་མོངས་
པའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་དྲགས་སྙམ་ཀླན་ཀ་མི་གདགས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མི་བཟད་པ་ཡི་ལས། །གང་དག་གང་གིས་འཆིང་འགྱུར་བ། །ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་
གསུངས། དེས་ཚོགས་དྲུག་གང་ཕྲད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ངོ་ཤེས་པ་སྔར་འདྲིས་ཀྱི་མི་དང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པ་སོགས་ནི་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་འཇོག་པ་ཡིན་པས། ངོ་ཤེས་ཁྱེར་ལ་ཁྱད་ཆེའོ།། །།
11-214
༈ འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
བཞི་པ་འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལས་བདུད་བཞི་རིམ་པ་ཅན་འཇོམས་ཚུལ་བཤད་པ་ལ། འདིར་ནི་མ་རིག་པ་བཅོམ་པའི་དུས་དེ་ཁར་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་
གསུངས་པ་བཞིན། མ་རིག་པ་འཁོར་བ། རིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཁོར་འདས་ལག་པའི་ལྟོ་རྒྱབ་ལྟ་བུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་སྦྱང་བ་
བྱས་པ་ལས། །དག་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་གསུངས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས། དང་པོ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་པ་དང་། ཕྱི་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འཇོག་པ་
ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་གཞི་དུ་མར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་ངོ་། །རང་ལུགས་ནི། རྩ་བ་གཅིག་ལ་སྡོང་པོ་གཉིས། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་ཉིད་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ལྟར་ལམ་འདི་ཀུན་ཀྱང་ལམ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སམ། ཐེག་ཆེན་དུ་རིགས་ངེས་པ་དེ་ནས་ཁྲིད་པས་གསུམ་མམ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ལས་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་
ཁྲིད་ཆོག་པས་ལམ་རིམ་བཞིར་ཡང་འགྱུར་ལ། བཀའ་གདམས་པ་གཞན་ནི། སྐབས་གསུམ་པ་ཡན་ལས་མི་འཆད་ལ། དགོན་པ་བ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་ལས་བཞི་པའང་ཟུར་ཙམ་བྱུང་བས། ལམ་སྒྲོན་གྱི་ཞལ་གྱི་གདམས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འདི་དགོས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།

 །གཉིས་པ་སྒོམ་པ་འོད་གསལ་དྲི་
མེད་ནི། །སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་དོན་གཅིག་པ། །དབུ་མའི་ལམ་དུ་གསུངས་པས་ན། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་རྫོབ་རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བ་འདི་ཁའི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་སྟོང་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཁོ་ན་
དབུ་མའི་ལམ་དྲི་མ་མེད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་ནི་མ་རིག་པའི་མུན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་འོད་གསལ་ཏེ་དེ་ལ་མི་གཡོ་བར་གནས་པས་ལྟ་ཐོག་ནས་སྒོམ་པ་རྙེད་
པ་ཡིན་ནོ། །དུས་དེར་སྣང་བ་མེད་པས་སྣང་བ་ལམ་དུ་འཁྱེར་བ་ཡང་མིན། སྣང་མེད་དུ་མ་གྲུབ་པས་སྟོང་རྐྱང་ལམ་དུ་ཁྱེར་བ་ཡང་མིན། སྟོང་མི་སྟོང་ལས་དམིགས་རྒྱུ་གཞན་མེད་པས་
དམིགས་པ་ཐམས་ཅད་ཉེ་བར་ཞི་བ་སྟེ། དངོས་པོ་མེད་ལ་སྒོམ་པ་མེད། །བསྒོམ་པར་བྱ་བ་སྒོམ་པ་མིན། །དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་པས། །སྒོམ་པ་དམིགས་སུ་མེད་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །
11-213
དེ་ལ་ཡོད་པར་སྒྲོ་འདོགས་པའམ་མེད་པར་སྨྲས་པའི་སྐུར་འདེབས་མེད་པར། སྟོང་ཉིད་སྟོན་པའི་བླ་མ་ཞིག་ལོགས་ན་ཚོལ་དགོས་ཇི་ལྟར་འཐད་དེ་སྒྲོ་འདོགས་ཐམས་ཅད་བཅད་ཟིན་པའི་ཕྱིར་ཕྱིས་སྒྲོ་
འདོགས་གཅོད་རུང་སྡོད་མི་དགོས་ཞེས་པའོ།། །།
༈ སྤྱོད་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
གསུམ་པ་སྤྱོད་པ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ་ནི། རང་གི་སེམས་ལ་བཟོ་ཤེས་ན། །ཐམས་ཅད་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས། །ཇི་ལྟར་སྣང་ཡང་བློ་
སྦྱོང་གི །གྲོགས་དང་མཐུན་པའི་རྒྱུ་རུ་སྦྱར། །གེགས་སེལ་ལོགས་ནས་ཅི་ཞིག་དགོས། །ཞེས་གསུངས་ཏེ། དེ་ལྟར་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་མཐོང་ནས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་བློ་སྦྱོང་གི་གྲོགས་
སུ་འགྲོ་བས། གསང་སྔགས་པ་འཁྲིག་པས་འདོད་ཆགས་ལམ་དུ་འཁྱེར། མངོན་སྤྱོད་ཀྱིས་ཞེ་སྡང་། འོད་གསལ་གྱིས་གཏི་མུག་སོགས་དེ་ཉིད་རང་གི་དུས་སུ་ལམ་དུ་འཁྱེར་བ་ཡིན་པས་དེ་དག་ཉོན་མོངས་
པའི་ཕྱོགས་སུ་སོང་དྲགས་སྙམ་ཀླན་ཀ་མི་གདགས་ཏེ། སྐྱེ་བོ་མི་བཟད་པ་ཡི་ལས། །གང་དག་གང་གིས་འཆིང་འགྱུར་བ། །ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས། །སྲིད་པའི་འཆིང་བ་ལས་གྲོལ་འགྱུར། །ཞེས་
གསུངས། དེས་ཚོགས་དྲུག་གང་ཕྲད་ཚུལ་བཞིན་དུ་ངོ་ཤེས་པ་སྔར་འདྲིས་ཀྱི་མི་དང་ཕྲད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་གཟུགས་སོ་སྙམ་པ་སོགས་ནི་ཚུལ་མ་ཡིན་པར་འཇོག་པ་ཡིན་པས། ངོ་ཤེས་ཁྱེར་ལ་ཁྱད་ཆེའོ།། །།
11-214
༈ འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ལ་རྩལ་སྦྱང་བ།
བཞི་པ་འབྲས་བུ་དྲི་མ་མེད་པ་ནི། གཞན་ལས་བདུད་བཞི་རིམ་པ་ཅན་འཇོམས་ཚུལ་བཤད་པ་ལ། འདིར་ནི་མ་རིག་པ་བཅོམ་པའི་དུས་དེ་ཁར་བདུད་བཞི་བཅོམ་པ་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ལས་
གསུངས་པ་བཞིན། མ་རིག་པ་འཁོར་བ། རིག་པ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། འཁོར་འདས་ལག་པའི་ལྟོ་རྒྱབ་ལྟ་བུར་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས། གང་ཞིག་འཁོར་བའི་རྒྱུར་གྱུར་པ། །དེ་ཉིད་སྦྱང་བ་
བྱས་པ་ལས། །དག་པ་དེ་ཉིད་མྱ་ངན་འདས། །ཞེས་གསུངས་པས་ཀུན་གཞི་ལ་རྣམ་ཤེས་དང་ཡེ་ཤེས། དང་པོ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་འབའ་ཞིག་པ་དང་། ཕྱི་མ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་རྒྱུར་འཇོག་པ་
ཡང་མི་འཐད་དེ། དེ་ལྟ་ན་གཞི་དུ་མར་ཐལ་བའི་སྐྱོན་འབྱུང་ངོ་། །རང་ལུགས་ནི། རྩ་བ་གཅིག་ལ་སྡོང་པོ་གཉིས། །རྒྱུ་མཚན་དེ་ལས་འབྲས་བུ་གཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་ཉིད་འདོད་པ་ཡིན་ནོ། །
དེ་ལྟར་ལམ་འདི་ཀུན་ཀྱང་ལམ་གཅིག་ཏུ་བཞག་པ་དང་། ཉན་ཐོས་སམ། ཐེག་ཆེན་དུ་རིགས་ངེས་པ་དེ་ནས་ཁྲིད་པས་གསུམ་མམ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་ལས་སྙིང་པོའི་དོན་ལ་དང་པོ་ཉིད་ནས་
ཁྲིད་ཆོག་པས་ལམ་རིམ་བཞིར་ཡང་འགྱུར་ལ། བཀའ་གདམས་པ་གཞན་ནི། སྐབས་གསུམ་པ་ཡན་ལས་མི་འཆད་ལ། དགོན་པ་བ་ཆེན་པོའི་མན་ངག་ལས་བཞི་པའང་ཟུར་ཙམ་བྱུང་བས། ལམ་སྒྲོན་གྱི་ཞལ་གྱི་གདམས་པ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་འདི་དགོས་སོ་ཞེས་ཤེས་པར་བྱའོ།


#### 注意此处是断点重试开始位置，可能需要清理此位置之前的一次翻译 ####
第二部分 修习无垢光明
"修习无垢光明是指：
空性与缘起是同义，
以此称为中道。"
如经文所说，了知世俗缘起的自性即是空性，而这正是无垢的中道。完全通达此道，因为远离无明黑暗，所以称为光明。安住于此不动摇，便是从见解中获得修习。
在此时，既无显现，所以不是将显现纳入道用；也不是无显现的确立，所以不是将单纯的空性纳入道用；除了空与不空外别无所缘，故一切所缘都得以平息。如经所说："无有实体则无修习，修习所修之对象不是修习。如此实体与无实体，修习无有所缘对象。"
对此既不增益为有，也不诽谤为无，那么还需要另外寻找教授空性的上师吗？这怎么合理呢？因为已经断除了所有增益，所以不必再留待后来断除增益。
在无垢行为上锻炼
第三，在无垢行为上锻炼：
"若能了知自己的心，
一切皆非真实存在，
无论何种现象现起，
都成为修心的助伴和顺缘。
还需另寻除障的方法吗？"
如此见到自心法性后，贪欲等一切烦恼都成为修心的助伴。因此，密乘行者以交媾将贪欲纳入道用，以忿怒法将嗔恨纳入道用，以光明法将愚痴等纳入道用，这些都是在当下将烦恼纳入道用，不应批评这些方法过于倾向烦恼，如经所说："难忍众生的业行，无论何者能成为束缚，若具方便则借由这些，从轮回束缚中解脱。"通过这种方式，无论遇到六识的哪一种，都能如实认识它，就像遇到熟悉的人一样。而认为"这是形色"等这种方式是不正确的安立，所以了知并带走这种认识是有很大差别的。
在无垢果位上锻炼
第四，无垢果位：其他传统讲述的是逐步战胜四魔的方法，而此处则如时轮金刚所说，在战胜无明的同时即战胜四魔。无明即是轮回，明觉即是涅槃，轮回和涅槃被视为如同手掌的正反面。因此，经中说："任何成为轮回之因的，正是通过净化它，其清净即是涅槃。"所以，认为阿赖者有识和智，前者纯粹是轮回之因，后者是涅槃之因的观点是不合理的，因为这会导致多元基础的过失。
我们的观点是："一根生两枝，因此而成一果。"正如所言，这一切道路都可以归结为一条道路。无论是声闻乘还是大乘的确定种姓，或是果乘，都可以从一开始就直接引导向精髓之义，因此也可分为四种道次第。其他噶当派仅讲到第三阶段，而大寂院的口传中也只是略微提到第四阶段，因此应当了知这是《道灯论》特有的口传教授。


 །
11-215
གདུལ་བྱ་སོ་སོ་ལ་འདྲེན་ཚུལ་སོ་སོ་ཟབ་པ་གནས་སྐབས་ཐེག་པ་རང་ས་ན་བདེན་པ་དང་། བློ་ངོར་ཟབ་པ་ཁོ་ནས་འཐུས་ན་ཐེག་པ་གོང་མར་འཁྲིད་མི་དགོས་ལ། དེར་དྲང་བས་
ལུགས་གོང་མ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ནི་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོའི་ཡང་ཆེན་པོའི་ལམ་རིམ་འབྲས་བུའི་ཐེག་པ་བཤད་པའི་སྐབས་ཏེ་བཞི་པའོ།། །། དེ་ལྟར་ལམ་གྱི་མཆོག་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བ་ཚིགས་སུ་
བཅད་པ་ཕྱེད་དང་བཅས་པའི་བཅུ་གཉིས་པ་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ། ཆོས་ཀྱི་རྗེ། ཆོས་ཀྱི་དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་སྒམ་པོ་པ་དགེ་སློང་འཚོ་བྱེད་ཅེས་བྱང་ཕྱོགས་གངས་རིའི་ལྗོངས་འདིའི་བསྟན་པ་ལ་བྱ་
བ་བྱེད་པར་སྟོན་པས་ལུང་བསྟན་པ་དེས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

直译
对于不同的教化对象有不同的引导方式，暂时而言各乘在其自身立场上是深奥且真实的。若仅凭在心中的深奥就足够，则无需引导至上乘，但通过引导到那里，上乘的传统更为深奥。这是大士中的最大士道次第，即解说果乘的第四部分。
如是，最胜道宝鬘十二颂半，由法王、法主、大法自在主冈波巴比丘医者所著，他是被佛陀预言将在北方雪山地区弘扬佛法的人，撰述圆满。


། །། ད་དུས་དགག་བཞག་རྩོད་སྤོང་ལྟར་སྣང་སྤྲིན། །ལེགས་བཤད་འབྲུག་སྒྲས་འཕོངས་པའི་ཚོགས་འཐུག་པོས། །བདག་ཉིད་ཆེན་པོའི་གཞུང་ལུགས་གནམ་གྱི་ཁྱོན། །
བསྒྲིབས་ནས་ཅུང་ཟད་ལྟ་བའི་སྐབས་མ་དབྱེ། །དེར་ཁྲོས་མཐར་གནས་མགོན་པོས་སྔོན་སྦྱངས་པའི། །ང་རོས་བསྙེམས་པའི་འཕྲུལ་ཆེན་འདི་བཀྱེ་བས། །ཐུབ་བསྟན་དུས་བཞིའི་ཐོག་མ་སླར་འོང་སྙམ། །མཁས་པའི་ལྗོན་ཤིང་
གུས་པའི་ལོ་མ་འཐོར། །སྔོན་བྱུང་དབྱངས་ཀྱི་པདྨོ་རྣམ་དབྱེ་ཕྱིར། །རྟ་བདུན་འོད་ཚོགས་རྒྱས་པ་འདི་སྦྱར་ན། །སྲིད་ལས་རབ་བཟློག་ཆེད་ཞུགས་དེ་དག་སྤྱིར། །ཚུལ་བཞིན་སྣང་བའི་ཉི་ཟླ་འབར་གྱུར་ཅིག །
11-216
ཅེས་ལམ་མཆོག་རིན་པོ་ཆེ་འམ་དྭགས་པོའི་ཆོས་བཞིའི་རྣམ་པར་བཤད་པ། སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་ལམ་ཉིན་མོར་བྱེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཙཱ་རི་ཏྲའི་གནས་སྒོ། བྱར་ཡུལ་སའི་ཐིག་ལེ་ལྷས་བསྟན་
གྱི་རི་བོ་གསང་སྔགས་ཆོས་ཀྱི་གླིང་ཞེས་བྱ་བའི་གཙུག་ལག་ཁང་དུ་དགེ་སློང་པདྨ་དཀར་པོས་སྦྱར་བའི་ཡི་གེ་པ་ནི་གྲོ་མོ་བ་བློ་གྲོས་རྣམ་རྒྱལ་གྱིས་བགྱིས་པའི་དགེ་བས་སངས་རྒྱས་
ཀྱི་བསྟན་པ་ཕྱོགས་དུས་གནས་སྐབས་ཐམས་ཅད་དུ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་གུ། །འདི་ན་ཨ་ཏི་ཤ་ལུགས་འཆད་སྨྲ་དེ། །དེ་གཞུང་རྩྭ་ལྟར་དོར་ནས་རྣམ་གཞན་གྱི། །གྱི་ནར་སྨྲས་མོད་དེ་
དག་ལ་སྙིང་རྗེས། །རྗེས་སུ་འཛིན་ལ་པད་དཀར་འོངས་པ་ཡིན།། །།མངྒ་ལམ།། །།



直译
如今似是辩驳云层，
佳言雷音浓密群聚，
遮蔽大士教法天空，
难睹少许观看之机。
因此忿怒究竟怙主，
昔日修炼威声自傲，
展开此大神变之时，
佛教四时初始重临。
智者树木敬意落叶，
为辨昔日旋律莲花，
七马光辉广大此著，
普愿超脱轮回勤入，
如理显现日月燃烧。
此《最胜宝贵道》或《达波四法详释》，名为《三士道日光》，由比丘白莲花在察日特圣地、雅如地界圆点、天示密咒法洲山之寺院中撰著。执笔者为卓摩洛珠南嘉。以此善业愿佛陀教法于一切方、时、处兴盛广大。阿底峡传承讲者，弃其论如草，另述异论者，悲悯彼等故，白莲应运而来。吉祥！
;


